Mark Bain, Disco for N/one

STRP-festival dat helemaal past bij het imago dat Eindhoven de laatste jaren met succes blijkt uit te bouwen vindt plaats op stadsgebied Strijp, waarop ook het Natlab staat. Kid Baltan experimenteerde er met de eerste elektronische muziek. In de expo-sectie van het STRP Festival heeft hij dit jaar ook een plekje gekregen, weliswaar onder zijn echte naam Dick Raaijmakers en met een projectie van zijn ‘Grafische Methode Fiets’. Naast een hoop andere pioniers en technologische artistieke breinen is hij opgenomen in de enorm ambitieuze tentoonstelling die het STRP-team toch duidelijk wat te hoog gegrepen was. Want STRP vond het wel eens een idee om voor de vijfde editie een halve eeuw Nederlandse media- en technologische kunst op een rijtje te zetten maar dat is uitgemond in een vrij onoverzichtelijk geheel van oud en nieuw en van interactief naast stilstaand waardoor een aantal ‘stilstaande’ werken, zoals de Disco for N/one van Mark Bain en de geprojecteerde documentaires over Gerrit van Bakels Tarim Machine of interviews met iconen uit de technologische kunstwereld in het niet verdwijnen. In tegenstelling tot een centrale kunstenaar, zoals Lawrence Malstaf vorig jaar, is nu dus gekozen voor een centraal thema. Nou ja, noem het een leidraad waarbinnen ruimte is voor veel uiteenlopend werk, waaronder wel degelijk een aantal zeer bezienswaardige stuks.

De expo die ook deze editie weer ondergebracht is in de rauwe Philips-fabriekshallen, is ingedeeld volgens drie periodes die verder niet chronologisch zijn aangehouden (waardoor het nut ervan ons een beetje ontgaat). De eerste periode is 1958-1980 en wordt in het programma omschreven als ‘de poëzie van de ethiek’. Deze wordt onder meer vertegenwoordigd door het typisch Nederlandse werk ‘Mill X Molen’ van Bert Schutter dat door zijn visuele schoonheid en eenvoud inderdaad een poëtisch bewijs is van de overlevingskans van mediakunst. Het werk bestaat uit twaalf tv-schermen die opgesteld zijn in een kruisvorm waardoor ze lijken op molenwieken in rust. Op die schermen zie je dan steeds een derde van een draaiende wiek voorbij draaien, zodat iedere rij steeds 1 wiek weergeeft. Maar doordat de geprojecteerde wieken bewegen over de gefixeerde schermen, verdwijnen ze af en toe uit beeld. Zo ontstaat een mooie simpele spanning tussen binnen en buiten beeld en tussen de kijker en het al dan niet tastbare ‘ding’.

3D pointillisme

Verder is bijvoorbeeld uit de derde periode 2000-2011, ‘de snelheid van de verbinding’, de première van Marnix de Nijs (1970) zijn ‘Exploded views 2.0’ indrukwekkend en van een aangename technologische schoonheid. Je kunt hierbij fysiek navigeren door een 3D-landschap dat aan elkaar is gebreid aan de hand van Flickr-foto’s die wereldwijd door toeristen werden geupload van trekpleisters als de Eiffeltoren. Je ziet op een enorm scherm een pointillistisch aandoende weergave van gevels en architecturale skeletten tegen een mysterieuze zwarte achtergrond. Hoe meer foto’s er op Flickr te vinden waren van een bepaalde plek of perspectief, hoe gedetailleerder het 3D-model ervan.

Ook de eenvoud waarmee ‘God’s Browser’ van Geert Mul (2010) communiceert, spreekt aan. Voor deze razendsnelle ‘random’ browser ontwikkelde Mul een generatief software-programma waarmee hij eindeloos veel beelden van internet kan halen. Hij brengt het fragmentarische van al die internetbeelden terug tot een soort aangename selectie. Er zitten namelijk geen beelden tussen van mensen in oorlog of van blote tieten. Veeleer zien we beelden van sterrenstelsels en andere organische dingen uit wetenschap en natuur, gemengd met herkenbaarder beelden. Als kijker stuur je de projectie en de selectie aan door met je hand langs een metalen staaf van een ouderwetse theremin (zoek maar eens op wat dat ook weer is) te bewegen.

