Still uit Peter & The Farm

Broderick verbleef in mei dit jaar tien dagen in bioboerderij ’t Schop in Hilvarenbeek, waar hij hielp met alle daar voorkomende klussen – van het ter wereld brengen van een kalf tot de slacht – en ondertussen inspiratie opdeed voor nieuw werk. Het resultaat van de residency was uiteindelijk iets magerder dan Incubate wellicht gehoopt had; hij schreef er twee liedjes en een korte piano-instrumental, en er werd een film van 20 minuten geschoten. Niet verkeerd, maar Broderick schreef ook al eens een compleet album in 3 dagen.

Still uit Peter & The Farm

Enfin, de kwantiteit-kwestie even latend voor wat hij is; het optreden dat hij tijdens Incubate gaf in ’t Schop was prachtig, de liedjes die hij er debuteerde eveneens, en ook de korte film, die bij een optreden van Broderick in de Catharinakerk in première ging, is zeer de moeite waard. En gelukkig tonen ze bij Incubate weer eens hun liefde voor open source en delen: de film in kwestie, ‘Peter & The Farm’, is nu te zien op hun website. Twintig minuten prachtige, soms indringende beelden van het boerderijleven, vergezeld van Broderick op zijn meest folky.  Een prachtig document van een mooi project. Wij zeggen: ga dat zien!

Bekijk ‘Peter & The Farm’ op de website van Incubate

Still

Nathaniel Mellors (1974) begon als tiener met experimenten in de muziekwereld. Hij was onder meer betrokken bij Toilet, God in Hackney en Mysterius Horse. Tegenwoordig speelt hij bas in de art-rockgroep Skill 7 Stamina 12, met Dan Fox, Ashley Marlowe en Maaike Schoorel. In 2002 was hij een van de oprichters van Junior Aspirin Records, een not-for-profit label dat muziek van kunstenaars uitgeeft in beperkte oplages, waarvan hij nu nog steeds mede-eigenaar is. Vervolgens ontdekte hij, tijdens een snel weer gestaakte studie Engelse letterkunde, het schrijven. Van daaruit kwam hij terecht bij film en beeldende kunst.
Tegenwoordig woont en werkt Mellors in Amsterdam en Londen en gebruikt hij de verschillende disciplines zonder problemen na en door elkaar. Voor zijn ontwapenende maar degelijk gefundeerde onderzoek naar de menselijke gedragingen maakt hij gebruik van video, theater, sculptuur, geluid en tekst. Uit al zijn werk spreekt zijn uiterst beschouwende maar tevens rebelse houding tegenover het gebruik van taal en de machtsmechanismen die daarbij horen, of het nu gaat over de berichtgeving van de politieke wereld of over sociale media als Twitter en Facebook.
Hoe serieus zijn thematiek ook is, er valt bij Mellors genoeg te lachen. Zijn eerdergenoemde films en zijn bewegende sculpturen (animatronics) met titels als ‘Hippie Dialectics’ ademen absurditeit en een hang naar het groteske.

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #106 los via één van de verkooppunten of via de webshop.

Floris Van Hoof - Foto: Paul Lamont

Onlangs verscheen Floris Vanhoofs debuut-lp ‘Time Slime’, met veldopnamen, gitaar en synth aan de ene kant en elektronica aan de andere kant, bij Ultra Eczema. Later dit jaar volgde nog een split 7” met zijn goede vriend Lieven Martens – beter bekend als Dolphins into the Future. Eerder had hij al enkele cd-r’s en tapes uitgebracht.
We spreken elkaar bij hem thuis in de woonkamer, waar overal apparatuur, plastic speelgoed en filmstroken rondslingeren. Op zolder heeft hij zijn eigen muzieklaboratorium. “Ik zou graag meer muziek in andere ruimtes opnemen. Niet alleen voor de akoestiek, maar ook omdat je er anders door gaat spelen. Voor ‘Time Slime’ heb ik ook veel van andermans instrumenten gebruikgemaakt, spullen die ik nu nooit zou kunnen betalen. Dat werkte erg goed voor mij.”

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #106 los via één van de verkooppunten of via de webshop.

www

www.endlesswebsite.tk

Zeg nooit zomaar ‘documentaire’ tegen de films van Sofie Benoot. Ze grijpt haar beelden uit het leven, maar uiteindelijk is het haar eigen werkelijkheid die ze ermee toont. ‘Blue Meridian’ is haar tweede bespiegeling op een ongrijpbaar Amerika.

Sofie Benoot - Foto: Caroline Lessire

Haar afstudeerproject ‘Fronterismo’ was meteen een gedroomd visitekaartje: een sterk eigenzinnige, strak gestileerde film in een minder voor de hand liggend genre. De kortfilm maakte een goede beurt op diverse festivals, en scherpte de verwachtingen voor de opvolger. Sofie Benoot greep haar kans om de lat wat hoger te leggen: ‘Blue Meridian’ is een volwaardige langspeelfilm, met andermaal een verborgen hoek van de Verenigde Staten in de hoofdrol.

