Als we op dag twee van Summer Bummer 2026 bij Trix arriveren, treffen we MC Guy Peters aan de ingang. Sinds een paar jaar is Peters de man die het festival quasi nonchalant aan elkaar lult, daarbij twistig strooiend met leestips, gedichten van Joe McPhee, en cd’s en boeken die zijn persoonlijke collectie mogen verlaten. Daarbij laat hij het nooit na om de aanwezigen op te roepen om wanneer het maar kan, op te komen tegen de wereldwijde kankervlek die we net als Peters gewoon fascisme gaan noemen.
Peters vertelt ons dat er wegens de mooie opkomst van gisteren een extra rij stoelen in de Main Hall van Trix is klaargezet.
MARTA WARELIS – MARIÁ PORTUGAL
Als je twee toppers als Marta Warelis en Mariá Portugal als openingsact kan programmeren, zit je wellicht met een luxeprobleem. Het zorgt er bovendien voor dat ook de toegevoegde rij stoeltjes afgeladen vol zit voor het kakelverse Berlijnse duo, dat de beladen piano-drum-duoformule met een verfrissend shot songs uit de Braziliaanse traditie injecteert. Warelis en Portugal openen hun set met een ingehouden passage: Portugal die op een kleine mondharmonica (?) een toon blaast, haar toms met de vingers bespeelt en vervolgens met een cymbaal over haar vellen schuurt. Na een pianoroffel van Warelis stoppen beiden tegelijk, waarop Portugal een lied in het Portugees zingt, en Warelis weer een ratelsalvo uit haar toetsen slingert. Het voelt fijn aan om Warelis nog eens in een rol te zien waarbij ze evenveel ruimte krijgt als in haar solosets. Aan Olympische snelheid dendert ze op en af haar klavier, terwijl Portugal op haar floortoms ramt. Wat later smokkelt Portugal een nieuw lied de improvisatie in, waaruit Warelis parafraseert op de piano, alvorens het volume de hoogte te laten ingaan. Portugal gaat luider zingen en haar drums krijgen een strijdend karakter. Het duo gaat op dat elan verder, met hun ontzettend frisse en eigen versie van de piano-drum-duo-formule.
Wanneer ze ophouden: ruim dertig seconde stilte. Geen applaus. Wil niemand dat dit afgelopen is? Geven Warelis en Portugal niét de juiste lichaamssignalen om die ene toeschouwer die allereerste handklap te laten geven? Als het applaus dan toch nog – heel luid – volgt, lijkt de opluchting bij het publiek groter dan bij de artiesten.
Het ‘bisnummer’ dat volgt is heerlijk. Warelis duikt in de buik van haar vleugel, waar ze met papier schurende geluiden aan de snaren ontlokt, Portugal haalt met een kleine strijkstok een abstracte impro uit een cymbaal, en voegt daar nog een wiegeliedje aan toe. Dit keer krijgen Warelis en Portugal wél onmiddellijk het welverdiende applaus. De twee omhelzen elkaar innig en schenken ons een gulle glimlach.
LAURENȚIU COȚAC – DIANA MIRON
Vorig jaar werd voor de eerste keer een stukje van het Summer Bummer-programma gecureerd door Oei!, het Antwerpse programmatorenduo Jakke Jalink en Eline Cremers. Cremers is ondertussen aan de slag bij Kraak, en Jalink is sinds half-augustus part-time in dienst bij Soundinmotion, de vzw die Summer Bummer organiseert. Jalink voegde het Roemeense duo Laurențiu Coțac en Diana Miron aan het programma toe, allebei verbonden aan Hyperion Ensemble.
