PAUZE: Postpunk Redux

Vastgelopen revolutie

Een breuk met tradities was de belangrijkste drijfveer achter de oorspronkelijke postpunkbeweging. Is de huidige generatie revivalbands datzelfde label wel waardig? Kan iets dat zo gericht is op het verleden überhaupt wel ‘post’ heten?

Postpunk
Postpunk - Illustratie: Marijn Dionys

In januari 1978 loopt Johnny Rotten voor het laatst het podium af, de Sex Pistols en punk voorgoed achter zich latend. Negen maanden later keert John Lydon terug met PiL, één van de eerste bands uit een nieuw genre wat postpunk zal gaan heten. 34 jaar later presenteert PiL haar comeback-lp midden in een revival van een stroming die werd gekenmerkt door alles, behalve herhaling van het verleden. De invloed van postpunk is niet te overschatten, maar wat we er tegenwoordig van terug horen zijn vaak letterlijke referenties, of zelfs recht-toe-recht-aan kopieën.

Breuk

Postpunk was niet zo zeer een afrekening met punk, als wel de vervulling van de belangrijkste belofte die ze wel had gedaan, maar niet had ingelost: het breken met tradities. Na een initiële opwindende periode waarin werd afgerekend met de vermeende noodzaak van technische vaardigheden, grote platenlabels en acceptatie door het establishment, liep punk vast in holle slogans en vermoeide rockclichés.
In de periode die er op volgde werd experiment het uitgangspunt, en kreeg een waaier aan nieuwe invloeden een plaats in de muzikale underground: dubreggae, krautrock, funk, experimentele muziek. Ook openlijke referenties aan kunst, politiek en filosofie werden niet langer gezien als intellectuele mooipraterij. Diversiteit en verandering waren deugden, en wat volgde is dan ook nauwelijks te herkennen als één muzikale beweging. Industrial, No Wave, gothic, art rock, synthpop, new wave – deze en meer stromingen zijn direct te herleiden tot de explosie van ideeën die volgde op de implosie van punk.
Waar de postpunkperiode precies eindigt, is moeilijk te zeggen. Juist omdat verandering en verscheidenheid in vorm zo kenmerkend waren, is het onmogelijk om vast te omlijnen welke bands en genres er wel, en welke er niet meer bij hoorden. Simon Reynolds trekt in zijn postpunk-bijbel ‘Rip It Up And Start Again’ de grens in 1984 – grofweg op het moment dat PiL in een “gewone” new wave-band verandert – maar wijdt vervolgens nog een half boek aan wat er na kwam. Rond 1990 is het in ieder geval definitief over, wanneer acidhouse en techno een volgende aardverschuiving veroorzaken.

Nog meer nieuws krijgen over muziek en kunst?

Schrijf je in op de Gonzo (circus)-nieuwsbrief!