Je eerste film was eigenlijk nog een studentenproject, maar kwam toch heel zelfverzekerd over. Het leek wel of je er jaren op had zitten broeden.
Sofie Benoot: “Toen ik film ging studeren, was dat met de intentie om fictie te maken, maar al vanaf het eerste jaar bleek dat mijn voorkeur uitging naar documentaire. Bij fictie heb je alle controle over de wereld die je presenteert, je kunt die in zekere zin helemaal zelf opbouwen. Bij een documentaire wordt ook het onverwachte een element dat onvermijdelijk gaat meespelen. Dat vind ik spannender, dat verlies van controle.”
“In mijn laatste jaar groeide het idee om een documentaire te maken over de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten. Uiteindelijk ben ik daarheen getrokken en heb ik er mijn eerste kortfilm ‘Fronterismo’ gedraaid. Gewoon op eigen kracht, met een kleine crew van vier mensen, die gelukkig onbezoldigd wilden werken.”
Wat trok je zo aan in de streek rond de Rio Grande?
SB: “Ik heb altijd al een fascinatie gehad voor Amerika in het algemeen, en op dat moment had ik net de ‘Border Trilogy’ van Cormac McCarthy gelezen, die grote indruk op me had gemaakt.”
Was er ook het visuele element dat meespeelde, het fotogenieke van de regio?
SB: “Natuurlijk. Ik hou zelf erg veel van westerns, dus ik had wel een idee van de landschappen die ik daar zou aantreffen. Ik ben dus aan het project begonnen met al die inspiratie in mijn hoofd – die dus eerder uit de fictie kwam dan uit de realiteit.”
Je wilde eigenlijk dat beeld gaan toetsen aan de werkelijkheid.
SB: “Dat speelde enigszins mee, ja. En omgekeerd is het fictionele aspect ook terug in de film geslopen. Eigenlijk is er veel mise-en-scène. Elk shot werd heel nauwkeurig gekadreerd en ook de personages zijn heel doelbewust gekozen, ‘gecast’ zou je bijna kunnen zeggen. Zo heb ik dan toch mijn eigen versie van die wereld gecreëerd, uit de realiteit gedestilleerd.”
Had je een vooropgesteld plan toen je naar Amerika trok? Had je genoeg research gedaan om te bepalen wat de inhoud moest worden en welke elementen je erbij wilde betrekken?
SB: “Ja hoor. Ik was er weliswaar nooit eerder geweest, maar ik heb me zes maanden lang intensief voorbereid. Ik had maar een maand draaiperiode gerekend, dus ik wilde niet voor onaangename verrassingen komen te staan. Ik wist op voorhand precies welke plekken ik wilde aandoen, wat voor soort mensen ik wilde opzoeken… Maar het is de meest desolate plek van Amerika; het is niet zo dat je die inwoners snel op Facebook zult terugvinden. Ik heb vele telefoontjes moeten doen om mijn figuranten bijeen te sprokkelen. Zo wilde ik absoluut een oude cowboy in de film. Ik heb toen oude kranten uitgepluisd tot ik uiteindelijk een klein artikeltje vond over een voormalige cowboy die een ranch had in de streek. Zo heb ik alles beetje bij beetje voorbereid.”

Trip

Sofie Benoot - Foto: Caroline Lessire

GC: Je zei net dat documentaire ook ruimte laat voor toevalligheden. Hebben onvoorziene omstandigheden nooit je meticuleuze planning in de war gestuurd?
SB: “Eigenlijk niet. Maar het waren zeker wel moeilijke omstandigheden om te werken. Het is een vrij onherbergzaam gebied, en de grensproblematiek is daar een gevoelig onderwerp.”
GC: Heb je daardoor nooit weerstand ondervonden van de plaatselijke bevolking?
SB: “Nee, want ze begrepen al gauw dat ik gewoon hun situatie wilde tonen. De politiek van het immigratieprobleem is slechts op de achtergrond aanwezig in de documentaire. Ik heb me gericht op de mensen die toch op die plek blijven wonen, omdat ze niet weg willen of kunnen.”
GC: De film is meer een sfeerbeeld van de regio dan een diepe analyse van het probleem.
SB: “Inderdaad. Ik heb niet de bedoeling om informatief te werken; voor mij is de documentairestijl geen vehikel om informatie mee te geven. Het blijft voor mij een film, en dat is iets heel anders dan een journalistiek document waarin je een bepaalde problematiek gaat uitdiepen. Ik probeer de feiten op een andere manier te presenteren.”
Zijn er andere regisseurs die een verwante stijl hanteren?
SB: “Voor ‘Fronterismo’ was Robert Kramer een grote invloed, meerbepaald zijn ‘Route One USA’. Dat is helemaal mijn manier van werken: je komt terecht in één grote beeldenstroom. Achteraf weet je zelfs niet meer precies wat je hebt gezien, maar je hebt wél een trip beleefd. Daar streef ik naar: dat je als kijker van die sfeer kunt proeven. Het verhaal achter die beelden, en de onderlinge verbanden, die moet je zelf maar zoeken. Ik hou meer van zo’n associatieve aanpak dan van, zeg maar, een Michael Moore, die je alles oplepelt en niets aan de verbeelding overlaat.”
“Overigens mag je mijn invloeden vooral in de fictie zoeken. Daar zijn de Coen Brothers, natuurlijk. Die hebben de streek volledig raak getroffen in ‘No Country For Old Men’. Verder alle westerns van John Ford, en Sam Peckinpah. Terrence Malick, vooral ‘Days Of Heaven’. Ik heb ook veel opgestoken van Gus Van Sant, met name zijn benadering van het tijdsverloop in film in het algemeen. Lang uitgesponnen en traag – ik hou van traag (lacht). Ik vind dat nodig om de beleving ten volle over te brengen.”
Je filmtaal is dan ook sterk afwijkend voor een documentairefilm. Soms is ze zelfs meer verwant met fotografie.
SB: “Ik voel eerder verwantschap met het theater. Ik kies heel overwogen de plaats waar ik de personages in beeld breng: ik toon ze centraal in hun omgeving, en geïsoleerd, helemaal alleen. Het is bijna alsof ze op een podium staan. Zo krijg je minder het gevoel dat ze worden geïnterviewd, eerder dat ze zichzelf spelen.”
Zelfs je bewegende shots zijn heel strak afgelijnd.
SB: “Inderdaad, ik werk uitsluitend met travelings, altijd in dezelfde richting. En ook hier weer: het landschap schuift traag voorbij, net als in een traditionele road movie. En wederom ben ik heel kieskeurig over de locaties die worden getoond. Ik kan uren rondrijden voordat ik de juiste plek tegenkom: “Dít huis moet het zijn.” Heel leuk als je tegen de klok werkt (lacht).”

