Muziek is het medium waar ze zich het meeste in heeft bekwaamd, maar een muzikante noemt ze zichzelf niet. Lane Shi, alias otay:onii tast de grenzen van disciplines af. Op haar laatste album en tijdens de komende editie van Roadburn keert ze terug naar de instrumenten van haar jeugd: piano en stem.
Elk medium is geschikt om gevoelens en verhalen in uit te drukken.
‘Een liefhebber van het leven én iemand die rebelleert tegen dat leven. Of eigenlijk: tegen de betekenis van het leven. Nee, eerder tegen het niet willen onderzoeken van de betekenis van leven,’ filosofeert Lane Shi. Ze zoekt naar de juiste woorden. Dat is lastig, want taal is beperkt. Zeker een vreemde taal als het Engels. Een taal die ze al vijftien jaar spreekt, maar toch. ‘Artiest’ dekt in ieder geval niet de lading om haar creatieve praktijk te beschrijven. ‘Daar herken ik mezelf niet in. Kunst is te beperkt om te omvatten wat ik doe en wie ik ben.’ Eigenlijk zou in de kunst elke beslissing valide moeten zijn. Toch heerst er in de Westerse kunstwereld een duidelijk idee van wat wel en wat niet onder kunst wordt verstaan, meent ze. ‘Dat zorgt ervoor dat de mogelijkheden tot het creëren van verhalen flink worden beperkt. Er zouden geen grenzen moeten zijn. Elk medium is geschikt om gevoelens en verhalen in uit te drukken. Kunst zou grenzeloos moeten zijn.’
Een jaar geleden verhuisde Shi, begin dertig, van New York naar Berlijn. Een flinke stap en een lastige keuze. Ze liet vrienden achter in de Verenigde Staten, maar aan alles voelde ze dat een verandering van omgeving nodig was. ‘Ik vraag me nog steeds af wat ik écht wil doen met mijn leven.’ Berlijn is een volgende stap en biedt haar de mogelijkheid om los te komen van de plek waar ze volwassen werd. Het eerste dat ze deed was terugkeren naar de instrumenten waarmee haar creatieve ontdekkingstocht als kind begon: piano en stem. Haar laatste album ‘True Faith Ain’t Blind’, dat eind vorig jaar verscheen, is daarvan het resultaat.
SCHILDEREN
Shi is net hersteld van een operatie aan haar ogen, vertelt ze enthousiast, terwijl ze neerploft op de bank in haar Berlijnse huiskamer. ‘Je zult het vast niet geloven, maar ik had -10. Mijn ouders hebben nooit last gehad van hun ogen, maar ik had al -2 toen ik op de lagere school zat. Ik heb de wereld jarenlang bekeken door een waas. Dat voelde ergens goed en veilig en het zorgde ervoor dat ik gemakkelijker afstand kon nemen van mijn omgeving.’ Een laserbehandeling zorgde ervoor dat Shi nu weer alles helder ziet. Dat is een nieuwe ervaring voor haar. Zoals veel een nieuwe ervaring is. Nieuwe stad, nieuwe uitdagingen, nieuwe cultuuromgeving, nieuwe vrienden. Het achterlaten van haar vrienden in de Verenigde Staten vond ze lastig.
Op haar zestiende verhuisde ze naar Boston vanuit haar geboortestad Haining, ten zuidwesten van Shanghai. Ze bekwaamde zich in het bespelen van de piano en studeerde aan Berklee College of Music. Daar maakte ze vrienden met wie ze de band Dent oprichtte. Niet veel later gevolgd door de band Elizabeth Colour Wheel. Bij beide nam Shi de vocalen voor haar rekening. Daarover later meer.
Die piano was niet haar keuze. ‘Toen ik jonger was wilde ik schilderen. Dat deed ik veel liever dan piano spelen, maar mijn ouders betaalden voor die pianolessen dus ze eisten dat ik mijn best deed.’ Haar liefde voor schilderen verdween niet. ‘De kleuren, de accenten, het visuele aspect ervan – schilderen is nog steeds mijn grote liefde. Muziek is mijn medium geworden en staat het dichtste bij me, maar ik probeer de manier van voelen uit de schilderkunst daarin te vertalen. Beide zijn voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden.’
