Kaap Schermer: Crimineel

Immer oplopende vinylprijzen als volgende uitwas van de politieke discussie rondom bestaanszekerheid? Maarten Schermer reflecteert erop in zijn column, en herinnert zich hoe Slauson Malone ooit zei nooit vinyl uit te willen brengen, en hoe criminelen Spotify gebruiken om geld wit te wassen. Toch is het laatste album van Slauson Malone op vinyl uitgekomen. Het kost richting de dertig euro, want ‘kapitalisme wint altijd, luidt het axioma’, lees je in onze nieuwste editie.
Kaap Schermer

Nu wil ik niet als alle politieke partijen die zich opmaken voor de komende (Nederlandse) parlementsverkiezingen over ‘bestaanszekerheid’ beginnen, maar de prijzen van vinyl worden zo langzamerhand onbestaanbaar. Hyperinflatie? Gewoon vraag en aanbod? Of is er toch iets anders aan de hand?

Zo werd mij als Aphex Twin-fan recent gevraagd € 24,99 neer te tellen voor een 12inch met minder dan vijftien minuten muziek (doorzichtig vinyl een euro meer) – en dan moest hij nog verscheept worden. PVC-schaarste, supply chain-crisis, tekort aan perscapaciteit? Wie het weet mag het zeggen, maar als er een ding duidelijk is, is het dat er meer geld dan ooit wordt verdiend met de verkoop van muziek. In de VS bereikte de omzet van de muziekindustrie in de eerste helft van het jaar het hoogste niveau sinds men het begon bij te houden – pakweg acht en een half miljard dollar. Ongeveer 7% daarvan kwam uit verkoop van vinyl, wat volgens een bierviltjeberekening neerkomt op ongeveer € 27,50 per exemplaar. Een korte rondgang langs een reeks (web)winkels leert dat de gemiddelde LP inmiddels richting € 30,- gaat, dus zolang wij consumenten het blijven betalen, wacht de industrie een mooie tweede helft van het jaar, bestaanszekerheidscrisis of niet. Misschien moeten we ermee stoppen, met dat krakende, veel te dure plastic. Hiphopproducer Slauson Malone zei een paar jaar geleden helemaal geen vinyl te willen uitbrengen; vanwege milieuoverwegingen, maar ook omdat het net het kapitalisme is dat er op aandringt dat artiesten objecten produceren. ‘De echte kracht van muziek ligt in het gebrek aan fysieke vorm,’ aldus Malone. Toch maar streamen dan? Maar dat is waar het leeuwendeel van al die miljarden wordt verdiend. Als ergens zoveel geld in omgaat, is hebzucht nooit ver weg, al dan niet vermomd als kapitalisme. Hetzelfde geldt voor criminaliteit: afgelopen maand publiceerde de Zweedse krant Svenska Dagbladet een onderzoeksartikel waarin, onder de titel ‘Spotify is een geldautomaat voor criminelen geworden’, uit de doeken wordt gedaan hoe criminelen via Spotify hun geld witwassen. Met drugsgeld worden Bitcoins gekocht, waarmee click farms worden betaald om nummers te streamen van artiesten die onder contract staan bij labels die weer geassocieerd zijn met de criminelen. De opbrengst van die streams die vervolgens wordt uitbetaald, wordt door de labels ingeboekt als legale inkomsten. Spotify’s uitbetaling per stream is nog altijd pover, maar blijkbaar is het dat de criminelen waard. Beter één miljoen op de bank dan vijf miljoen aan biljetten verstopt in een vuilniszak in de garage, vatte iemand de afwegingen van de witwasser samen. Uiteraard ontkent Spotify dat ze een witwaskanaal zijn, maar volgens een insider heeft het bedrijf er ‘financieel geen baat bij’ om deze praktijken aan te pakken. Het bedrijf verdient immers aan de Premium-abonnementen die criminelen gebruiken. Wat zou Slauson Malone ervan zeggen? Geen idee, waarschijnlijk is hij te druk met het promoten van zijn nieuwe album – net verschenen, en gewoon ook op vinyl. De LP gaat voor net onder € 30,- (wit vinyl voor dezelfde prijs, dat dan weer wel). Kapitalisme wint altijd, luidt het axioma. Misschien gaf Aphex Twin toch het goede voorbeeld toen hij in 2015 circa twintig uur aan onuitgebrachte muziek op SoundCloud kieperde, gratis en voor niets. Ik denk dat ik aan die verzameling meer plezier heb beleefd dan aan al het vinyl dat hij de afgelopen tien jaar heeft uitgebracht. ‘Het was een spontane actie,’ zei hij destijds, ‘en mijn label, Warp, riep: ‘Eeh… wat de fuck ben je aan het doen?’. Dat overtuigde me er van dat het een nog een beter idee was dan ik al dacht.’ Ik kijk uit naar volgende dumps.

P.S. Die Aphex Twin is uiteindelijk de cd geworden, aan € 14,99.

Kaap Schermer is een tweemaandelijkse en toch spontane weerslag van Maartens geïnformeerde stemmingen.

Nog meer nieuws krijgen over muziek en kunst?

Schrijf je in op de Gonzo (circus)-nieuwsbrief!