Ruim een uur na het gesprek komt er een mailtje van Nina Garcia binnen: ‘Ben ik nog vergeten het grote nieuws te vertellen: mijn lp ‘Bye Bye Bird’ krijgt in januari een tweede persing!’
Nieuws inderdaad, want het was die vorig voorjaar verschenen plaat die een katalysator bleek voor de reeds tien jaar omvattende loopbaan van de Parijse gitarist. Sinds 2015 reist ze de internationale podia af, alle technische en muzikale mogelijkheden van de elektrische gitaar onderzoekend, speurend naar nieuwe klanken in het noise-spectrum. Solo, aanvankelijk onder de naam ‘Mariachi’, en in diverse duo’s en uitgebreidere groepen. Met ‘Bye Bye Bird’, uitgebracht op het label van Sunn O)))-boegbeeld Stephen O’Malley, bereikt ze echter plotseling een aanzienlijk breder publiek. Deels – maar zeker niet alleen – komt dat door een nieuwe techniek die Garcia gebruikt. Een losse elektromagnetische pickup die ze in de hand houdt waarmee ze ook de snaren aanslaat, en die verbonden is met een versterker. In feite hetzelfde type elementje dat al in de elektrische gitaar ingebouwd zit om de trillingen op te vangen, maar met deze losse pickup kan ze de afstand tot de snaren voortdurend variëren.
Composities
Toen je in het voorjaar van 2025 door Nederland tourde viel die fascinerende techniek met die losse pickup al op. Hoe ben je daar bij gekomen?
Nina Garcia: ‘Een jaar of acht geleden organiseerde ik een muziekworkshop voor kunststudenten. Toen kreeg ik van iemand dat elektromagnetische microfoontje. Jarenlang liet ik het ongebruikt liggen, maar op een dag, het zal in 2021 of 2022 zijn geweest, ben ik eens gaan uitproberen wat ik er mee kon. Ik had dat soort losse pickups wel vaker gezien, maar ik had het nooit gebruikt zien worden in combinatie met een elektrische gitaar. Zo kwam ik er achter dat dat ook een manier was om de trillingen van de snaren op te pikken en naar de versterker te sturen. Maar het verschil met de vaste pickups op de gitaar is dat ik in dit geval de afstand tot de snaren helemaal zelf in de hand heb, met alle mogelijkheden van dien. Ik gebruik het nu zo’n drie jaar. Voor mij is het géén ‘gitaareffect’ als andere, maar méér dan dat: een alternatieve wijze om mijn gitaarsignaal naar de versterker te sturen. Soms gebruik ik alleen de elementen die op de gitaar zelf zitten. Op andere momenten alleen dat losse element. En een enkele keer beide tegelijk, al dan niet in combinatie met mijn distortion-pedaal.’
Op ‘Bye Bye Bird’ lijkt vaker iets van een melodie door te klinken dan op je eerdere werk – of in ieder geval iets wat je ‘een echo van een melodie’ zou kunnen noemen. Is dat ook een gevolg van die nieuwe techniek?
‘Mijn benadering van de gitaar en de muziek is er in een bepaald opzicht wel door veranderd. Ik bestudeer bijvoorbeeld wat er mogelijk is als ik dat losse microfoontje bij de nek van de gitaar houd en daar op de snaren speel. Dat biedt ook weer nieuwe mogelijkheden. Maar los daarvan was ik ook al meer met melodie bezig dan voorheen. Daarbij zijn de stukken op ‘Bye Bye Bird’ ook nadrukkelijk ‘composities’, terwijl ik in het verleden improviseerde. Bij mijn soloconcerten speel ik tegenwoordig het repertoire van het album en dat staat los van die specifieke techniek. Het blijven natuurlijk telkens interpretaties, maar improvisaties zijn het zeker niet.’
Het album is uitgebracht op het Ideologic Organ-label van Stephen O’Malley. Hoe kwam dat tot stand en wat sprak hem zo aan in jouw muziek?
‘We ontmoetten elkaar in 2023 een aantal keren in Les Instants Chavirés, een club en kunstcentrum in de Parijse voorstad Montreuil waar ik soms werkte en ook wel optrad. Hij bleek heel erg ondersteunend en nodigde mij uit om misschien iets op zijn label uit te brengen. Echt een open uitnodiging. Ik was net met nieuwe muziek bezig en in eerste instantie wel een beetje bang om het hem te laten horen. Misschien verwachtte hij iets heel anders. Maar dat pakte goed uit.’
Mexico
De muzikale carrière van Garcia kent een vliegende start in 2015. Ze is dan vijfentwintig. Na een eerste optreden als Mariachi in het al genoemde Les Instants Chavirés volgen er datzelfde jaar nog tientallen, in Parijs en elders, soms met de nog altijd bestaande groep Mamiedaragon. Niet veel later speelt ze haar eerste serie duetten met de Deense trombonist Maria Bertel (van Selvhenter) – die al evenzeer op zoek is naar muzikaal avontuur. Al spoedig volgen andere duo’s, zoals met elektronicamuzikant Arnaud Rivière als Autoreverse, percussionist Camille Émaille en pianist Sophie Agnel.
Maar wat ging er aan dat alles vooraf? Heb je bijvoorbeeld een formele muziekopleiding gedaan?