Ramp

Sofie Benoot - Foto: Caroline Lessire

‘Fronterismo’ werd alleszins enthousiast ontvangen. Ik veronderstel dat je tweede project al makkelijker was om op poten te zetten?
SB: “Productiegewijs was ‘Blue Meridian’ een stuk ambitieuzer. Ik heb het geluk gehad dat ik met ‘Fronterismo’ een geldprijs van VAF (Vlaams Audiovisueel Fonds, dv) heb gewonnen, waarmee ik al aan de slag kon. Maar dat was eerder het budget voor een kortfilm, en ik wilde dit keer absoluut een lange documentaire draaien. Ondertussen was ook het idee gegroeid om een trilogie van films over Amerika uit te werken.”
“Dankzij Herman Asselberghs – mijn projectbegeleider tijdens ‘Fronterismo’ – ben ik toen bij het productiehuis Auguste Orts terechtgekomen. Alhoewel die voornamelijk kunstprojecten doen, vonden ze dit wel een interessante uitdaging. Zij hebben enorm veel geholpen bij de financiering – partners zoeken, subsidies, de boekhouding – zodat ik me volledig op de creatie kon richten.”
Had je dit keer je onderwerp snel te pakken?
SB: “Dat wist ik al toen ik besloot een trilogie te maken. De ondertitel luidt namelijk ‘American Water’, en dat gegeven vormt de rode draad tussen de films. In de eerste film was het de Rio Grande, en de derde film wordt een documentaire-western over het gebrek aan water in de streek van Utah, Wyoming en Nevada. ‘Blue Meridian’ handelt over de ‘Deep South’, het gebied rond de Mississippi.”
Sinds de ramp met Katrina is die regio, en vooral dan New Orleans, het onderwerp geweest van enkele veelbesproken documentaires, en nu ook een televisiereeks (‘Treme’, van de makers van ‘The Wire’, dv). Was het een uitdaging om nog een eigen invalshoek te vinden?
SB: “Een beetje wel. Zoals je zegt: daar wordt vooral gefocust op New Orleans, en dat was niet mijn bedoeling. Mijn film eindigt daar, en het verhaal dat ik vertel gaat over het Zuiden, niet over Katrina en haar gevolgen.”
Draagt de rest van de omgeving ook niet de repercussies van de ramp?
SB: “Zeker wel, maar het is sowieso een streek met een zeer turbulent, dramatisch verleden. De slavernij, de burgerrechtenoorlog… Het zijn allemaal factoren die ervoor gezorgd hebben dat het Zuiden wat in verval is geraakt. Ik moet wel toegeven dat ik er ook voor gekozen heb om vooral dat aspect te belichten. Zonder dat het karikaturaal wordt, maar ik toon toch weer mijn eigen versie van die wereld.”
Nu je het zegt: dat verwrongen beeld van de Verenigde Staten, en vooral de dunbevolkte, achtergestelde regio’s, is iets wat de jongste jaren wel sterk leeft in Europa. De berichtgeving vanuit de Verenigde Staten is hier ook vrij selectief en oppervlakkig, waardoor je al snel een erg eenzijdig beeld krijgt, en bepaalde ontwikkelingen maar moeilijk kunt begrijpen. Je bent bij het filmen in aanraking gekomen met de onderlaag van de plaatselijke bevolking – hoe heb je die maatschappij zelf ervaren?
SB: “Voor alles wat je in algemene zin over de Verenigde Staten kunt zeggen, kun je evengoed het tegenovergestelde beweren. Je hebt er fenomenen als de Tea Party, maar er is ook een heel grote linkse beweging; het zijn de grootste vervuilers, maar er is ook een zeer fanatiek milieuactivisme. Dat soort extreme tegenstellingen kunnen wij hier maar moeilijk begrijpen. Het is uiteindelijk een land dat veel mensen intrigeert – of afstoot. Er gaan inderdaad ook heftige gevoelens mee gepaard; je kunt er moeilijk neutraal tegenover staan. Amerika doet mensen dromen, en bij mij was dat ook het geval. Mijn fascinatie met de Verenigde Staten is dan ook een soort haat-liefdeverhouding, precies omdat je daar die diversiteit hebt. Ik probeer daarom ook mijn eigen vooroordelen compleet weg te cijferen in mijn werk. Een redneck in het Zuiden benader ik op dezelfde manier als een linkse protestzanger.”
Nooit op je lip moeten bijten, wanneer iemand voor de camera dingen begon te verkondigen waar je het heftig mee oneens was?
SB: “Jawel hoor, vaak zelfs (lacht). Vooral ook omdat ze je vaak volledig in hun leven toelaten. Dat zijn dan ongelooflijk open en sympathieke mensen, en opeens hoor je ze dingen zeggen die je zo hard tegen de borst stuiten… Maar dat is tegelijkertijd het fascinerende aan mijn werk: zo begeef ik me noodzakelijk in een milieu waar ik anders nooit zou komen.”
Heb je bij die mensen ook nooit enige achterdocht gemerkt?
SB: “Toch niet. Misschien wel omdat de crew uit drie jonge vrouwen bestond (lacht). Natuurlijk zijn ze wel bekommerd om de manier waarop ze zullen worden geportretteerd, maar daar ben ik vanaf het begin duidelijk over: ik ga geen oordeel over hen vellen. Al blijft het wel een kritische film, denk ik, gewoon door de associaties die je als kijker gaat maken.”
Je hebt je ook nooit onveilig gevoeld daar? Want dat is nog zo’n cliché over het Diepe Zuiden.
SB: “Ja, New Orleans heet de derde gevaarlijkste stad van Amerika te zijn… Daar hebben we niks van gemerkt. En ik was nauwelijks terug in Brussel, of ik werd beroofd (lacht). Zo relatief is het dus.”
“Maar ik heb me soms wel ongemakkelijk gevoeld, bijvoorbeeld toen we in een kerk gingen filmen waar de misgangers compleet uit zichzelf traden. Op zo’n moment voelde ik me daar echt niet op mijn plaats, en dat was heel dubbel. Enerzijds ben je gefascineerd, maar daardoor voel je je ook een voyeur. Dat voelde bijna té intiem. Dat heb je ook wanneer je sommige verhalen hoort: die waren zo triest, het was niet altijd makkelijk om daarmee om te gaan.”

