De Belgische heavy-scene bloeit als nooit tevoren. Een van de meest opvallende exponenten is het Mechelse trio Psychonaut, dat zijn albums vol psychedelische doom-sludge uitbrengt op Pelagic Records. Zanger en gitarist Stefan De Graef zingt daarnaast ook in Hippotraktor – nog een Belgische Pelagic-band. Tijd voor een gesprek over muziek.
In 2022 bracht Psychonaut hun tweede album ‘Violate Consensus Reality’ uit. Begin 2023 speelde de band in de kleine bovenzaal van de Amsterdamse Paradiso. Daarop volgde een Europese tour in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland. In de zomer lagen festivals als Into The Grave, Alcatraz, Pukkelpop en ArcTanGent aan de voeten van de sympathieke Belgen en er werd zelfs gespeeld in Australië en de Verenigde Staten. 2023 werd afgesloten in de grote zaal van Paradiso – een passend slot van een jaar waarin de groep, vijf jaar na het uitbrengen van hun debuutalbum, definitief doorgebroken lijkt te zijn.
In de tussentijd werkte zanger en gitarist Stefan De Graef alweer aan het tweede album van zijn andere postmetal-project: Hippotraktor. Inmiddels is ‘Stasis’ gepresenteerd aan de wereld en lijken alle seinen op groen te staan voor eenzelfde soort traject van erkenning voor deze groep. Niet toevallig zijn beide bands getekend door het altijd interessante Pelagic Records, het Berlijnse label dat is opgericht door leden van The Ocean. Met het vijftienjarig bestaan van dat label en bijbehorend festival Pelagic Fest in augustus, waar De Graef met Psychonaut en Hippotraktor optrad, leek het ons een mooi moment voor een goed gesprek over muziek. We reizen af naar Mechelen, waar Thomas Van Dingenen, als manager betrokken bij beide bands en verantwoordelijk voor de relatie met Pelagic, aanschuift aan de tuintafel ten huize De Graef voor een ruim twee uur durende en uiterst vermakelijke luistertest. Hieronder volgt een bloemlezing van het besprokene. Op onze website is een aanvulling hierop te vinden, met extra besproken tracks.
The Ocean
Pleistocene
Phanerozoic II: Mesozoic | Cenozoic (Pelagic Records, 2020)
Laten we beginnen met een voor de hand liggende artiest.
Stefan De Graef:: ‘The Ocean! Ik kom even niet op de titel, ze gebruiken ook altijd zulke lastige geologische termen… Maar het komt van het album ‘Phanerozoic II’.’
Klopt. Ik heb voor deze band gekozen om twee voor de hand liggende redenen. De muziek van de band lijkt een inspiratiebron voor het geluid van Psychonaut en Hippotraktor en jullie brengen natuurlijk jullie albums uit op hun label, Pelagic Records.
De Graef: ‘The Ocean is zeker van grote invloed geweest. Ze maken nooit twee keer dezelfde plaat, elk album klinkt anders. Het is een groep die zichzelf constant opnieuw uitvindt en conceptueel heel sterk is. Ik bewonder hun manier van schrijven en vind Loïc (Rossetti, nt) een ongelooflijke zanger en frontman. Zeker voor mijn eigen rol in Hippotraktor, als zanger, heb ik veel van hem geleerd, ook op het gebied van podiumpresentatie. We zijn in 2022 met Psychonaut twaalf dagen op tour geweest met The Ocean en toen kon ik hem dus van dichtbij goed aan het werk zien. Een week na die tour speelden we met Hippotraktor een show in Luik en dat was het moment dat ik de frontman van Hippotraktor werd die ik nu ben.’
Je moest wennen aan de rol van puur zanger zijn op het podium, zonder gitaar zoals je bij Psychonaut gewend was?
De Graef: ‘Zeker. Het was onwennig in het begin en ik wist niet zo goed welke houding aan te nemen. Aanvankelijk wilde ik mezelf op de achtergrond plaatsen, maar uiteindelijk ben ik toch actiever geworden, ook om de boel meer op te zwepen. Daarbij is Loïc een goed voorbeeld geweest.’
