De avond voorafgaand aan Zijspoor #4 kreeg de festivaltent het zwaar te verduren tijdens een warmteonweer. Gelukkig bleef de schade beperkt en kon alles snel worden hersteld. Daardoor konden Jacky De Reviere en Martine Penninck voor de vierde keer zonder problemen een bijzonder gevarieerde muzikale dag organiseren in de verkoelende wilgencirkel van Houtenend.
Zijspoor draait echter om meer dan muziek alleen. Ook het ecologische luik krijgt er veel aandacht. De organisatie houdt de ecologische voetafdruk bewust klein door gebruik te maken van zonne-energie, plantaardige maaltijden te serveren in composteerbare verpakkingen en lokaal geproduceerde dranken aan te bieden. Hierdoor sluit de duurzame aanpak mooi aan bij de kleinschalige en gemoedelijke sfeer van het evenement.
Een warme verwelkomingswolk
De spits van het festival werd afgebeten door The Next Commuter, het slaapkamerproject van Bruggeling Hans Thomas. Met gitaar en effecten produceerde Thomas een zacht glooiende ambientset die de aanwezigen betoverde en de hitte even deed vergeten. The Next Commuter zweette zich te pletter en gebruikte de drukkende temperaturen als brandstof om de tent om te bouwen tot een auditieve ontsnappingskoepel. De aanwezigen voelden geen drang om met elkaar een praatje te maken tijdens de galmende ambientklanken van zijn gitaar.
Thomas flirtte ook met wat noise-geritsel tussen de zoemende soundscapes, waarbij heel wat postrockinvloeden opdoken tijdens het optreden. The Next Commuter effende op een heerlijk rustgevende wijze het pad naar een boeiend Zijspoor #4. Thomas heeft net het album Organised Sounds, dat digitaal op het Schotse waag-label verschenen is in 2024, in eigen beheer op vinyl uitgebracht. De Organised Sounds LP is verkrijgbaar op de Bandcamppagina van The Next Commuter.
Flirten met kosmische engelen
Ronald Mariën experimenteert al sinds het begin van de jaren negentig met muziek onder de noemer Stratosphere. Hij is ook verantwoordelijk voor de mastering van tal van projecten, waaronder Ashtoreth, Dirk Serries, Misantronics en SITKA. Het was een tijdlang stil rond Stratosphere, maar Mariën is terug met zijn nieuwste album ‘Sphere I’ en een optreden op Zijspoor #4.
Mariën kiest tijdens zijn liveoptredens steevast voor een vrije vorm van geluidscreatie. Ook tijdens deze set stapelde hij laag na laag zelf gecreëerde gitaarklanken op elkaar, die geleidelijk aan verdichtten tot traag voortbewegende, energetisch geladen ambientdampen. De harmonische soundscapes creëerden een kosmische sfeer die deed denken aan ‘The Angels Of Comfort’ van de Grieks-Amerikaanse artiest Iasos (Joseph Bernardot, 1947–2024).
Stratosphere liet ons wegdromen naar een hemel bevolkt door engelen, vergezeld van het ritmische gezoem van de voorbijrijdende treinen naast de wilgencirkel. Enkel het ruisen van de zee ontbrak nog om deze geweldige set van Stratosphere helemaal af te maken.
Een ontsporende vervuiling
Gedaan met dromen en wegdeemsteren in ambientwolken, want het was tijd voor een set van Umweltverschmutzung. Het duo, bestaande uit Herr Gerbrand Kohle (Lawrence Van Haecke) en The Wonderful Wizard of Asbest-Oz (Peter Moorkens), bracht begin 2026 zijn tweede album ‘Die Vögelein schweigen im Walde’ uit.
Umweltverschmutzung maakte van zijn concertdebuut meteen een indrukwekkende portie lawaai. We kregen een stomende mishmash van industrial, electro, new wave, krautrock en gothic voorgeschoteld, overgoten met bizarre, voornamelijk Duitstalige teksten. Hun optreden verveelde geen seconde. Van Haecke was uitstekend bij stem; hij zong, brulde, spuugde en zuchtte zijn zielenroerselen het publiek in.
Het spaarzame gebruik van de theremin — een elektronisch instrument dat bekendstaat om zijn traploze toonhoogteveranderingen — gaf het optreden een extra psychedelisch karakter. Moorkens produceerde met gitaar en effecten een heerlijk ‘krauterig’ jarentachtiggeluid.
Ook het showelement zat goed. Dr. Ivago (Jeroen Saegeman) verscheen, verkleed als bouwvakker op sandalen, met een haakse slijper ten tonele en bewerkte een metalen profiel op het ritme van de muziek. Zo kregen enkele nummers een industriële afwerking, waarbij de vonken zowel letterlijk als figuurlijk in het rond vlogen. Umweltverschmutzung bezorgde ons enkele muzikale schaafwonden die we uit dit experiment nog lang zullen herinneren.
Een meester van de verbeelding
Gerry Vergult bewandelt al meer dan vijftig jaar koppig zijn eigen muzikale pad met onder meer The End, Aroma Di Amore, Zool., Fred Angst en een resem andere projecten. Onder de naam Zool. verkent hij een instrumentale wereld waarin soundscapes, beats, percussie, dubgrooves, melancholische synthesizers en gitaren samenvloeien tot een eigenzinnig klanklandschap.