Engagement

Sofie Benoot - Foto: Caroline Lessire

Had je bij het maken van je tweede film het gevoel dat je als filmmaker in een bepaalde richting evolueerde?
SB: “Zeker wel. Mijn eerste film was voor een eindwerk al vrij lang, maar een echte langspeelfilm maken is toch nog andere koek. Ik ben ook iemand die zeer systematisch filmt en werkt, maar ik wil niet in systematiek vervallen – dat je als kijker snel doorhebt hoe de film werkt, waarna die voor de rest helemaal niet spannend meer is. En het is moeilijk om die spanningsboog aan te houden gedurende tachtig minuten. Dus zeker in de montage achteraf heb ik echt nieuwe manieren moeten vinden om mijn eigen stijl ook boeiend te houden. Gelukkig heb ik uit de ervaring met de eerste film ook geleerd om veel meer te filmen; toen had ik bijna te weinig beelden.”
Het Zuiden is ook de bakermat van veel muziekgenres. Is die erfenis ook in ‘Blue Meridian’ terug te vinden?
SB: “Er is geen muziek voor de film gecomponeerd, maar er zit wel heel veel muziek in, allemaal live vertolkt. Zo toon ik een barbershopkoor, een stel rappers, cajun en blues… Er zit veel variatie in. De muziek wordt bijna een personage in de film. Ik heb ook veel aandacht besteed aan het sounddesign; daarvoor heb ik samengewerkt met Senjan Jansen. Ik vind de geluidsband eigenlijk even belangrijk als de film zelf.”
Wat zijn nu je verwachtingen voor deze film? Je hebt deze week première in de Beursschouwburg; liggen er ook al andere vertoningen in het verschiet, of festivals?
SB: “We moeten nog beginnen met de distributie, dus dat wordt nog even spannend. Festivals blijven een hangende zaak – Fronterismo heeft wel een mooi parcours afgelegd, en dat opent wel deuren, maar uiteindelijk weet je nooit of je film geselecteerd zal worden. Er zijn een paar filmclubs, zoals Cinema Zuid in Antwerpen, die Blue Meridian zullen vertonen, en dankzij Orts kunnen we ook in enkele kunstencentra terecht. Ik merk wel dat de laatste tijd de interesse in documentaires wat opwakkert. Maar in het reguliere circuit blijft het echt wel moeilijk om voet aan grond te krijgen, zelfs een distributeur vinden is al moeilijk genoeg. Helaas!”
Zie je jezelf ooit nog de stap naar fictie zetten?
SB: “Wie weet… Ik maak voor mezelf eigenlijk het onderscheid niet zo. Film is film, en ik ben vooral geïnteresseerd in de verschillende manieren waarop je daarin een onderwerp aanpakt.”
Denk je dat een sociaal-kritische noot altijd een element in je films zal blijven?
SB: “Hm, het woord ‘sociaal’ doet me onwillekeurig denken aan Ken Loach, of zo. Dat is niet de bedoeling. Ik zou eerder spreken van engagement, en dat kun je op veel manieren uitdrukken. Ik ben niet zo’n fan van puur realisme. Ik ben wel geïnteresseerd in het achterliggende verhaal, maar ik wil dat op een andere manier naar voren brengen. Ik vertrek meer vanuit een fascinatie dan uit sociale bewogenheid.”
“Overigens ga ik na de trilogie echt wel mijn focus buiten de States richten. Misschien dat ik dan wel een film maak over België, als het nog bestaat (lacht).”

Muzikant, schrijver, dichter én filmmaker tegelijk: F.J. Ossang is de naam. Zijn eigenzinnige oeuvre blijkt net zo moeilijk te doorgronden als zijn denkwereld. Een gesprek over zijn nieuwste film ‘Dharma Guns’, de functie van cinema, en ‘punk’ anno 2011.

F.J. Ossang - Foto: Ruth Timmermans

Het Internationaal Film Festival Rotterdam toonde afgelopen januari vier lange en vijf korte films van F.J. Ossang. De Fransman mocht er bovendien, na een concert van geestverwanten Zea, The Ex en punkdichter Anne-James Chaton, zijn favoriete plaatjes laten horen. In de grote zaal van Lantaren-Venster trok hij een reeks vergeten singletjes uit de jaren 1970 en vroege jaren 1980 uit zijn tas: ‘Voodoo Slaves’ van Minuteman, ‘I’m Stranded’ van The Saints, ‘Out of Control’ van Lime Spiders en nog veel meer obscuur, voornamelijk Australisch spul uit die tijd. Het retrosfeertje dat behalve zijn platenkeuze ook zijn films typeert, roept de vraag op in hoeverre zijn werk anno 2011 inhoudelijk en formeel nog relevant is.
Als Ossang het heeft over ‘punk’, spreekt hij over dada en het surrealisme, over figuren als bokser en dichter Arthur Cravan. Het initiële ideaal en het opwindende karakter van punk spraken hem erg aan, maar de hoop dat punk even invloedrijk zou worden als bijvoorbeeld dada is intussen vervlogen. Ossang heeft trouwens ook weinig op met revoluties. Hij gelooft ook niet meer in revolutie van binnenuit, en al helemaal niet van buitenaf. Over de huidige opstanden in de Arabische wereld heeft hij geen duidelijke mening, hoewel hij de raakvlakken ziet met mei 1968, het jaar waarin wereldwijd stakingen en studentenrellen plaatsvonden. Ondanks het feit dat hij overal in de wereld gedreven jongelui ontmoet, ligt volgens Ossang de recuperatie van nieuwe bewegingen steeds op de loer. Verzet plegen door tegen de grenzen aan te duwen, zoals hij zelf doet, lijkt het hoogst haalbare.

Extra tips van het Internationaal Film Festival Rotterdam

Parked

Goed geacteerd Engels drama van documentaireregisseur Darrah Byrne over iemand die op een afgelegen parkeerplaats in een auto woont en een nieuw leven tracht op te bouwen. Fraai spel van Colm Meaney die zijn auto steeds meer inricht als een huis en toenadering zoekt tot een aantrekkelijke pianolerares.

Grande Hotel

Belgische documentaire over het statige Grande Hotel in Beira in Mozambique. Ooit een van de meest luxe hotels in Afrika, nu volledig vervallen en bewoond door zo’n 3500 mensen die hun toegang hebben gezocht in de kamers, verdiepingen en trappenhuizen van het complex. De documentaire volgt  verschillende bewoners van het hotel in hun dagelijkse beslommeringen.