SAMENSPELEN
Terug naar spelen in bands. Dat mist ze. Vooral het toeren en jammen in de studio. Met Dent maakte ze twee albums die het hele spectrum van alternatieve rock verkennen: van introverte indie-noise tot supersnelle death metal. Shi schreeuwt, gilt, krijst en zingt alsof ze door de demon is bezeten. Met name op ‘Bao Dei’, opgenomen in 2016 maar pas uitgebracht in 2019, laat een enorme potentie horen. Met Dent toerde Shi in 2015 langs veertien Chinese steden. Ze omarmde er ook haar artiestennaam otay:onii die haar gegeven werd door iemand van Native American-afkomst en wolf betekent. Shi dook in de geschiedenis van de oorspronkelijke bewoners van de Verenigde Staten, vond gelijkenissen met mythes uit China en besloot de naam te houden.
Na Dent volgde Elizabeth Colour Wheel waarin ze tot aan haar vertrek naar Berlijn speelde. Het debuutalbum ’Nocebo’ (2019) is ietsje minder metal en meer alternatieve rock. Haar stem staat er in dienst van de nummers. Bij het uitbreken van de Covid-19-pandemie kwam het toeren met de band tot stilstand. Shi verhuisde tijdelijk naar New York, woonde anderhalf jaar in Shanghai en richtte zich daar op haar solowerk. ‘Beide bands zijn belangrijk voor me geweest,’ blikt ze terug. ‘Tijdens het toeren hebben we onvergetelijke momenten meegemaakt. Die zal ik altijd koesteren. Samen met vrienden muziek maken is belangrijk voor me.’
BERLIJN
Inmiddels heeft ze Berlijnse vrienden gemaakt en dat heeft geleid tot een nieuwe band: Hugging. ‘In juli nemen we onze debuutplaat op en het is een wensdroom om er in 2026 mee op Roadburn te spelen,’ neemt ze vast een voorschot op de toekomst. ‘Het gaat niet alleen om de muziek maar ook om de performance waarin Chinese kinderliedjes en volksliedjes zijn verwerkt. Ik kijk er erg naar uit om samen op tournee te gaan.’ In Hugging speelt Shi gitaar, zingen doet ze af en toe. Dat is een nieuwe ervaring voor haar. Haar stem is altijd haar belangrijkste manier van uiten geweest. Sinds haar solodebuut als otay:onii – ‘Nag’ uit 2018 – combineert ze die stem met steeds andere instrumenten. Met ‘MíngMíng 冥冥’ brak ze in 2021 door naar een groter publiek. De combinatie van indiepop, glitches, repetitieve industriële ritmes, Chinese folk en Shi’s plooibare stem zorgen voor een experimenteel en spannend album. Met de videoclip voor het nummer ‘Un Deciphered’ gooit Shi hoge ogen in de filmwereld.
Europa krijgt haar op het netvlies met de release van ‘夢之駭客 Dream Hacker’ in 2023. Ze doet een performance voor de Embassy van Le Guess Who? hoog in de bergen van Manigango op het Tibetaanse plateau en speelt live op het Roadburn festival. De optredens zijn spektakels waarin Shi, gehuld in prachtige outfits, nadrukkelijk contact zoekt met het publiek. Muziek mag dan de basis zijn, ze verkent tegelijkertijd de grenzen van performance-kunst, animatie en film.
GEKTE
Film heeft net als schilderkunst een speciaal plekje in haar hart. ‘Ik verslind films en ik houd van ze,’ verzucht ze. ‘Voor mij zijn film en muziek met elkaar verbonden. Je kunt de essentie van muziek in film vertalen en andersom. Ik droom ervan om ooit een eigen film te regisseren. Een echte film. Een film-film. Tot nu toe heb ik alleen korte films gemaakt. Dat zie ik een beetje als oefenen om uiteindelijk die film-film te kunnen maken.’ Wat haar zo aanspreekt in film? Het visuele aspect van het vertellen van een verhaal. Dat was ook wat haar eigenlijk zo aansprak in schilderkunst. Ze heeft een aantal grote voorbeelden. David Lynch, bijvoorbeeld. Zijn ‘Lost Highway’ is haar favoriete film. En wat te denken van Alejandro Jodorowsky? Hij weet een verhaal te vertellen alsof het een surrealistische droom is. ‘Holy Mountain’ is daar een goed voorbeeld van, legt ze uit. ‘In die film gebruikt Jodorowsky acteurs en dieren met fysieke beperkingen. Hij durft andere lichamen te laten zien. Hij streeft niet naar perfectie, maar laat het leven zien zoals het is. Dat spreekt me erg aan. Er is een documentaire over zijn poging om het boek ‘Dune’ te verfilmen. De film kwam er niet, maar in de documentaire zie je zijn passie en hoe ver hij wil gaan om ervoor te zorgen dat de film er komt. Hij ging er tot het uiterste voor. Die gekte, daar herken ik me in. Ik weet dat ik mijn eigen balans goed moet bewaken.’