Coțac en Miron openen vandaag het cafépodium. Al tijdens de eerste minuten van hun concert gebruikt Miron achtereenvolgens fluisterstem, een diepe grunt, en wat we bij gebrek aan beter maar als ‘verstikkingsgeluiden’ zullen benoemen. En passant toont ze ook nog dat ze ook gewoon een technisch goeie zangeres is. Wanneer aan die zang ook nog eens bewerkte stemsamples worden toegevoegd, vergezeld van lange uithalen op altviool, komen we op heel spookachtige terrein terecht. Na een passage met ronduit onaangename laptopgeluiden zalft Miron met lieflijker zang. Wat later zoekt ze meer gothische sferen op, waarbij we onwillekeurig moeten denken aan die klok van een stem van Hailey Fohr (Circuit des Yeux).
Doordat Miron zo aanwezig is, zouden we bijna vergeten dat Laurențiu Coțac met zijn contrabas een essentieel tegengewicht biedt in de vorm van nu eens woeste, dan weer ingehouden geluiden.
Een kanttekening: dit concert verdiende met al zijn dynamische contrasten eigenlijk deep listening-omstandigheden, maar – in tegenstelling tot de passage van John McCowen gisteren – was het geluid uit het aanpalende Trixcafé bij momenten behoorlijk storend. Los van die kleine ergernis waren we zeker niet de enigen die dit een bijzonder concert vonden. In de gesprekken in de gangen van Trix werden ‘die Roemenen’ opvallend vaak genoemd als verrassing van de dag.
MOPCUT
Nadat hij met zijn Integral gisteren al voor één van veel hoogtepunten zorgde, treedt Julien Desprez vandaag op de Main Stage aan met het trio Mopcut. En dat belooft nog meer stemcapriolen, want behalve drummer Lukas König zit ook de Taiwanees-Amerikaanse Audrey Chen in dat ensemble. Chen – in het midden van het podium – pakt uit met radicale stemgeluiden, terwijl Desprez en König zich opwerpen als een ritmesectie-from-hell en een geluidswereld neerzetten waar sommige industrialbands bang voor in een hoekje zouden wegkruipen. Desprez laat zijn gitaar schreeuwen als een varken en tikken als een sonar, en König kan met zijn explosieve drumspel zo in een blastbeat-band aan de slag.
In een zeldzame ingetogen passage toont Chen aan dat ze ook gewoon warm en zelfs bijna soulvol kan zingen, en voegt König op elektronica wat knappe accenten toe. Desprez slaat zijn gitaar alsof die het verdiend heeft en laat ondertussen zijn effecten ongehoorde dingen doen, hoewel hij minder dan in zijn solowerk over de pedalen danst… Diep in de set schakelt hij zelfs over op een volledig clean signaal om wat steenharde en gortdroge funkriffs neer te leggen. Ook Chen heeft het onderste nog niet uit haar toverhoed gehaald, en zal nog gorgelen als Diamanda Galás en kelen als een kikker.
Zelden een concert gezien dat een dusdanige lange uitbarsting van onversneden levensvreugd was.
ALEXANDER VON SCHLIPPENBACH – PAAL NILSSEN-LOVE
Tijd voor een levend monument of twee. Alexander von Schlippenbach, één van de oervaderen van de Europese improvisatie en oprichter van het legendarische Globe Unity Orchestra, en drummer Paal Nilssen-Love (The Thing, Large Unit, …) beslisten op een herdenking voor Peter Brötzmann dat het maar eens tijd werd om samen een piano-duo op te richten. Gelukkig waren die van Summer Bummer bij de pinken en kunnen wij vandaag één van hun eerste duoconcerten meemaken.
Nilssen-Love opent op een stel gongs, terwijl Schlippenbach een syncopisch ritme speelt, waarin de twee mekaar vinden van zodra Nilssen-Love achter zijn drumset heeft plaatsgenomen. Het duurt niet te lang vooraleer Schlipp een bluesje uit zijn toetsen boogiet, maar hij keert al snel terug naar een combinatie van minimalistische miniatuurtjes en woeste races heen en weer over zijn klavier. Opvallend hoe de frêle man die net nog met moeite tot bij zijn piano schuifelde, eens gezeten aan zijn instrument geen greintje aan frivoliteit heeft ingeboet. Meer zelfs: het is Schlippenbach die de muzikale lakens uitdeelt. Dat betekent dat er een stukje Monk gespeeld zal worden als hij daar zin in heeft en ook de <i>montuno</i> latin-ritmes waarover we in Guy Peters’ interview in het festivalmagazine lazen komen minstens één keer piepen. Nooit gedacht dat we in dit decor ooit ook maar heel even aan Buena Vista Social Club zouden denken.