Essential Killing

Tegen de achtergrond van een wit sneeuwlandschap is de hoofdpersoon, een Afghaanse moslimstrijder gespeeld door Vincent Gallo, op de vlucht voor het Amerikaanse leger. Overgebracht vanuit Afghanistan naar een van de geheime gevangeniskampen van de Verenigde Staten in een niet nader genoemd Oost-Europees land, ontsnapt hij aan zijn bewakers. Wat volgt is een persoon die ten koste van alles wil overleven.

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #103 los via één van de verkooppunten of via de webshop.

Meer info

Auteurs

Marc Schuilenburg & Ruth Timmermans

www

http://fr.wikipedia.org/wiki/F._J._Ossang

Op het Filmfestival Rotterdam is de Amerikaanse cultregisseur van ‘Gummo’ (1997) en ‘Julien Donkey-Boy’ (1999) aanwezig om zijn nieuwste film, ‘Trash Humpers’, voor te stellen. Wie niet van zijn stijl of thematiek houdt, mag van Korine gelijk wegblijven.

Harmony Korine - Foto: Ruth Timmermans

De Amerikaanse regisseur Harmony Korine (1973) roept nogal wat tegenstrijdige reacties op. Beroemde collega’s als Werner Herzog zien in hem een vernieuwer en prijzen zijn eigenzinnige filmtaal. “Hij is een duidelijke vertegenwoordiger van een generatie filmmakers die een nieuwe positie inneemt. Het zal de wereld van de film niet gaan domineren, nou en?” Anderen vinden zijn onderwerpen en beeldtaal te experimenteel. Het publiek lijkt soms moeite te hebben zijn films in het geheel uit te zitten, zo ook tijdens het internationale filmfestival van Rotterdam. Na tien minuten staan de eerste mensen op en verlaten de zaal waar zijn laatste film, ‘Trash Humpers’, wordt getoond.

Hifi of lofi?

‘Trash Humpers’ is Korines vierde langspeelfilm in vijftien jaar. Tussendoor regisseerde hij clips voor Sonic Youth, Will Oldham en Cat Power – waaraan hij een zekere celebrity-status heeft overgehouden. Tevens maakte hij naam als co-scenarist voor de film ‘Kids’ (1995) van Larry Clark over een groepje losgeslagen New Yorkse skateboarders die hun tijd doden met drugs en seks. In 1997 werd Korine in culturele kringen in een klap beroemd als regisseur met ‘Gummo’, over een Texaans dorpje waar de bewoners zijn getekend door armoede en verveling. Korine zelf voelt geen enkele druk om commerciëlere films te maken. Verantwoordelijkheid naar anderen kent hij evenmin. “Ik wil alleen maar films maken zoals ik ze voel en zie. Als iemand mijn film ziet en er niet van houdt, ga ik niet eens in discussie. Een mening is niet meer of minder waard dan een andere.”Hifi of lofi?
De eisen die de kijker anno 2010 aan beeldkwaliteit stelt, zijn steeds meer voer voor allerlei bespiegelingen door mediatheoretici. Enerzijds zijn er high definition – heb jij al hdmi-aansluitingen in huis? – en 3D – binnenkort ook in jouw huiskamer! – anderzijds schromen we niet om zo veel mogelijk beeld van zo beroerd mogelijke kwaliteit op zo klein mogelijke schermpjes binnen te halen. Of juist zo groot mogelijke schermen: YouTube op je tv of in de filmzaal is geen uitzondering meer. Hoe beslissen we op welk formaat en in welke resolutie we welk beeld tot ons nemen? Is het de inhoud? De waarde van de inhoud? Maken we het onderscheid tussen dagdagelijks ‘beeldverbruik’ (als een constante stroom arbeidsvitaminen) en hoogwaardige visuele ervaringen voor bijzondere momenten? Of laten we ons toch leiden door marketing, zoals de overdonderende reclame voor ‘Avatar’ ons al maanden wil doen geloven?
Het meest besproken – vooral in de mainstream filmpers – aan ‘Trash Humpers’ is de beroerde beeld- en geluidskwaliteit. Alsof je een oude VHS-cassette onder het stof vandaan hebt gehaald en nog eens langs de versleten magneetkoppen van je vintage videorecorder laat lopen. Het resultaat: wazig beeld, stoorstrepen, aanduidingen voor de editor (forward, rewind…) en een ontregeld geluid. In de bioscoop worden deze bedoelde en onbedoelde ‘defecten’ uitvergroot door een blow-up of transfer naar het nog steeds gangbare vertoningsformaat op 35 mm. De kijker heeft de indruk te maken te hebben met een amateuristisch in elkaar geknutselde home-video. Deze werkwijze – die ook refereert aan bijvoorbeeld de lofi-muziekstroming die begin jaren 1990 opkwam, en natuurlijk aan de vroege videokunst – roept niet alleen irritatie op bij zelfs de meest ‘geharde’ filmkijker, maar is ook intrigerend.
Nu zijn blow-ups van films opgenomen met mobiele telefoons of kleine mobiele camera’s naar 35 mm de afgelopen jaren meer gemaakt. Cyrus Frisch – dat andere enfant terrible van de hedendaagse film – deed het in ‘Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan?’ (2007). Was het resultaat aanvankelijk nog erg pixelig en maagontregelend, recente films laten zien dat de kwaliteit van kleine mobiele camera’s de afgelopen jaren sterk is verbeterd. De regisseur krijgt meer mogelijkheden en flexibiliteit, maar het spannende pionierswerk is er nu wel een beetje af. De hele wereld kan films of filmpjes van een redelijke beeld- en geluidskwaliteit maken met de mobiele telefoon of kleine flip hd-camera. Hoe kan de geëngageerde of experimentele filmmaker zich nog onderscheiden zonder gevangen te zitten tussen de immer groeiende technische mogelijkheden en onze dubbelzinnige omgang met ‘beeldcultuur’? Volgens Korine gaat het echter om iets anders. Wat voorop moet staan, is het gevoel dat je met een film wilt uitdrukken. Techniek kan je daarbij helpen, maar is ook niet meer dan dat. “Film is geen commercial”, zegt hij.