Thomas Van Dingenen: ‘Het eerste album van Psychonaut, ‘Unfold The God Man’, was in 2018 in eigen beheer uitgebracht. De eerste kleine vinylvoorraad was na een jaar spelen uitverkocht en de band had geen geld om nieuwe te laten drukken. Dat was het moment dat ik erbij kwam als manager en ik vond het zonde dat zo’n straffe plaat niet meer aandacht kreeg. Toen hebben we contact gezocht met Robin (Staps, The Ocean / Pelagic, red) en gevraagd of zij de plaat niet wilden uitbrengen. Dat was en win-winsituatie, zowel voor het label, dat geen voorschotten hoefde te betalen voor een studio, als voor de band, die geen kosten had om een nieuwe plaat uit te brengen. De release op Pelagic in 2020 heeft vervolgens als een katalysator gewerkt voor de band, want hij heeft het heel goed gedaan en is gaan leven, zelfs tijdens de coronapandemie.’
En hoe is Hippotraktor bij het label geraakt?
De Graef: ‘Met Hippotraktor waren we rond die tijd bezig met het maken van een demo van de plaat die we wilden opnemen, ‘Meridian’. Die had ik naar Thomas gestuurd en hij was direct enthousiast.’
Van Dingenen: ‘Na een keer luisteren werd ik meteen weggeblazen. Er was toen nog niet besproken of ik ook het management van Hippotraktor zou doen, maar ik vroeg toch of ik die demo naar Robin mocht sturen. Ik denk dat ik vervolgens na een minuut of veertig, of hoe lang duurt die plaat, een mail terug kreeg met ‘Fuck yeah, let’s do this!’ Ik denk dat het de snelste deal is die ik ooit met een label heb gemaakt!’
‘Wat ik zeker nog het vermelden waard vind betreffende Pelagic is hun abonnementensysteem (mensen kunnen een abonnement nemen waarbij men iedere maand elke nieuwe release van Pelagic op cd of vinyl ontvangt, nt). Het is een ideale manier om bands te lanceren. Dat is ook deels gebeurd bij ‘Meridian’. De band had twee shows gedaan voordat de plaat uitkwam en er was in feite nog geen fanbase. Maar toen lag die plaat ineens bij ruim driehonderd abonnees, dan bereik je in een klap een hele hoop mensen. Daardoor werd het profiel van de band plotseling stukken groter. Ik vind dat echt knap gevonden en slim gespeeld, en goed voor zowel de bands als het label zelf.’
Conceptalbums hebben een meerwaarde, mits ze niet pretentieus zijn.
Dan nu twee nummers van artiesten waarvan ik benieuwd ben of jullie ze kennen.
Between the Buried and Me
The Coma Machine
Come Ecliptic (Metal Blade Records, 2015)
Coheed and Cambria
In Keeping Secrets of Silent Earth: 3
In Keeping Secrets of Silent Earth: 3 (Equal Vision Records, 2003)
Dat waren twee tracks die jullie niet herkenden, van Between the Buried and Me en Coheed and Cambria.
De Graef: ‘Ik ken ze wel van naam, maar ik ben er niet heel thuis in.’
Van Dingenen: ‘ Van Coheed and Cambria heb ik een plaat heel veel beluisterd, lang geleden. Toen heb ik ze ook live gezien. Ik vind die zanger (Claudio Sanchez, red) een heel innemende figuur.’
Beide bands zitten in de luistertest vanwege hun voorliefde voor conceptalbums, waarbij verhalen soms over albums heen doorlopen. Coheed and Cambria heeft zelfs een serie stripverhalen die een aanvulling zijn op het universum dat ze met hun muziek creëren. Zowel Psychonaut als Hippotraktor hebben ook conceptalbums uitgebracht.
De Graef: ‘Dat klopt. Ik vind het ook echt een meerwaarde hebben, mits je ervoor zorgt dat het niet pretentieus wordt, dat het niet alleen maar om het concept draait. Voor mensen zoals ik, die graag in de teksten van een band duiken, kan het een interessante verdieping zijn. Bijvoorbeeld wanneer je een verhaal schrijft waarbij de nummers verschillende hoofdstukken vormen. Al mijn favoriete bands doen het ook, van Porcupine Tree tot aan Pink Floyd en Dream Theater. Ik vind dat zalig. Voor mijzelf helpt het ook bij het schrijven. Als je goed weet waar het over moet gaan en weet welke tekstuele samenhang de nummers moeten hebben, maakt dat het op een of andere manier makkelijker om het verhaal te vertellen.’