Bert Schutter, Mill X Molen

Nano-stoel
Opmerkelijk is ook de ‘Nano Chair 2.0’, van Lucas Maassen, een Eindhovense ontwerper-kunstenaar met een diepgewortelde fascinatie voor de stoel. Deze stoel is met zijn drie micron de kleinste ter wereld en werd aangekocht door het Eames Office (VS). Best bijzonder voor een stoel die in een klein buisje in een etalagekast zit en die je met het blote oog niet eens kunt waarnemen. De kabouters juichen in hun paddenstoelen want de stoel ziet er op de uitvergroting uit als een zich lekker naar je lichaam vormend hebbeding.

Lucas Maassen, Nano Chair 2.0

De Kinetische machine ‘Revolve’ van het collectief Macular (2011) moet je ook even over je heen laten komen. Het is een spectaculair ronddraaiend geheel van led-lampen die in abstracte patronen in de ruimte worden gestuurd. Jammer is wel dat dit werk in de rommeligheid van het geheel niet helemaal tot zijn recht komt en dat je de stralen van de stroboscopische lampen niet zuiver kan ervaren. In de juiste setting had dit werk een veel krachtiger beeld kunnen opleveren.

Zelfmoord

En zo is het met nog een hoop meer werk. Er is de enorme zelfmoordmachine ‘The Delusion of Self Immolation’ van Erik Hobijn die weliswaar iconisch is, maar tegelijk wat ongemakkelijk parallel aan een wand is geplaatst waarop geprojecteerd is hoe dit werk ‘eigenlijk’ werkt. Live gebeurt er niets. Het doet denken aan de ervaring die je hebt wanneer je in een volksmuseum staat te kijken naar een reconstructie van een woonkamer uit de vorige eeuw. Hetzelfde voor de Strandbeesten van Theo Janssen. Het is STRP ondanks veel moeite niet gelukt een beest naar Eindhoven te halen en dus tonen ze maar drie projecties naast elkaar. Met daarvoor op twee wat verloren gelopen sokkels mini 3D-maquettes van twee beesten. Een erg schrale troost die net zo goed weggelaten had kunnen worden.

Evelina Domnitch&Dmitry Gelfand, Hydrogen

Heus, er zijn oprecht veel werken die de moeite lonen, zoals ook nog de tactiele science fiction film ‘The Origin of Creatures’ van Floris Kaayk, het wetenschappelijk serieus gemeende ‘Face Shift’ van Arthur Elsenaar en zeker ook het psychedelisch aandoende ‘Hydrogeny’ van Evelina Domnitch en Dmitry Gelfand, een soort aquarium waarin zuurstof van waterstof wordt gescheiden en kosmische bewegingen in door een laser aangelichte patronen vormt. Langsgaan blijft dus zeker de moeite, maar hou rekening met een vrij onrustige invasie van impulsen en ervaringen…

STRP Festival
Music, art and technology festival
18-27 November
Klokgebouw Eindhoven

washed out

machinefabriek en peter broderick

nils frahm en anne müller

holy other

vondelpark

oOoOO

magazijn

Zonder duidelijke curator, maar met veel samenwerkingen tussen kunstenaars en muzikanten staat het programma op de website van 5 days on aangekondigd als het kunst-en verdiepingsprogramma van het festival. Die verdieping is juist waar het geheel een beetje schuurt.

Helpende handjes gezocht

Eerst op zoek naar kruimels in De Balie. Een analoge twittermuur aldaar was voorzien van een aantal A4rtjes met hartekreten als ‘Ik voel hem nog niet hoor # 5 days off!’ en heuse stickers met het bekende facebook like duimpje. Ook hingen er foto’s die backstage gemaakt waren; een goede mogelijkheid om te kijken wat er achter de schermen van het festival gebeurt. In werkelijkheid lijkt het meer een verzameling van foto’s van mensen met blikjes bier en fans met artiesten. Echte creativiteit wordt hier dus niet echt gebotvierd.
Rechts naast deze wand vinden we een hands on installatie van Weense kunstenaar Jorg Piringer met de vrij algemene titel ‘abcdefghijklmnopqrstuvwxyz’ waar je op een touch screen klanken van letters kunt laten zweven en klinken en zo zelf kleine geluidscreaties kunt creëren. Omdat het touchscreen op een houten pilaar met een geintegreerde speakerbox was bevestigd, het beeld bevroren leek en er geen uitnodiging hing tot aanraken (kunst heeft over het algemeen een geconditioneerd ‘can’t touch this’ credo) stond deze installatie er eenzaam bij. Dat is tevens de keerzijde van hands on installaties; als er geen hands on zijn, lijken ze soms statisch en wordt men niet uitgenodigd tot verder onderzoek. Hier een Youtube filmpje van de installatie, met een adres waar je het kunstwerk als App kunt downloaden. Gegarandeerd succes in een volle treincoupé of op een saaie verjaardag:

www.youtube.com/watch?v=PycAnT8-F5c

Avant Garde strijdt met Lone

Lone&Die Abenteuer des Prinzen Achmed (foto: Nienke Doekes)