GRENZEN
Ze herkent zichzelf in de Oostenrijkse choreograaf, performance-kunstenaar en uitgesproken feministe Florentina Holzinger die hoge ogen gooit met haar eerste operaproductie ‘SANCTA’ – een bewerking van ‘Sancta Susanna’ van Paul Hindemith uit 1922. ‘Florentina zag mijn optreden tijdens Roadburn en hoorde me schreeuwen. Ze vroeg me om mee te doen aan de opera, maar door verplichtingen lukte me dat nog niet. In 2026 zijn er nieuwe voorstellingen en daarin ben ik een van de acteurs. De opera gaat over een non die zich seksueel aantrokken voelt tot Jezus. Ze wordt uiteindelijk in een muur gemetseld en in het tweede deel breekt ze uit die muur. Mijn rol is om met mijn geschreeuw door de muur te breken. Florentina heeft het oorspronkelijke stuk flink bewerkt en er een eigen draai aangegeven. Honderd jaar geleden werd de opera verboden en ook nu is er ophef. Op de dag voor de première stopten een aantal orkestleden ermee. Ik zie het stuk als een kritische conversatie over religie, maar voor anderen is het een aanval op het christendom.’ Holzinger vroeg Shi ook voor haar nieuwe project dat gaat over ouder worden en de nadruk die onze samenleving legt op leeftijd. ‘Er is een scene waarin een orgie plaatsvindt tussen een groep vrouwen van tussen de 65 en 85 jaar en ik had nog nooit een lichaam aangeraakt dat zo oud is. Dat vraagt om een nieuwe vorm van voorzichtigheid waar ik als performer en mens veel van leer. Ik respecteer Florentina zeer. Ze durft in een performatieve setting de grenzen op te zoeken. Daarin herken ik weer mezelf.’
IMPROVISATIE
Voor de komende editie van Roadburn kiest Shi, als Triennium Artist in Residence, ervoor om ’True Faith Ain’t Blind’ integraal uit te voeren. Het album kwam eind vorig jaar uit, maar tot een live-uitvoering kwam het nog niet. ‘Het is om verschillende redenen geen gemakkelijk album. Ik heb zelden opgetreden met alleen piano en mijn stem. Thematisch gaat het terug naar het begin van mijn jeugdige, creatieve zoektocht. Ook toen had ik alleen mijn stem en piano. Het voelde alsof ik weer een klein meisje was dat alles opnieuw moest ontdekken en leren. Dat gevoel wil ik tijdens Roadburn proberen over te brengen. De enige houvast die ik heb zijn de nummers op het album en ook die staan wat mij betreft niet vast. Ik geef mezelf de ruimte om te improviseren. Ik zal dus nieuwe versies van de nummers spelen en daaromheen een performance opvoeren die voor het grootste deel uit improvisatie bestaat. De reacties van het publiek zijn daarin belangrijk, want daar reageer ik weer op. Ik zal in ieder geval veel grapjes maken, die passen goed bij de opzet. Tenminste, zo denk ik er nu over. Gelukkig speel ik in de kleine zaal van 013. Dat is een intieme plek waar het gemakkelijker is om een connectie met het publiek op te bouwen. Het liefste word ik één met het publiek.’
Roadburn heeft om verschillende reden een plek in haar hart veroverd. Allereerst is het festival een belangrijk moment om vrienden van over de hele wereld weer te ontmoeten. Ze verheugt zich al op het weerzien met haar vrienden uit Boston en de Verenigde Staten. En dan is er nog dat Roadburn-gevoel dat lastig onder worden te brengen is. ‘Wanneer ik de Hall of Fame uitloop en de grote banner zie met daarop ‘Redefining Heaviness’ dan voel ik meteen hoe speciaal het festival is.’
Ondertussen werkt Shi aan haar volgende album. Volgens inmiddels bekend recept wordt dat weer helemaal anders. Veel wil ze daar nog niet over kwijt. Haar gitaar speelt in ieder geval een hoofdrol, net zoals samples. Ze werkt er samen met een aantal andere muzikanten aan, ook dat is nieuw voor haar. De thematiek raakt de essentie van het boeddhisme waarmee ze opgroeide: wat is echt en wat is niet echt. Ze verheugt zich het meeste op hoe ze het nog denkbeeldige album live neer gaat zetten. ‘In de vorm van een circus,’ vertelt ze enthousiast. ‘Met veel humor en ik verheug me nu al op de circustrucs die ik dan kan instuderen.’