Van Dingenen: Ik vind dat heel vet gedaan bij ‘Unfold The God Man’. Op de albumhoes staat de volgorde van de nummers zoals deze op de plaat staan, maar achter de nummers staan verwijzingen naar een andere ordening. Als je die zou aanhouden hoor je het verhaal chronologisch verteld. Als fan vind ik dat soort dingen fantastisch om te ontdekken, om daarmee te gaan puzzelen.’
De Graef: ‘Goede lyrics vind ik belangrijk, ik kan afknappen op slechte teksten. Op slecht gezongen teksten ook. Zelf ben ik in ieder geval veel bezig met mijn eigen woorden. De prioriteit ligt erop deze goed te laten werken in de nummers, want het blijft natuurlijk wel muziek. We schrijven geen boeken of gedichten. Daarin de juiste balans vinden is soms wel een zoektocht, waarbij je pijnlijke keuzes moet maken. Het perfecte woord dat je wil gebruiken heeft misschien een lettergreep te veel en dan moet je wellicht toch een ander woord nemen, omdat de muziek voorgaat.’
Ik begreep dat het verhaal op ‘Stasis’, het nieuwe album van Hippotraktor, een link heeft met dat op ‘Meridian’?
De Graef: ‘Zeker, hoewel dat niet vanaf het begin het plan was. Onze gitarist Chiaran (Verheyden, nt), die ook de muziek schrijft, kwam met het overkoepelende idee voor ‘Stasis’, waarbij de nadruk lag op het contrast tussen het overleven in een kapitalistische wereld en de basis van de menselijke natuur. Ik was in eerste instantie bang dat ik teveel in de richting van het laatste Psychonaut-album zou gaan schrijven. Dat ging over een nieuwe manier van samenwerken tussen mensen binnen de bestaande realiteit en daarmee tot een nieuw mensbeeld komen.’
‘Maar toen we aan ‘Stasis’ begonnen had ik het idee opgevat dat de zanger die ik op het podium probeer te zijn een reflectie moet zijn van het hoofdpersonage uit ‘Meridian’. Moest ik dan een nieuw personage bedenken of dat idee helemaal loslaten en op een andere manier gaan werken? Die richting beviel mij niet, dus leek het een logische conclusie om het personage terug te laten komen.’
‘Het personage dat de hoofdrol speelt op ‘Meridian’ is opgegroeid in een wereld zonder mensen, een beetje zoals in ‘Jungle Book’. In ‘Stasis’ komt hij in een nieuwe incarnatie voor het eerst in contact met mensen en volgt er een confrontatie met de realiteit, waarbij hij verzet biedt. Daarbij heb ik geprobeerd om het verhaal afdoende te laten verschillen van dat van Psychonaut, om zo de eigenheid van Hippotraktor te bewaren. Ik denk dat dat uiteindelijk ook gelukt is. Maar ik merkte wel dat ik moest oppassen voor herhaling van bepaalde woorden. Er zijn er een aantal die ik van mijzelf niet meer mag gebruiken! (lacht) Ik heb wel ergens het gevoel dat er zowel qua muziek als tekst maar een eindige hoeveelheid bestaat die bij een specifieke persoon past. Dat verschilt van mens tot mens. Colin (H. van Eeckhout, nt) van Amenra zingt bijvoorbeeld mee op een nummer op ‘Violate Consensus Reality’, maar de tekst die ik hem daarvoor gaf heeft hij zelf enigszins herschreven. Hij gaf aan dat mijn woorden ‘niet zijn taal’ waren en dat hij ze moest veranderen. Ik vond het interessant om te beseffen dat bij sommige personen een bepaalde taal wel past en een andere niet.’
Tool
Lateralus
Lateralus (Volcano / Tool Dissectional, 2001)
Beide: ‘Tool! ‘Lateralus’! Het beste nummer ooit.’
Van Dingenen: ‘Ik heb nog die cd die toen uitkwam, met een misprint op de achterkant, waarbij het nummer als ‘Lateralis’ gespeld is.’
De Graef: ‘Dat is nog steeds zo’n mysterieuze plaat. Ondertussen kennen we elk woord, maar de mystiek blijft.’
Van Dingenen: ‘Het is zo slim hoe dit nummer in elkaar zit. Van de lettergrepen die passen binnen de Fibonacci-reeks tot aan de tekst. Met het ironische ‘over thinking / over analyzing / separates the body / from the mind’. Ik vind dit echt het beste nummer dat ooit geschreven is.’
Is Maynard James Keenan, de zanger van Tool, iemand naar wie je opkijkt als tekstschrijver Stefan?
