In het Verenigd Koninkrijk en Ierland zijn acts als Lankum, Tristwch y Fenywod, Milkweed en natuurlijk Richard Dawson al een poos bezig met wat ooit onmogelijk leek: folkmuziek weer aantrekkelijk maken. Hun verdienste is dat ze komaf hebben gemaakt met de aberratie die folk – zeker in de popwereld – was geworden, en het genre terug hebben gegeven aan de rechtmatige eigenaar: ons allen. De groep die dit het beste in de verf zet is het Londense Shovel Dance Collective, dat in Leuven een zeldzaam optreden op het Europese vasteland speelt.
De ‘soundtrack’ van de Artefact-expo in het Leuvense STUK programmeert acts die de slogan ‘an exposition as a massage’ kracht moeten bijzetten. Met een fijngevoelig en kwetsbaar tweeluik op de voorlaatste avond van Artefact Sound komt het Leuvense kunstencentrum haar belofte na. Opener nykolaes & Daniël Paul, een Brussels lo-fi indieduo, presenteert in de Soetezaal alleen maar nieuw materiaal uit hun toekomstige tweede album. De live-uitvoeringen daarvan zouden baat hebben met wat meer repetitietijd, want hun sfeervolle, gemompelde singer-songwritermuziek met onverwachte noise-accenten verzuipt meer dan eens in foutjes. De intuïtieve muziek van het duo sluit evenwel goed aan bij wat Shovel Dance Collective – nu als live-act, de dag ervoor nog als workshop – in Leuven neerzet.
Die intuïtie bestaat erin om eeuwenoude, mondeling doorgegeven liedjes te koppelen aan de vrijheid die zo’n herinterpretatie van folk – muziek die van niemand is – met zich meebrengt. De benadering van het negenkoppige Shovel Dance Collective vertrekt vanuit improvisatie, nauwsluitende samenzang en subtiele, onvoorspelbare, toevoegingen. Veelal neemt één lid het voortouw en sluit de rest van de band gaandeweg aan. De manier waarop varieert enorm: van een diepe drone tot subtiel geborstel op cymbalen. De set komt niet echt als een geheel over, maar als een collectie van oefeningen in het interpreteren van deze muziek.
Daardoor baadt deze set in een ietwat academische sfeer, waar we vooraf wellicht op iets meer chaos rekenden. Tegelijk is dat ook een grote meerwaarde van deze groep, want ze laten in de praktijk en zonder hulp van al te veel uitleg of bindteksten zien hoe de échte folkpraktijk van samenspel, interactie en collectief eigenaarschap over de muziek eruit ziet. Shovel Dance Collective is hierdoor de beste verpersoonlijking van een eeuwenoude en misschien wel tijdloze traditie. Ook als alle technologie ons in de steek heeft gelaten, zal het nog steeds mogelijk zijn om op deze wijze samen muziek te maken.
Wat niet wegneemt dat Shovel Dance Collective gretig gebruikmaakt van moderne technieken en vooral van moderne muzikale stromingen. Van Lankum en ØXN wisten we al hoe nauw de band tussen folk en dronemuziek kan zijn; wellicht bestond dronemuziek al eeuwen geleden in een of andere vorm. Bij Shovel Dance Collective horen we naast die drones ook zware distorsie of zelfs abstract-expressionistische uitspattingen. Zo gaat de hele band subtiel door het slot van een nummer heen praten, wat zowaar voor een zekere onbehaaglijkheid zorgt.
Voor de puur vocale toegift roepen ze nog even de ‘tijdelijke bandleden’ uit de workshop van de dag ervoor op het podium. Meer dan een concert was dit het eindpunt van een korte residentie waarbij de Londenaren zelfs op de bibliotheekbeiaard mochten spelen. Misschien hebben ze nieuwe impressies en muzikale tradities tot zich genomen, geïnspireerd door Leuven of de workshop-deelnemers. Nu is het wachten tot we weer een stukje Leuven terug horen in nieuw werk van dit collectief, of diegenen aan wie ze dit doorgeven, al dan niet ergens in de verre toekomst. Of zoals een van de bandleden het verwoordt: ‘’wanneer een tijdreiziger een van onze eigen nummers uitvoert zonder enig idee te hebben van wie de oorspronkelijke bedenker ervan is.’’