Twaalf jaar na de eerste editie van Nyege Nyege, het Oegandese festival met een focus op vernieuwende clubmuziek, vond de organisatie dat het tijd was voor een eerste volwaardige editie in Europa. Dat ervoor werd gekozen om drie podia in het Brusselse La Fabriek op te tuigen is geen toeval: medeoprichter Derek Debru, inmiddels twintig jaar woonachtig in Kampala, heeft Belgische roots. We bezochten Nyege Nyege Mirror World op de eerste festivaldag, die begon met relatief rustige maar al snel steeds hectischer wordende livemuziek, en vervolgens overging op elektronische singeli-ritmes tot wel 200 BPM.
Kort na binnenkomst lopen we Debru in de informeel ingerichte backstageruimte tegen het lijf. Daar stelt hij ons niet alleen voor aan een aantal muzikanten van het aan het festival gelieerde label Nyege Nyege Tapes, maar neemt hij ook de tijd om het een en ander over zijn organisatie uit te leggen. Het idee van ‘jezelf laten gaan’, de vertaling van de festivalnaam in de meest gesproken lokale taal van Oeganda, spat af van alle footage die door Nyege Nyege online wordt gecommuniceerd. In het Swahili hebben de woorden ‘Nyege Nyege’ een meer omstreden betekenis, namelijk: ‘geil, geil’. De frase staat symbool voor de muzikale en persoonlijke vrijheid en de diversiteit die door de organisatoren belangrijk wordt gevonden, en het is precies deze zelfexpressie waar de conservatieve machthebbers in Oeganda moeite mee hebben; in 2018 probeerde de minister van Ethiek het festival zelfs te verbieden. Dat hij daarin direct werd gecorrigeerd door de minister van Binnenlandse Zaken laat zien dat de Oegandese autoriteiten niet anoniem zijn in hun scepsis. Debru onderschrijft dat genuanceerde beeld: “Oegandezen komen niet altijd even makkelijk uit voor hun seksuele oriëntatie en dat is te begrijpen, want de homofobie in het land vormt een reële dreiging. Al moet je niet vergeten dat de anti-homowetgeving ooit door de Britse kolonisators in werking is gesteld en dat dit conservatisme tot op de dag van vandaag wordt aangemoedigd door Amerikaanse evangelisten. De situatie is complex: Oegandezen zijn gastvrij en door de jaren heen heeft zich in het land een mate van acceptatie voorgedaan richting het festival als relatief vrije ruimte.”
Op deze avond in La Fabriek wordt al snel duidelijk dat Nyege Nyege Mirror World een unieke plek inneemt binnen het ecosysteem van Europese experimentele festivals, een waarin de dansvloer centraal staat, zonder dat dit ten koste gaat van de aandacht voor vernieuwing. Het aanwezige publiek reflecteert die filosofie: een in alle opzichten gemengd publiek staat zichtbaar te popelen tot de gekte losbarst. Deurbeleid aan de poort lijkt hierbij overbodig te zijn: wie een kaartje kocht voor Mirror World doet dat uit intrinsieke interesse, niet om ergens bij te horen.
Zodra percussie-ensemble Nakibembe het podium betreedt, wordt direct duidelijk dat de hectische reputatie van Nyege Nyege vanavond dubbel en dwars zal worden waargemaakt. Wie denkt dat zes xylofoons op een podium een beetje overdreven is, mag dan misschien een punt hebben; de groep, afkomstig uit het Oegandese platteland, heeft er geen boodschap aan. Eén van de zes xylofoonspelers neemt telkens het voortouw, waardoor het lijkt alsof er nu eindelijk eens een rustig nummer is aangebroken. Gelukkig bedriegt deze schijn, want al snel gaat iedereen tegelijk aan het werk. Het mooie is dat, zodra je brein enigszins gewend is aan de chaos, het er een zekere orde en dansbaarheid in gaat herkennen.
HHY & Kampala Unit staan garant voor een prachtige overgang van het live- naar het clubprogramma. Snelle, percussieritmes, krijgen gezelschap van dubtechno en dromerige flarden trompet, gespeeld door de charismatische, half achter een groene zonnebril verscholen Oegandese artiest Florence Lugemwa. Het contrast tussen het trage en het snelle in de muziek van deze groep uit Kampala werkt betoverend. Als we Lugemwa even tegenkomen, vertelt ze dat de band nauwelijks bezig is met die tegenstelling: “We denken er niet over na, dat is hoe we deze muziek maken. Het komt vanzelf tot stand, gewoon door eraan te beginnen.”
Als er al een typisch Nyege Nyege-geluid is, wordt dat misschien wel door niemand beter vertegenwoordigd dan door singeli-artiest DJ Travella, die zijn melancholische melodieën vergezelt van snelle percussieve elementen, veel opzwepend gegil en hier en daar een verdwaalde kickdrum met een overdosis aan distortion. Misschien nog wel het meest onderscheidend in zijn muziek zijn de moeilijk te duiden ‘woop woop woop woop’-geluiden die het tempo van de ritmesectie niet bijhouden, maar minstens zoveel energie genereren.
Vlak voor het einde van de avond is het in een van de twee kleinere zalen de beurt aan de Tanzaniaanse artiest Jay Mitta, die net als DJ Travella deel uitmaakt van de singeli-scene in Dar es Salaam. Hij krijgt tijdens zijn optreden op een wat te donker podium versterking van stadgenoot Anti Vairas, die haar vocalen aan zijn laptop-set toevoegt. Hoewel de zaal eerder op de avond het toneel was van een fantastische, door DJs afgespeelde mix van UK bass en Afrikaanse club, komt de muziek van Mitta, die op zijn recente album ‘Kazi Kwanza’ veel indruk maakt, op een of andere manier net niet lekker door op het systeem. Het is een heel kleine smet op het anderszins fantastische Europees festivaldebuut van Nyege Nyege. Met een gepast gevoel van FOMO verlaten we vervolgens La Fabriek, wetende dat we hier op de tweede festivaldag, met optredens van onder anderen Arsenal Mikebe, de Schuurman en Afrorack iets heel moois zullen gaan laten liggen.