Blog Magazine

FAKA


Fela Gucci en Desire Marea zijn zwart, Afrikaans en queer. Daarmee onderscheidt FAKA zich van de andere Zuid-Afrikaanse acts. Met mode, fotografie, videoclips, tekst en performances voorzien ze hun experimentele Gqom van kracht in een heteronormatieve omgeving.

FAKA betekent ‘binnengaan’ of ‘penetreren’, en dat is wat Fela Gucci en Desire Marea binnen de internationale clubcultuur al enkele jaren doen. Ze ontmoetten elkaar in 2010 tijdens een tributeconcert voor de Zuid-Afrikaanse zangeres en vredesactivist Miriam Makeba, waarna ze besloten om met elkaar samen te werken. Mode en fotografie kwamen eerst, daarna pas de muziek. Inmiddels zijn alle audiovisuele elementen van FAKA niet meer los van elkaar te zien. De foto’s in hun zines zijn levendig, hun teksten geëngageerd, hun mode uitbundig femme (een term die verwijst naar een zeer vrouwelijke lesbienne of naar een genderidentiteit waarbij zeer archetypische vrouwelijke culturele rollen en verschijningsvormen worden aangenomen, red) en hun muziek verontrustend, aangrijpend en beeldend.

Exorcisme
Zelf beschrijven ze hun muziek als ‘ancestral Gqom-gospel’. Ze gebruiken de extatische ritmes van het Zuid-Afrikaanse ghettohouse-equivalent Gqom en vermengen die met esoterisch sound design en spoken word. Het resultaat is even intrigerend als verontrustend. Hun debuut-ep ‘Bottoms Revenge’ zou gaan over een leger femme voorouders die in FAKA leven en via hen zich terugvechten naar de materiële wereld. Het verklaart waarom delen van de ep klinken alsof je naar een exorcisme luistert. Het is alsof FAKA de geladen energie in hun omgeving willen bevechten en neutraliseren, voordat er ruimte is voor henzelf.
Ik zag FAKA twee jaar geleden op het Unsound-festival in Krakow tijdens een van hun eerste internationale optredens. Op het festivalaffiche stond ook DJ Lag, een van de grondleggers van wat wij nu als Gqom zien. Tijdens het interview dat Resident Advisor voor het festival verzorgde met FAKA kwamen we te weten dat er in de mainstream Gqom (het genre is gemeengoed in Durban, de stad waar Gqom is ontstaan) weinig ruimte is voor queerness. Het duo gaf aan dat heteronormatieve omgevingen in Zuid-Afrika vaak gewelddadig zijn. Juist daarom gebruiken zij Gqom om zichzelf te positioneren binnen de clubcultuur.

Sensueel
Daarom past FAKA zo goed op het NON-label, dat tegenwoordig meer als een collectief voelt. NON is een platform voor Afrikaanse (en Afrikaanse diaspora-) artiesten die via ambient en clubmuziek avant-garde muziek pogen te dekoloniseren. Dat wil zeggen dat ze blackness en de Afrikaanse ervaring naar de voorgrond halen met hun muziek, performances en releases. Ze willen het idee bestrijden dat de canon van ambient en avant-garde clubmuziek alleen maar uit witte heteromannen bestaat.
Artiesten als Chino Amobi en Dedekind Cut verwerken bijvoorbeeld ervaringen van zwart zijn in hun verontrustende, politiek geladen ambient. Zo ondermijnt Chino Amobi’s ‘Airport Music For Black Folk’ de kalme klanken van Brian Eno’s ‘Ambient 1: Music For Airports’ om in muziek voelbaar te maken hoe verontrustend het is om als persoon van kleur door een vliegveld te moeten reizen.
NON’s strategie werkt. Gqom is (helaas) verre van aangeslagen in Nederland. Ik heb DJ Lag al drie keer in het buitenland (Polen en Duitsland) zien spelen, maar nog nooit in Rotterdam of Amsterdam. FAKA bezocht ons land gelukkig wel, meerdere keren zelfs. Met hun multimediale presentatie weten ze toegang te krijgen tot internationale scenes waarin seksuele en muzikale inclusiviteit vooropstaat. Zo speelde FAKA onlangs op Pantropical in Rotterdam en tijdens een feest van Kapitaal, een groeiende culturele broedplaats in Utrecht. En dit voorjaar krijgen ze het grote podium op Rewire.
Ook live zoeken ze de grenzen op van wat mogelijk is in de club. FAKA is performatief, extravagant, bij vlagen sensueel en dan weer beklemmend. Een betere manier om Gqom te leren kennen kan ik me haast niet voorstellen. Het zou ironisch zijn als juist deze act in Europa de weg vrijmaakt voor alle heteroseksuele Gqom-dj’s uit Durban. Dan zou de missie van NON en FAKA echter helemaal geslaagd zijn.

Tekst: Hugo Emmerzael

Comments

comments


Dit artikel verscheen eerder in GC #143.

Koop deze editie in onze webshop!

Live

07/04/18

Discografie

Amaqhawe (2017, ep)
Bottoms Revenge ‎(NON, 2016, ep)

Lees meer

Lees meer over Durban Gqom in GC # 133

Reacties


Laat een reactie achter