Gecultiveerd imperfectionisme

Still uit Trash Humpers

Korine ging daarom op zoek naar een werkwijze om juist de feel van ‘Trash Humpers’ over te brengen op het grote doek. Om deze opeenvolging van momenten, zonder lineaire logica of inhoudelijk verband, vast te leggen, greep hij – als kind van de jaren 1980, toen hij zijn eerste videocamera in handen kreeg – terug naar VHS. Het geheel diende er immers uit te zien “als found footage, een oude tape die je in een bebloede ziploc op een illegale stort hebt gevonden”, aldus Korine. Bovendien werd het geluid niet nabewerkt: door het afwisselend gebruik van microfoons bevestigd aan de camera en aan de acteurs zelf, heeft de kijker de helft van de tijd geen idee waar het over gaat, terwijl de andere helft van de tijd de absurde dialogen of vals gezongen liedjes akelig luid klinken. De montage op twee videorecorders, waarbij deze gemanipuleerd werden door er vreemde voorwerpen in te steken, brengt de kijker niet echt terug in een ‘comfort zone’.
Maar Korine ging nog een stukje verder bij het maken van deze film. Zo werd er nauwelijks gerepeteerd, behalve om de met afstotelijke maskers getooide acteurs – onder wie hijzelf – in het personage te laten kruipen. Tijdens het opnameproces sliep hij met zijn crew onder bruggen, in greppels, op industrieterreinen en de andere non-descripte plaatsen die het decor vormen van ‘Trash Humpers’. Op de vraag of hij hiermee de suggestie van bewakingscamera’s wil wekken – die er onder andere op gericht zijn om afwijkende, maar niet noodzakelijk criminele gedragingen uit onze samenleving te bannen – antwoordt Korine ontkennend. Hij wil geen vragen oproepen en niet op een expliciete manier misstanden aan de kaak stellen. Hij zoekt evenmin naar dieper liggende oorzaken.
Hoewel het gebruikte procedé nog het best valt te omschrijven als het in de ether gooien van een rauwe field recording en Korine een en ander een nonchalante uitstraling tracht te geven, is ‘Trash Humpers’ op een bepaalde manier toch geëdit. De edit cultiveert juist het imperfectionisme: de scènes zijn op enkele uitzonderingen na aan elkaar vastgeplakt in de volgorde waarin ze zijn gefilmd. Stiekem toont hij zich zelfs een tikkeltje perfectionistisch, want “als ik het geluid had willen bewerken, was het einde zoek geweest.” Ook Korine blijkt dus te worstelen met de tegenstelling tussen perfectie en zijn eigen gekoesterde uitgangspunten.

Sinistere figuren

Still uit Gummo

“Ik wilde een film maken zoals een diavoorstelling of een fotoalbum: enkel een opeenvolging van beelden”, zo sprak Korine jaren geleden over zijn debuutfilm ‘Gummo’. Hij heeft duidelijk nog steeds dezelfde intenties. “Mijn films gaan over het leven: ze zijn tegelijk alles en niets. Ze zijn als persoonlijke stemmingen.” Al zijn films, hoe verschillend in stijl en onderwerp ook, kenmerken zich door een aaneenschakeling of aaneenrijging van losse beelden en fragmenten. Er is geen begin, midden en einde. Geen goed of kwaad. Geen 21ste-eeuws underground manifest. Korine kiest bewust voor die aanpak. Ook het leven is volgens hem geen groots geheel waarin alles elkaar voortdurend beïnvloedt en ordelijk samenkomt. “Is er een bedoeling in het leven? Nee, dat denk ik niet. En waarom zou ik iets anders willen laten zien dan het leven zelf?” Dat maakt het voor de toeschouwer wel moeilijk een begrip van zijn films te vormen.
Over betekenis wil Korine het dan ook niet hebben. Hij heeft eenvoudigweg zelf geen idee. “Ik maak geen films om dingen uit te leggen, maar om te experimenteren. Ik wil emoties en pure gebeurtenissen laten zien. Woorden kunnen dit niet uitdrukken. Het gaat bij mij om vreemdere, diepere dingen die komen van nog afschuwelijkere plekken.” Woonachtig in het zuiden van de Verenigde Staten voelt hij zich wel aangetrokken door de buitenissige figuren uit zijn dagelijkse omgeving die zich moeilijk laten passen in een ‘negen-tot-vijf levensstijl’. Toch moeten we daar niets achter zoeken, aldus Korine. “Waarom houden sommige mannen van zwarte vrouwen met grote borsten en ik van blondines met grote borsten? You just love it!”
Het verhaal van Trash Humpers kan in een paar zinnen worden samengevat. Het gaat over drie gemaskerde figuren die hun tijd verdrijven met het oneerbaar bespringen van vuilniscontainers en het vernielen en in brand steken van dingen in stegen en leegstaande huizen in Nashville, de plaats waar Korine ook woont. Zijn de kids uit ‘Gummo’ misschien volwassen geworden in ‘Trash Humpers’? Niet volgens Korine. “Ik hanteer geen vast thema in mijn films. Ik wil ook niet worden veroordeeld tot de maker die alleen oog heeft voor excentriekelingen en weirdo’s. De plaatsen en karakters uit mijn films zijn echt. Daar is niets aan verzonnen. Ze bestaan. Alleen wil niemand ze zien. De filmindustrie in Hollywood voorop.” Volgens Korine toont hij de wereld oprechter dan veel van zijn collega’s. “Diep van binnen voel ik dat ik de meest unieke Amerikaanse filmmaker van het moment ben, buiten Clint Eastwood, omdat ik mensen niets op de mouw speld, maar ze de werkelijkheid laat zien.”
De vergelijking met Eastwood lijkt op het eerste gezicht nogal vreemd. Kenmerken zijn films zich juist niet door hun morele lading – met een duidelijke patriottische, ethisch conservatieve en ultraliberale stempel – en de duidelijke boodschap voor de kijker? Korine ziet toch een onderstroom bij hem. “Natuurlijk, ik zie de moralistische insteek en het feit dat dit een breed publiek aanspreekt. Maar vooral in zijn oudere films bracht hij een donker, sinister laagje aan dat het geheel verontrustend maakte.”