‘Als kind, in het stadje in Zuidwest-Frankrijk waar ik opgroeide, heb ik wel gitaarles gehad. Niet klassiek, ik kan ook geen noten lezen, maar een soort ‘popgroep-lessen’ met gitaar, bas en drums. Vervolgens heb ik als tiener in allerlei rockbandjes gespeeld. Maar mijn interesse in alternatieve en experimentele muziek ontstond pas nadat ik op mijn achttiende naar Parijs verhuisd was. Daar dompelde ik mij onder in het experimentele circuit en de underground. Als bezoeker en als vrijwilliger. Ik bezocht heel veel concerten: punk, no wave, elektronica. In bandjes zat ik toen niet meer, maar thuis bleef ik gitaar spelen, nieuwe dingen uitproberen. Alleen praatte ik daar eigenlijk met niemand over. En toen ik daar rond 2015 toch mee naar buiten trad, omdat iemand die wist waar ik mee bezig was mij op een podium uitnodigde, was ik al heel goed ingevoerd in die wereld. Zo kwam van het één het ander en ging het eigenlijk heel snel.’
Wat deed je na tien jaar besluiten om ‘Bye Bye Bird’ als Nina Garcia uit te brengen en ook onder je eigen naam te gaan optreden?
‘Dat ‘Mariachi’ was aanvankelijk een soort grapje. Ik wilde mijn eigen naam niet gebruiken. Maar na tien jaar vond ik dat wel genoeg geweest. Mijn muziek heeft natuurlijk ook helemaal niets met Mexico te maken. En daarbij is dit echt mijn eigen muziek en daar hoort mijn eigen naam bij.’
Als je het niet ‘experimenteel’ noemt, vinden mensen het minder snel moeilijk.
Humor
Enkele dagen voor dit gesprek tourde je nog met Autoreverse door Frankrijk en Zwitserland en nu ben je alweer aan het pakken voor een reeks concerten met Camille Émaille in Duitsland. Waar laat je je artistiek door prikkelen, het instrument of het karakter van degene met wie je speelt?
‘Iemands karakter en spel hebben natuurlijk alles met elkaar te maken. Het gaat mij om de mensen waarmee ik speel. En voor mij werkt zo’n samenwerking ook zeker als katalysator. Het brengt mij op muzikale terreinen waar ik uit mijzelf niet zo snel zou komen.’
Ondanks de stekkers en versterkers klinkt jouw muziek toch vooral heel fysiek.
‘Dat wil ik ook. Dat vind ik heel belangrijk. Als ik speel dan zijn het fysieke en emotionele echt de motor. Ik kan mijzelf fysiek ook uitdagen, door bijvoorbeeld heel lang en snel de snaren aan te slaan, al deed ik dat vroeger méér dan op ‘Bye Bye Bird’. Maar in het repetitieve ‘Le Leurre’ op het album is dat nog altijd goed te horen. Dat is heel intens. Geluidsvolume is eveneens belangrijk. Dat ervaar je ook fysiek. Al wil ik niet dat het de pijngrens overschrijdt.’
Je geeft ook concerten voor kinderen. En voor mensen die niet gewoon zijn om naar experimentele muziek te luisteren. Waarom vind je dat belangrijk?
‘Kinderen luisteren heel anders dan volwassenen. Bij kinderen speelt non-verbale communicatie een belangrijke rol. Ze zien ook de humor er gemakkelijk van in. Als ik voor kinderen speel zeggen ze na afloop heel open wat ze er van vonden. Veel volwassenen hebben vaak een ‘zwaardere’ definitie van ‘experimenteel’. Dan vraag ik ze om gewoon eens met andere oren te luisteren. Ik speel op veel verschillende plekken. Niet alleen de standaard culturele centra en alternatieve podia waar deze muziek doorgaans gemaakt wordt, maar ook bijvoorbeeld in bibliotheken. Dan heb ik een publiek dat geen idee heeft wat ze zich bij ‘experimenteel’ moeten voorstellen. De mensen vinden het vaak gewoon interessant wat ik doe. Zij laten zich verrassen. Als je mensen niet bij voorbaat zegt dat het ‘experimentele’ muziek is, dan vinden ze het ook minder snel moeilijk.’
Frith
Je speelt nog altijd enorm veel concerten…
‘Het overkomt mij gewoon. Nu is 2025 voor mij ook wel een heel goed jaar geweest. Eerst verscheen ‘Bye Bye Bird’ en vervolgens vond ik ook nog eens een goede boeker. Die twee factoren hebben ervoor gezorgd dat ik heel veel kon spelen. En ik geniet er met volle teugen van.’
Op YouTube is een duoconcert uit 2024 te vinden van jou met Fred Frith. Een avant-gardeveteraan van mythische proporties. Al een halve eeuw in de gitaar-frontlinie en veertig jaar ouder dan jijzelf. Is dat intimiderend, of ervoer je het als een volstrekt gelijkwaardige samenwerking?
‘Dat was ronduit geweldig. Alleen al dat hij met mij wilde samenspelen. Ik dacht nog ‘oh nee, ik ga compleet onderuit’. Maar uiteindelijk bleek ik helemaal niet zenuwachtig toen het er op aan kwam. En ja, natuurlijk kun je altijd van elkaar leren – ook hij die zoveel meer ervaren is dan ik. Hij is serieus bezig met het bestuderen van de nieuwe generatie gitaristen, omdat hij weet dat hij daar ook weer dingen uit kan halen. Mensen als Fred Frith voelen zich op het podium geen leraar. Ze willen gewoon hun muziek delen.’
Wat kunnen we op Sonic Acts van je verwachten?
‘Ik speel twee keer. Eerst een duoconcert met Maria Bertel. En daarna speel ik met het twaalfkoppige ensemble La Nòvia. Dat is een groep die met merendeels traditionele en folkloristische instrumenten hedendaags gecomponeerd repertoire brengt.’