Niet dat Nilssen-Love gedwee volgt – hij krijgt onder meer een paar solo’s, die hij de ene keer met verrassend fijne stokjes speelt, de andere keer met percussie op een stel luide bellen, maar over het algemeen speelt hij toch in-functie-van, wat regelmatig tot een soort swing leidt, dat we doorgaans niet met de man associëren. Ons hoort u daarover niet klagen.
Als bis krijgen we nog een beelschoon miniatuurtje voor piano en percussiewinkel. We wensen de twee stilletjes nog vele jaren samen toe, want meer mensen moeten dit duo horen.
NEW BEST FRIEND
New Best Friend ontstond uit de vorig jaar ontloken vrienschap van Karen Ng en Jonathan Horne. Voeg daar de in Amsterdam gebaseerde ritmetandem met Canadese en Spaanse roots Aaron Lumley en Nasim L-P Navarro aan toe, en je hebt New Best Friend.
Hoe ze als kwartet zouden gaan klinken daar hadden ze zelf nog geen flauw vermoeden van. Een paar dagen voor het festival speelden ze weliswaar een concert in Amsterdam, maar door transportproblemen was dat een chaotische affaire geworden. We krijgen vandaag dus een debuut.
Het kwartet start heftig raggend, Ng perst lange stoten uit haar altsax, met een diepe klank. Lumley en Navarro zorgen voor de samenhang. Iets verderop brengt Lumley met een gestreken baspassage wat stilte in de set binnen en legt Ng een zachte en zoete sequentie over een spooky ambientpartij van Horne. Het blijkt slechts de opmaat voor een hoog-energetisch freakfest, aangestuurd door een toch best swingende ritmesectie, die Horne en Ng min of meer in goede banen leiden. In de lange slotpassage krijgen Horne en Ng achtereenvolgens de hoofdrol toebedeeld.
Jezelf betrappen op een neiging tot headbangen is één graadmeter voor een geslaagd freaky freejazzconcert. Her en der in het publiek hoofden spotten die diezelfde neiging niet kunnen onderdrukken is een kwaliteitslabel. You know who you are.
RODRIGO AMADO – JOËLLE LÉANDRE – GERALD CLEAVER
Het duo Rodrigo Amado – David Maranha was misschien wel ons absolute hoogtepunt van Summer Bummer 2025. Dit jaar was Amado opnieuw uitgenodigd, met zijn nieuwe all-star powertrio met bassiste Joëlle Léandre en drummer Gerald Cleaver.
Opvallende openingsscene: terwijl Léandre aanvangt met gevoelige trillertjes op haar contrabas, start Cleaver al luchtdrummend met rubberen stokken, waarop Léandre evolueert naar een solo die vaagweg naar fado ruikt. Na een paar minuten neemt ook Amado deel, met zoete en heldere saxnoten die een klassieke melodie evoceren. Op een paar minuten toont het drietal aan dat de klassieke trio-combinatie eindeloos veel invullingen kan krijgen. In deze variant zit de schoonheid in de ingehouden spanning, de kracht in de gecombineerde timbres. Er wordt weliswaar aan hoog tempo gedacht en gereageerd, maar zonder nodeloos in overdrive te gaan.
