Het Concertgebouw in Brugge veranderde in een merkwaardige elektronische hub, waarbij de EMS Synthi 100 — een uitvinding van de Britse componist en muzikant Peter Zinovieff — de blikvanger was van het Deep Listening Night-evenement. Van deze cultsynthesizer, die ongeveer twee meter breed is en net geen twee ton weegt, werden wereldwijd slechts een dertigtal exemplaren verspreid, waarvan er vandaag nog maar een vijftal operationeel zijn. Bart Moens en Ivan Schepers gaven tijdens de inleidende lezing van het evenement met veel toewijding uitleg over de bewogen geschiedenis, de zeldzaamheid, de complexiteit en de grenzeloze mogelijkheden van het tentoongestelde exemplaar. Rashad Becker, Floris Vanhoof en Natasha Pirard creëerden nieuw werk om uit te voeren op dit technologische gevaarte uit de jaren 1970. De modulaire synthesizer stond centraal tijdens Deep Listening Night, de organisatie zette daarnaast ook Heinali, Cinna Peyghamy en levende legende Suzanne Ciani op de affiche.
Modulaire polyfonie
De Oekraïner Oleh Shpudeiko, beter bekend als Heinali, is een componist en geluidskunstenaar wiens werk zich laat inspireren door de westerse middeleeuwse muziektraditie, inclusief kerkelijke muziek tot de dertiende eeuw en Vlaamse polyfonie. Met modulaire synthesizers creëert hij composities en improvisaties, opgebouwd vanuit eigen artistiek onderzoek. Heinali imponeerde ons: in het duister en met tegenlicht, een halfuurtje modulaire elektronica, laag per laag opgebouwd tot een moderne, polyfonische wollen geluidsbal waarin ook subtiele psychedelische signalen opdoken. De snelle toonladder-opbouw en sfeer deden ons denken aan Terry Riley en het album ‘Supra’ van Dijf Sanders. Shpudeiko balanceerde moeiteloos tussen elektronica en heilige devotie, en bracht een hybride set waarin ritueel en zelf-genererende geluidsstructuren mooi met elkaar samenvloeiden.
Exotische hypnose
Cinna Peyghamy is een in Frankrijk geboren zoon van Iraanse immigranten. Hij spreekt Farsi met zijn ouders, maar heeft het land zelf nog nooit bezocht. Met zijn tombak of zarb — een Iraanse bekertrommel die geldt als een van de belangrijkste percussie-instrumenten binnen de Perzische muziek — gekoppeld aan modulaire synthesizers, ontwerpt Peyghamy trance verwekkende klankpatronen. We kregen traag opgebouwde ritmische constructies te horen die zich langzaam vermengden met de modulaire klanken. De ontmoeting tussen de traditionele geluidspatronen van de tombak en moderne elektronische technologie creëerde hypnotische percussief geladen geluidswerelden. Opvallend genoeg raakte Peyghamy de modulaire synthesizers amper aan. Hij concentreerde zich tijdens de improvisatie volledig op zijn bekertrommel. De bedwelmende trip van complexe ritmes werd subtiel ingekleurd met elektronische effecten en kreeg zo een origineel en intrigerend eindresultaat. Peyghamy haalt zijn inspiratie vooral bij de Iraanse tombakvirtuoos Mohammad Reza Mortazavi, die recent ook zijn nieuwste album ‘Nexus’ uitbracht. De sterke, halfuur durende set fascineerde door de koppeling van het akoestische aan het elektronische, een methode die ook de Luikse geluidsarchitect Pavel Tchikov hanteert in zijn werk met gitaar en modulaire synths.
Het experimenteel gevecht met de EMS Synthi 100
Drie artiesten waagden zich aan de EMS Synthi 100 om live totaal nieuw werk te brengen. De eerste kandidaat was de Gentse musicologe en muzikante Natasha Pirard, die eerder al kennismaakte met de machine ten huize Dewaele (Soulwax), waar de EMS Synthi 100 een jaar verbleef voor de opnames van ‘DEEWEE Sessions Vol. 01’. Aanvankelijk begon Pirard wat zenuwachtig haar pionnen te verzetten en verbond ze de EMS Synthi 100 met een bandopnemer en haar eigen tools. We kregen repetitieve klankuitbarstingen en mysterieuze soundscapes te horen, waarin zelfs ritmische pulsen opdoken. Pirard liet de machine gonzen als een bijenkorf, maar dan met een verrassend warm analoog geluid. De muzikante schaakte als een koningin met de EMS Synthi 100, waarbij de klankontwerpen uit opmerkelijke invalshoeken geslaagd tevoorschijn kwamen.