De Graef: ‘Absoluut. De nummer één. Alle beste teksten ooit zijn van Maynard. Roger Waters heeft er ook hele mooie geschreven, maar bij Maynard heb je de perfecte balans tussen intellect, sterkte en emotionaliteit, en bovendien passen de teksten ook nog eens heel goed bij de muziek. Voor mij is hij een genie. Muzikaal gezien is Tool ook een inspiratie voor Psychonaut, maar minder voor Hippotraktor. Chiaran is meer fan van Steven Wilson en Porcupine Tree. Maar bij Psychonaut is er beslist invloed van Tool op alles wat te maken heeft met vreemde polyritmes en maatsoorten.’
Dan nu iets van dichter bij huis.
Briqueville
Akte XI
Quelle (Pelagic Records, 2020)
Het is een Belgische band, tevens labelgenoot.
Van Dingenen: ‘Briqueville?’
Correct! Er zitten relatief veel Belgische bands op Pelagic en er lijkt sowieso een brede, bloeiende heavy scene in België te bestaan.
De Graef: ‘Daar krijgen we ook meer en meer vragen over vanuit buitenlandse magazines. ‘Wat gebeurt er in België?’ Ik heb het gevoel dat er de laatste tien jaar inderdaad veel goede heavy muziek hiervandaan komt. Met Briqueville, Pothamus, uiteraad Brutus en STAKE (voorheen Steak Number Eight, nt). Hoewel STAKE al wel wat langer meegaat. En de Belgische bands op Pelagic doen het ook allemaal heel goed. Dus ja, er is zeker veel aandacht voor.’
Van Dingenen: ‘Dit is een beetje mijn stokpaardje. Ik vind dat wij een hele sterke Belgische heavy scene hebben en het frustreert mij een beetje dat we niet, zoals bijvoorbeeld in Nederland, een exportbureau hebben voor cultuur of muziek. Er stond ooit (in 2015, red) een hele pagina in ‘The Guardian’ over Raketkanon, waarin zij het topje van een Vlaamse ijsberg van goede bands werden genoemd. Dat artikel eindigde met een oproep aan internationale labelmanagers om verder te kijken dan Canada, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk en om de Belgische landencode te onthouden en daar eens heen te bellen.’
‘Ik weet niet of je Luc van Acker kent? Een industrial-grootheid in België, die onder meer Revolting Cocks heeft opgericht en bij Ministry heeft gespeeld. Hij gaf ooit een reeks workshops, met als onderwerp ‘van demo tot platencontract’, waarin hij anekdotes vertelde over zijn carrière. Hij vertelde dat België net zo goed Egypte kon zijn. ‘Nobody cares about Belgium!’ Wat betreft aantrekkingskracht vanuit Amerika of Engeland is er tegenwoordig echt wel wat veranderd. We hebben momenteel een hele sterke scene met internationaal potentieel. Amenra en Brutus doen het nu heel goed in het buitenland en ik denk dat als we nog twee of drie bands op dat niveau krijgen België een plek bij uitstek kan worden voor internationale niche-labels.’
‘Het doet me denken aan een les die ik heb gehad in sociologie of cultuurwetenschappen, ik weet het niet meer precies, over dat er in België een bijzondere cultuur- en kunstscene bestaat, doordat het land zich bevindt op een breuklijn van taal en mentaliteit tussen het Noorden en het Zuiden. Dat juist de tegenstelling die daarvan een gevolg is een interessante voedingsbodem vormt voor unieke culturele uitingen. Zoals bijvoorbeeld René Magritte, die een typisch Belgische schilder is.’
‘Maar als er al iets gepusht wordt, gaat het vaak om een imitatie van Amerikaanse of Engelse groepen, in plaats van dat effectief de Belgische eigenheid op de kaart wordt gezet. Zoals bijvoorbeeld wel gebeurt in IJsland met Sigur Rós of in Nederland met Epica en Within Temptation. Of met de blackmetal in Scandinavische landen. Ik denk en hoop dat bands als Amenra en Brutus, net als de aandacht van een label als Pelagic, de weg kunnen plaveien voor meer internationaal succes van Belgische artiesten.’
De luistertest ging nog een hele poos door. Wil je lezen wat De Graef en Van Dingenen te zeggen hadden over Perturbator, Derek Trucks, Alice in Chains en Emma Ruth Rundle, ga dan naar dit online artikel.
