Het was alweer het derde Space Is The Place X Cinetol Summer Festival afgelopen weekeinde. En wat deze editie van de twee voorgaande onderscheidde was dat het festival dit jaar een echte ‘headliner’ had. Weliswaar niet nadrukkelijk als zodanig aangekondigd, maar voor de goede verstaander was het wel degelijk tussen de regels door in de programma-aankondiging te lezen. Ook op de zaterdagavond zelf bleek het ‘bijna-debuut’ van Awichas de kurk waar het Summer Festival op dreef.
Awichas is primair het project van Ibelisse Guardia Ferragutti, de in Bolivia geboren en in Brazilië opgegroeide Amsterdamse, die sinds een jaar of tien als kunstenaar in diverse disciplines aan de weg timmert. Daarbij nemen muziek en het onderzoeken van haar eigen Boliviaanse wortels een steeds belangrijkere plaats in. Dat resulteerde afgelopen jaar reeds in het mooie en erg goed ontvangen album ‘Mestizx’ dat ze met slagwerker Frank Rosaly en een indrukwekkend internationaal gezelschap musici maakte voor het prestigieuze label International Anthem. Die over verschillende continenten verspreide groep bijeen te krijgen voor concerten is echter geen sinecure. Met het geheel in Nederland residerende Awichas zijn er wat dat betreft meer mogelijkheden.
Aan het project ging de nodige research vooraf waarbij Ferragutti samen met geluidskunstenaar Jochem van Tol op locatie in de Andes de traditionele repetitieve Boliviaanse ritmes en trance-opwekkende tonaliteiten van de al even authentieke regionale fluitmuziek onderzochten. Een traditie die diep verankerd is in de relatie van de plaatselijke bevolking met de natuur. Het resultaat van dat onderzoek wordt niet één op één naar de Europese podia gebracht. Dat zou slechts kitscherige en aan de context onttrokken folklore opleveren. Ze verwerken hun bevindingen in eigen, door zang, elektronica en percussie gedomineerde muziek, zoals architecten soms nog overeind staande restanten van eerdere gebouwen in hun nieuwbouw verwerken.
De samenstelling van de groep is interessant. Naast zangeres Ferragutti en Van Tol (die zich met de analoge synth en samples bezig houdt) zijn er nog twee stemmen: Lida Brouskari en Julia Werner. De eerste speelt ook klavieren, met name bassynth, en de tweede percussie. Twee slagwerkers, Frank Rosaly en Jacob Maskell-Key, completeren het sextet.
De mélange van wat je ‘folklore’ en ‘hi-tech’ elementen zou kunnen noemen is spannend en opwindend. Het raakt aan een ritueel maar is uiteindelijk wel degelijk een ‘concert’. Dit zijn stuk voor stuk topmusici, die geen ‘rommeligheid’ toestaan. Het is ook even wennen: Latijnse muziek zonder snaren of blazers. En de combi van stemmen, elektronica en drums heeft vaak iets onderkoelds. Maar tegelijk is het resultaat, mede door de performance van Ferragutti zelf, weer opzwepend. En de rijkdom aan muzikale vondsten kluistert de aandacht aan het podium. Zoals de al genoemde Boliviaanse fluitharmonieën die eerst uit de sampler komen, maar later in het concert weer opduiken in de stemmen van de zangeressen. In de finale worden de ritmes asymmetrischer en de bewegingen uitbundiger. Als het voorbij is lijkt de tijd omgevlogen.
Dat is ook het verschil met de meeste andere concerten tijdens dit derde Summer Festival, dat ook bedoeld is als etalage voor professionele nieuwkomers in de avontuurlijke en avant-garde muziek. Een serie korte concerten waar kunstenaars zich presenteren en waarbij je na afloop als publiek naar méér verlangt. Maar hoe kort is ‘kort’. Muzikanten laten opdraven om een kwartiertje te spelen voelt niet goed. Maar vijfendertig minuten, zoals deze zaterdag, blijkt voor sommigen toch echt te lang om de aandacht van de enkele tientallen toegewijde toeschouwers vast te houden.
Zo sluit de muziek van het Meander Trio fraai aan bij de naam en zijn de unisono gespeelde eerste stukken voor gitaar, fluit en stem nog fascinerend. Maar na een minuut of tien gaat het meer op ‘etudes’ lijken dan op composities – boeiender voor de muzikanten zelf dan voor het publiek.
Iets vergelijkbaars geldt voor Radio Hito, het alter ego van de Italo-Vietnamese Nguyen Zen My. Zittend op de rand van het podium, een met Palestijnse vlaggetjes beplakt elektronisch keyboard op schoot, speelt ze eindeloos herhaalde motiefjes, waarover ze haar Italiaanse teksten zingt in een combinatie van weemoed en lethargie. Een soort elektro-Sade met een knipoog naar Laurie Anderson. Ontzettend apart en de traagheid is verleidelijk. Maar na een kwartiertje hunker je als toeschouwer toch naar wat variatie.
En dan is er nog Eigen Risico, het performance-project van Groninger Hector Garcia Martin, die meepraat en -rapt bij een hels voortrazende videocollage. De AI-gemanipuleerde fragmenten in de eerste minuut waarbij Trump en Netanyahu een vrolijk liedje zingen zorgen nog voor een glimlach, maar het Amerikaanse Negativeland doet dit al bijna een halve eeuw op briljante wijze en vele anderen na hen. En dan is vijfendertig minuten Eigen Risico ook wel heel lang.
En dan zijn er de korte improsessies op de bovenverdieping. Sommige goed, andere beter. Soms ook nèt overlappend met de concerten in de benedenzaal, waardoor ik zelf jammer genoeg het muzikale debat van Nguyen Zen My met Frank Rosaly moet missen. Maar wel weer heel verrassend en vooral speels is hoe Jacob Maskell-Key op slagwerk en Lida Brouskari op klavieren – beiden gekleed in kant, Jacob een blouse, Lida een schortje – elkaar theatraal muzikaal te lijf gaan.
De meeste indruk na Awichas maakt Fever, een ‘live techno-collectief’ rond gitarist Agus Fulka. Zoals de rockgroep My Baby bij dance-liefhebbers het trancegevoel oproept met het idioom van de rock, doet Fever dat met het instrumentarium van de jazz, waarbij er een hoofdrol is weggelegd voor baritonsaxofonist en fluitist Aviv Noam – een hyperactieve muzikant in de Nederlandse jazzscene. Centraal bij Fever staat de ‘beat’ – uiteraard! Maar de beat ontwikkelt zich in de vijfkoppige bezetting al snel tot een ‘groove’. En binnen die groove is het Noam die voortdurend interessante accenten en voetnoten plaats. Daarbij is het podium voortdurend gehuld in een dikke nevel, alsof benadrukt moet worden dat het om de muziek draait en niet om de muzikanten. Het publiek danst en de tijd stopt. Tegen een live-groove kan geen dj op.
Gezien: Space Is The Place X Cinetol Summer Festival, zaterdag 6 september 2025, Cinetol, Amsterdam