Geluidskunstenaar Floris Vanhoof had al eerder kennisgemaakt met de EMS Synthi 100 tijdens het Maker Space-lab in 2024, waarvan hij deel uitmaakte ter voorbereiding van zijn optreden in het Wintercircus. Vanhoof waarschuwde de aanwezigen voor een nakende bundel high-pitched geluiden, zij het zonder gevaar voor gehoorschade. Hij introduceerde zijn set alsof hij de zetstukken bediende tijdens een zeeslag in de Straat van Hormuz. En zo geschiedde: Vanhoof leefde zich volledig uit in het produceren van met hoge tonen geladen soundscapes. Het leek wel alsof we op een overactief vliegdekschip stonden waar straaljagers met volle kracht landden en opstegen, hier en daar nog aangevuld met flarden white noise. Vanhoof amuseerde zich duidelijk rot, maar na een vijftiental minuten misten we toch wat dynamiek in het donkere — ook letterlijk — halfuurtje vertier dat ons werd voorgeschoteld. Wat veelbelovend leek, wist uiteindelijk niet helemaal te overtuigen.
De Syrisch-Berlijnse Rashad Becker was de derde muzikant die de elektronische moloch onder handen mocht nemen. Becker kwam eerder al als masteringtechnicus in aanraking met de EMS Synthi 100. Hij werd onder luid applaus verwelkomd, maar temperde met enkele gebaren al snel het enthousiasme van het publiek. Al gauw bleek dat de machine zich niet zomaar gewillig liet temmen. Becker kreeg zijn ideeën aanvankelijk moeilijk op gang en de stotterende elektronische pulsen namen slechts langzaam vorm aan. Toch slaagde hij erin de EMS Synthi 100 na wat trekken en sleuren naar zijn hand te zetten. Zijn halfuur durende set ontpopte zich halverwege tot een boeiend experimenteel elektronisch luisterspel. Becker puurde zelfs organisch geladen geluiden van dieren en bellen uit zijn sonische creaties. De EMS Synthi 100 pruttelde, gonsde, stotterde en gierde op fascinerende wijze door de ruimte. We kregen drie EMS Synthi 100-klankwolken te horen, waarvan Rashad Becker naar onze mening het breedste en meest gewaagde klankspectrum liet optekenen.
De eeuwige elektronische jeugd
Voor we Rashad Becker aan de slag zagen kregen we in een zo goed als volgelopen concertzaal de levende synth-legende Suzanne Ciani te zien en te horen op haar Buchla-synthesizer. Ciani trok (ongeacht haar leeftijd, bijna 80 jaar) gedreven haar optreden op gang. De beelden van het handelen met haar machines werden als achtergrondprojecties gebruikt tijdens haar set. De Amerikaanse ‘Diva of the Diode’ genoot duidelijk van haar performance en smeedde een breed palet aan vervuilde elektronica, ritmes en soundscapes met het nodige gepiep en gebliep aan elkaar. Soms ging ze lekker buiten de randjes kleuren met hoekige improvisaties en opmerkelijke sonisch vlechtwerk dat regelmatig in chaotische sferen belandde. Het geluid was van extreem hoge kwaliteit mede door de fantastische akoestiek van de zaal en het surround klanksysteem waardoor men als het ware geabsorbeerd werd in de elektronische geluidsmassa. Ciani liet overduidelijk blijken dat op elektronische muziek produceren geen leeftijd staat. Na haar set liet ze haar verwondering blijken over de grote opkomst voor haar optreden en nodigde ze de geïnteresseerden uit om haar machines van dichtbij te bekijken.
Brugge was tijdens Deep Listening Night even het centrum van de modulaire synthesizer. De opkomst was groot voor een underground avant-gardemuziekgenre waarin bezoekers konden genieten van sonische veldslagen en elektronische conversaties. Tijdens het hele evenement werd de beleving nog uitgebreid met een interactieve expo van de materialen van toonaangevende en opkomende Europese fabrikanten van synthmodules.
Gezien: Deep Listening Night: In de ban van modulaire synthesizers. Za. 21 maart 2026, Concertgebouw Brugge