De tweede improvisatie/instant-compositie wordt op gang getrokken door een Coltrane-eske lijn van Amado. Cleaver reageert meteen, maar Léandre wacht af, om dan plots een baslijn in de hoge regionen neer te zetten, die ons onwillekeurig aan David Izenzons spooky dronebass op Ornette Colemans ‘Sadness’ doen denken, zoals hij die speelde op ‘Town Hall, 1962’. Amado’s spel zit zoals steeds weer vol verrassende mini-melodietjes…
En dan beslist het publiek plots dat de improvisatie erop zit, met een beginnend applaus, hoewel Cleaver nog steeds aan de gang is. Het is een euvel dat we nog nooit vaststelden op Summer Bummer. Het lijkt erop of enkelingen in het publiek uitgingen van het mechanisme waarbij een solo gevolgd wordt door applaus. Wat ons betreft: hou dat voortaan toch maar voor toeristen-jazzclubs en voetbalwedstrijden.
Het trio laat het niet aan hun hart komen en Léandre en Cleaver vervolgen met een spoken word-improvisatie, met een abstract luisterspel als resultaat.
Opvallend: zelfs bij de meest perfecte concerten in dit improvisatiewereldje is er altijd wel een moment waarop de muzikanten zoeken naar een uitweg vanuit een dood spoor – dat is eigen aan de formule – maar bij Amado-Léandre-Cleaver lijkt het alsof alles altijd érgens naartoe gaat. Misschien omdat de ideeën altijd wel uit één van de drie richtingen blijven komen.
Na het welverdiende applaus vraagt Léandre: ‘Kunnen we nog een bis doen? Twee minuutjes?’ Koen Vandenhoudt vanuit de zaal: ‘jaja.’
We krijgen nog een ingehouden en ingekookte samenvatting van alles wat ervoor kwam: een droney baspartij, zachte mallet-drums en de zoetste saxmelodie die Amado op dat moment in zich heeft.
HANNE DE BACKER – YVES DE MEY
Klarinetten uit de lagere regionen zijn een dingetje op deze editie van Summer Bummer. Was de prijs voor opvallendste instrumentalist gisteren voor John McCowen en zijn honderd procent akoestische contrabasklarinet, vandaag gaat die trofee naar Hanne De Backer en Yves De Mey en hun zelfontworpen basklarinet-software combinatie.
Het afgelopen jaar ontwikkelden De Mey en De Backer software die De Backers basklarinet gebruikt als input, waarmee De Mey aan de hand van allerlei parameters geluiden kan genereren met zijn laptop en synths.
Vanavond bespelen de twee hun nieuw ontwikkelde opstelling in absolute première als festivalafsluiter op het cafépodium. De Mey en De Backer staan – face to face – midden het publiek, om toch een beetje inkijk te geven in wat er gebeurt. Gek genoeg zal die constellatie er halverwege het concert toe leiden dat iemand ons komt vragen ‘Waar is den Yves?’ Om maar te zeggen: het zat gezellig vol.
De Backer start met intensief heel veel lucht langsheen haar mondstuk te blazen. Het voelt een beetje alsof ze De Mey’s machinerie vol lucht aan het pompen is. Daarna gaat ze aan de slag met extended techniques en een stel effectpedalen die haar geluid vervormen, waardoor het nog minder duidelijk is welk geluid van De Backer en welk geluid van De Mey komt. Later in de set gaat De Backer minder met extended techniques en meer met ‘zuivere’ klarinettonen werken, al dan niet door de effectenmangel gehaald. Aldus ontstaat er een mooie symbiose tussen beide spelers én hun materiaal, waaruit klankcombinaties tevoorschijn komen die we nog niet vaak eerder hoorden en die misschien nog het best te omschrijven vallen als een combinatie van virtuoze noise, ongecontroleerde free improv en chaotische live-dub. In vergelijking met een reguliere duo-set is de situatie vandaag extra spannend omdat, wanneer De Backer een pauze zou nemen, De Mey werkloos zou moeten toekijken, want: geen input van De Backer betekent geen output van De Mey. Zo ver komt het gelukkig niet, en de twee spelen één van de spannendste sets van de dag. Hopelijk vinden ze voldoende avontuurlijke programmatoren bereid om hun grensverleggende werk een podium te geven, zodat ze hiermee nog een mooi verhaal kunnen schrijven.