Creatieve destructie

Still uit Julien Donkey-Boy

Als Korine iets duidelijk wil maken, dan is het wel dat hij niets aan iemand anders wil opdringen. “Ik geef niets om de wereld, ik voel niets.” Maar Korine doet zijn autonome kunstje – films maken zonder concessies te doen aan het publiek en het marketing- en distributiespel. Of zelfs het publiek wegjagen – tegenwoordig wel vanuit een comfortabele positie, gesteund door het productiebedrijf van Franse modeontwerpster Agnès B. Zij was ook co-producent van ‘Mister Lonely’, Korines vorige film uit 2006 over imitatoren van beroemde mensen, die in Nederland en Vlaanderen slechts sporadisch is vertoond.
Veel wil Korine over die samenwerking echter niet loslaten en dat maakt de film ‘Trash Humpers’ ook dubbel: enerzijds een extreme ervaring op een rommelige manier vastleggen en tonen aan het publiek, maar anderzijds weten dat er wel een behoorlijke crew en productiebudget achter de film zitten. “Ik ben niet dom, wil ook niemand misleiden. Ik weet dat mijn films op het randje zijn, maar ze zijn niet gevaarlijk. In ieder geval wil ik er de wereld niet mee veroveren.” Die houding roept onvermijdelijk de nodige vragen op. Want waar draaien zijn films nu om? Wil hij grenzen verleggen of de regels van het medium volledig aan zijn laars lappen? “Ik wil het publiek niet behagen. Lopen ze weg, prima. Dan hebben ze in ieder geval een afweging gemaakt. En als dat betekent dat ik geen films meer kan maken… oké, ik zal daarover verdrietig en teleurgesteld zijn, maar uiteindelijk zal ik weer wat anders gaan doen.”
De ‘trash humpers’ slaan tv-schermen stuk, eten pannenkoeken met afwasmiddel, doen elkaar de duvel aan met rotjes, en tussendoor mishandelt een dik jongetje – als een lofi-reïncarnatie van Chucky, de behekste pop uit ‘Child Play’ – met een ijzingwekkende lach een plastic pop. De ongein van het populaire tv-programma Jack-Ass ligt op de loer, maar wie aandachtig kijkt en zijn klassiekers kent, voelt dat Korine toch ook betekenislaag op betekenislaag stapelt. Naast het tonen van de werkelijkheid is het tonen van de schoonheid die in vernieling zit een belangrijke drijfveer. Glimlachend vertelt hij over zijn ontmoeting met schrijver-journalist Hunter S. Thompson. (Korine was er getuige van hoe Thompson, een paar maanden voor zijn dood, de hal van het sjieke Hollywood-restaurant Chateau Marmont kwam binnenstuiven om er de inboedel kort en klein te slaan.) Of hij zich dan ook kan vinden in de omstreden uitspraak van componist Karlheinz Stockhausen, die net na 9/11 de vernietiging van de Twin Towers ‘het grootste kunstwerk ooit gemaakt’ noemde? Plotseling afstandelijk antwoordt hij dat hij de terroristen wel kan volgen in hun transcendente ideeën over het kwaad en vanuit een soort van innerlijke, naturalistische kracht ernaar streven om de boel in brand te steken. “Destructie kan net zo mooi zijn als dingen opbouwen of creëren. Maar er zijn wel grenzen.” Hij zou het geen zelfcensuur willen noemen, maar toch. “Destructie die leidt tot zoveel dodelijke slachtoffers is voor mij te werkelijk en tegelijk te onwerkelijk.”

Meer info

Auteurs

Marc Schuilenburg en Ruth Timmermans

www

www.harmony-korine.com

In de zaal

Trash Humpers speelt vanaf 7 april 2011 in aantal Nederlandse bioscopen.

Kamermans Kermis: Utopie

Gonzo (circus) #102 bevat een gastbijlage het Nederlandse digitaal cultureel magazine De Optimist. Als thema koos De Optimist voor Utopieën. Een actueel onderwerp dat veel discussie oproept: is een utopie anno 2011 nog denkbaar en hoe ziet zo’n moderne utopie eruit? Bestaat er zoiets als een pragmatische utopie of is dat een serieuze vloek waard? En hoe is het mogelijk dat de een zijn utopie de ander zijn dystopie wordt? Een betere, mooiere en optimistischer wereld in twaalf pagina’s, met bijdragen van en over schrijvers, dichters en kunstenaars. Ernstige en speelse beschouwingen van Amber-Helena Reisig, Niña Weijers, Daniël Rovers en Father Futureback. En verder Mahlee Plekker over Francis Alÿs, Miriam van Ommeren over Thomas van Aalten en Shinta Lempers over Merel Zwart.

Op dinsdag 22 maart zal ‘Kamermans Kermis’ het multidisciplinaire culturele programma van De Optimist en Amsterdams cultuurcentrum De Balie, in het teken staan van het thema en deze samenwerking. Wetenschapper Sabine Roeser wijst ons de ethische weg in de verregaande technologische ontwikkelingen om mens, dier en maatschappij te verbeteren. Schrijvers Anneke Claus en Niña Weijers nemen ons mee naar utopische werelden en tussendoor zien we fascinerende korte films.

De liefde voor de moeilijkere film in de mainstream media lijkt tanend. In het eerste deel van dit lange essay: wat is er precies mis en hoe is het zover gekomen?