Voor zijn set op Zijspoor #4 vertrok Vergult vanuit enkele ruwe, voorbereide basisideeën die hij met gitaar en effecten al improviserend verder uitdiepte. Het mooie aan deze werkwijze is dat een optreden van Zool. nooit hetzelfde klinkt. We werden betoverd door een organisch klinkende soundtrack waarin het sublieme gitaarspel van Vergult een centrale rol speelde.
De gitaarlicks en loops golfden door de luidsprekers als een muzikale gids die ons door talloze verbeeldingswerelden loodste. Werelden die nog geen vaste vorm hadden aangenomen, maar zich voortdurend voor onze oren ontvouwden. Tijdens het laatste nummer van een opmerkelijk sterk optreden werd de gitaar gekoppeld aan een synthesizer, waardoor een bijna buitenaardse klankharmonie ontstond.
We genoten met volle teugen van Vergult zijn warme sound en verfijnde gitaarspel. Wat ons betreft had hij gerust nog wat langer de snaren mogen laten trillen.
Genre-overschrijdend freewheelen
Het werd ons meteen duidelijk waarom Peter Moorkens (Umweltverschmutzung, Onsturicheit, Svartur) het podium besteeg met zijn gitaar en elektronische modules, terwijl BySenses (Didier Dewachtere) zich opmaakte voor zijn set. Moorkens speelde immers gitaar op het album MonoCHROOM (2022) en stond Dewachtere ook al meerdere keren live bij.
BySenses opende zijn performance met etherische stemsamples en dromerige elektronische golven, om zich vervolgens uit te leven in een intense set die uitsluitend uit nieuw materiaal bestond. We hoorden heel wat Aziatische muziekinvloeden terug in een uitgebalanceerde mix van soundscapes, Berlijnse School-sequencers en subtiel verweven beats.
Moorkens kleurde het geheel al freewheelend in met gitaarpartijen en elektronische effecten. Op een haast onverklaarbare manier slaagde hij er zelfs in zich in het uitgangssignaal van Dewachtere te wringen, met als gevolg twee verbaasd kijkende gezichten op het podium. Het typeerde perfect de spontane en avontuurlijke aard van het optreden.
De set van BySenses prikkelde nu al onze nieuwsgierigheid naar zijn volgende album, dat normaal gezien eind 2026 het licht zou moeten zien. We kregen een mooie, avontuurlijke en gevarieerde trip voorgeschoteld waarin elektronische muziek, improvisatie en verbeeldingskracht elkaar moeiteloos vonden.
Sjamanistisch eindstation
Op voorstel van de Zijspoor-organisatie kristalliseerde het idee om een collectief van muzikanten en kunstenaars samen te brengen voor een uniek optreden. Elementa bestaat uit Ashtoreth (Peter Verwimp), Bart Piette (Dead Man’s Hill) en Els van ’t Kolenwoud, die samen Chrysopa Occulta vormen, aangevuld met de Australische beeldend kunstenaar, theatermaker en muzikant Orryelle Defenestrate. Op het laatste nippertje werd ook de Griekse zangeres Christina Dēva aan het gezelschap toegevoegd.
Al snel werd duidelijk dat Elementa een sjamanistisch spoor zou volgen, met oppersjamaan Verwimp die op de trommel de cadans van de set bepaalde. Elementa bracht een live-improvisatie pur sang, waarin spoken word en koorzang van alle vijf de artiesten samensmolten in een borrelend bad van luguber klinkende rituele ambient.
De instrumentatie bestond uit didgeridoo (Piette), viool (Defenestrate), trommel en gitaar (Verwimp), diverse percussie-instrumenten, allerlei blaasinstrumenten en een minimale dosis elektronica. De muzikanten voelden elkaar feilloos aan in hun bijna bovennatuurlijke vrije geluidsontwerpen en zorgden ervoor dat de tent in een mum van tijd veranderde in een tempel van mystieke rituele klankpanorama’s.
De jonge zangeres Dēva liet haar talent op bescheiden wijze opmerken met prachtige zanglijnen die soms deden denken aan de vocale kracht van Lisa Gerrard en Ofra Haza. De leden van Elementa leken gaandeweg in een trance te raken, waarbij vooral Dēva zich op de grens van bezetenheid leek te bevinden. Het was alsof ze elk moment van het podium kon wegzweven.
Zijspoor #4 kreeg met Elementa een schitterend en raadselachtig slotakkoord, ondergedompeld in een wereld van occulte en sjamanistische sferen.
Zijspoor #4 bevestigde opnieuw dat een klein festival een verrassend groot muzikaal universum kan herbergen. De unieke locatie, de gemoedelijke sfeer en het avontuurlijke programma vormden de ideale voedingsbodem voor een dag vol ontdekkingen. Ook een pluim voor presentator Koen Buytaert en de mensen van Genuine Sound, die instonden voor een uitstekende PA en geluidskwaliteit. Wij schrijven alvast 19 juni 2027 met stip in onze agenda voor Zijspoor #5.