Vivre Le Cinema! - Illustratie: Bruce Tsai

‘Un cinéphile est quelqu’un qui attend trop de choses du cinéma. Qui attend que le cinéma soit le terrain sur lequel va se jouer son propre rapport à son image. Des cinéphiles, il y en a toujours eu et il y en aura encore longtemps, des gens qui demandent à l’image un peu plus que ce qu’elle peut “donner”’.
Serge Daney

“Zondag 23/5 – 21.44: Super cinefiel palmares Cannes 2010: Hoera voor de jury!”. Patrick Duynslaegher, hoofdredacteur en filmcriticus van het Knack Focus magazine, kon zijn geluk niet op toen de laureaten van het voorbije Filmfestival van Cannes werden afgekondigd. Op zijn Facebook-pagina prees hij uitbundig de jury die gekozen had voor “een radicale Gouden Palm”, toegekend aan een film die “resoluut afwijkt met wat de modale toeschouwer doorgaans in de reguliere bioscoop gaat zoeken.” Loong Boonmee raleuk chat (beter bekend onder de internationale titel “Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives”), de jongste worp van de Thaise cineast Apichatpong Weerasethakul (zeg maar ‘Joe’), is inderdaad allesbehalve de koude hap die wekelijks geserveerd wordt op het traditionele filmmenu (de film had op dat moment trouwens amper distributiekanalen gevonden).

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #98 los via één van de verkooppunten of via de webshop.

Spot Festival

Aarhus, de tweede stad van Denemarken, gelegen aan een drukke haven, met een bruisend nachtleven en meer dan descente muziekscene (over de leuke winkeltjes zullen we het hier niet hebben, ze verkochten er in elk geval geen vinyl). SPOT is in de eerste plaats een showcase-festival, dus de kwaliteit is verre van gegarandeerd en de focus ligt vooral op bands die ook toegankelijk zijn voor een buitenlands publiek, zeker omdat het merendeel van de bands in het Deens zingt (en we willen niet zover gaan als een collega het zo oneerbiedig omschreef dat we zijn woorden hier niet kunnen herhalen, maar gesproken of gezongen hebben wij er evenveel aan als een Deen aan Guus Meeuwis). Dus brengt SPOT vooral makkelijk in het oor liggende rock, pop, folk en dance (soms vervaarlijk dicht aanschurend tegen Eurosong). Noise, drones, piepknor elektronica, sludge, metal, hedendaags gecomponeerd, harde gitaren of anderszins ontregelende muziek en ook andere disciplines ontbraken bijna volledig op het programma. Dat leerde ons alvast een voorafgaande speurtocht langs de websites van de jonge bands die speelden op het festival.

En wat stuurt België voor de Belgisch-Griekse openingsavond in Café Fatter Eskil? Madensuyu en Dez Mona. Het duo Madensuyu is niet vies van wat hoekige riffs, bonkige drums en bewoog zich als een los projectiel in een veel te kleine caféruimte met niet al te beste akoestiek. Het drumgeluid kwam af en toe gevaarlijk in de buurt van de bevreesde kartonnen doos. Dez Mona daarentegen brengt gestileerde zwarte nachtelijke romantiek a la Gavin Friday met een 21ste-eeuwse inslag. Misschien niet geniaal en voor ons aanwezige Belgen niet wereldschokkend, maar het toonde wel wat veel Deense bands nalieten te doen: het toevoegen van extra elementen die het net een tikkeltje spannender maken. Maar dat zou ons pas duidelijk worden de volgende dagen.

Tussenin werd de Griekse band Film gepropt (terwijl even verderop The Bear That Wasn’t de set van zijn leven speelde naar verluidt). Maar sinds de Griekse film Dogtooth (Kynodontas) zijn wij heel benieuwd naar alles wat uit Griekenland komt. Helaas kan Film een muzikaal noch politiek statement maken. Film dribbelt van een interessant postrockbegin (met visuals) naar slechte britpop meets eurosong. De zanger heeft het licht gezien, maar slaagt er niet in dat aan de rest van de band over te brengen, en leek de wanhoop nabij. Het Griekse culurele isolement maakt het de jongen niet gemakkelijk en dat is jammer. Ondanks vele gelijkenissen, is er toch nog een wereld van verschil tussen Griekenland en België op cultureel en muzikaal gebied.

(rt, mt)

Steve Ellison is nu 26 jaar, maar in zijn korte carrière heeft hij al een beslissende stempel gedrukt op de hedendaagse elektronica. Met zijn nieuwe album ‘Cosmogramma’ verlegt hij nogmaals enkele grenzen. Tijd voor een Bij_Voorbeeld, vol comics en videogames.

FL: (schudt me de hand; tegen de pr-man:) Wow, deze kerel heeft het kapsel van Christian Slater.
GC: (beduusd) Eh, is dat een compliment of…?
FL: (droog) Dat hangt ervan af of je van Christian Slater houdt. Geen zorgen, maat, ik ben je maar wat aan het jennen. (wrijft over zijn milimeterafro) Ik zou beter zelf eens naar de kapper gaan.
GC: Hm, wat valt daar nog aan te knippen dan?
FL: (koele glimlach) Opletten wat je zegt, vrind.
GC: Laten we maar snel beginnen dan!

Grootmoeder

Flying Lotus - Foto: Timothy Saccenti

GC: Er wordt in de pers doorgaans veel gepraat over je familie (Steve Ellison is de neef van Alice Coltrane, red.). Maar kun je me vertellen wanneer je zélf de eerste vonk van inspiratie kreeg, welke muziek je persoonlijk aansprak?
FL: (lange stilte, begint dan te rappen) ‘It’s like this and like that and like this and-ah…’ (luide lach). En dan die synth, die gaat van: (neuriet) njawnana-nina-nanaw-nanaah!
GC: Die ken ik! Dat is Dr. Dre.
FL: Het klonk voor mij alsof al mijn gebeden waren verhoord. Die West Coast-hiphop ging recht naar mijn hart. Dat was in 1993, ik moet een jaar of tien geweest zijn. Het was rebels, maar melodieus. Het klonk bijna zoetgevooisd, maar er was ook een donker kantje aan. Die jongens kwamen uit Los Angeles, dus voor mij was dat vlakbij. En nog het belangrijkste: het was Dr. Dre die alle eer opstreek, gewoon omdat hij de muziek maakte, begrijp je? Het was de eerste producer die ik zelf een superster zag worden. Hij kreeg zoveel respect voor die waanzinnige muziek die hij maakte, terwijl hij eigenlijk op de achtergrond bleef. Dus toen ik eindelijk mijn eerste beats begon te maken, rond mijn zestiende, toen wou ik als Dr. Dre worden.

www

www.brainfeedersite.com