Iemand eet een boterham uit een zakje, een bezoeker komt binnen met een zuur ruikend kopje koffie. De zaterdagavond is duidelijk nog jong als we in de kleine zaal van Paradiso kijken naar Die Abenteuer des Prinzen Achmed (Lotte Reiniger, 1923-1926). Een schimmenspel welke op magische wijze vertelt over een liefdesgeschiedenis die gebasseerd is op 1001 nacht en waarin een snufje van Aladin huist. Fel gekleurde achtergronden, een prachtige Afrikaanse tovenaar en dito prinses en natuurlijk het bijzondere gegeven dat je naar een schimmenspel van 80 jaar oud aan het kijken bent werden hier en daar verpest door het feit dat de begeleidende muziek van de Engelse DJ Lone weinig synthese met de film bood. Slechts op sommige momenten ondersteunde de muziek deze avant garde klassieker echt goed. Dit neemt niet weg dat Lone een zeer goede set draaide met hier en daar dromerige, wazige IDM, maar vooral gevarieerde beats waaruit een brede muzikale basis blijkt. Als toeschouwer moest je vaak een zwaartepunt kiezen; de film of de muziek.

Open Circuit met enthousiaste jeugd

Dan de Melkweg, waar in een zaaltje de fantastische installatie Open Circuit van Haag/Rumori/Windisch/Zeller te zien is. De witte ruimte is langs muren en op de grond bekleed met koperdraad, waar de bezoeker draadloze speakers die als kleine witte cilinders zijn vormgegeven kunnen plaatsen. Eenmaal geplaatst klinkt er uit de speaker een (industrieel) geluid, en hoe meer je er verplaatst, hoe meer geluid je creeërt en hoe intenser het geluid de ruimte voelt. Fijn te zien dat er 4 jongens helemaal opgingen in hun eigen creatie, waardoor duidelijk werd dat hands-on wel degelijk succesvol kan zijn. De bezoeker bepaald wat en hoe lang er iets te horen is. Een mooi gebaar gezien het feit dat alle bezoekers van 5 days off doorgaans geen controle hebben op het geluid van hun favoriete acts, maar op deze manier zelf totale invloed hebben op geluid en stilte.

Mijn natuurkundeleraar had dit ook heel leuk gevonden

Wavefield Synthesis, een installatie die je thuis ook zou willen. (foto: Nienke Doekes)

De link tussen de essentie van muziek, elektronica en natuurkunde wordt gelegd in de Rabozaal bij Wave Field Synthesis, aangebracht door collectief the Game of Life. Wel een plek waar je zonder vooronderzoek even moet slikken. 192 speakers staan opgesteld in een groot vierkant, met stoelen in het midden. Geluid is niet afhankelijk van stereo of mono en de installatie geeft geluid als het ware ruimtelijk weer. Machinefabriek Dwaalspoor en Yi Youn Kang SiNaW hebben goede composities gemaakt voor deze mobiele installatie, de een met een industriele inslag, en bij de compostie van Kang SiNaW kreeg ik het gevoel dat ik een wereldreis maakte.

Dan nog even een regenboog

Presk (foto: Nienke Doekes)

Na dit gehang, geschuif, gepiep en gekraak wordt het tijd om eens op de dansvloer te gaan staan, en met een verbrede horizon naar de set van Presk te gaan luisteren. Presk nam de naam van de clubavond Colors letterlijk door te zorgen voor een regenboog op de dansvloer en een publiek wat zo enthousiast was dat het leek of ze de vinders van een pot met goud waren. Goede mixes en fijne dubstep gerelateerde beats zorgden voor wat lucht na dat avondje kruimels zoeken.

Russian Sience Fiction on Grass

Aelita: Queen of Mars uit 1924 werd op zondagavond vertoond in de Rabozaal. |Cine|Sonic| toonde veel films uit het archief van Eye tijdens 5 days off, waaronder het eerder beschreven schimmenspel. Ietwat sceptisch door de eerdere vertoning heeft deze avond veel goed gemaakt. I-F (bekend van de hit Space Invaders Are Smoking Grass) begeleidde de film op respectvolle wijze, gebruikte soms muziek uit de jaren 20, en wist tijdens de spanning op te bouwen door zijn hit perfect in een scene met rebellerende marsmannetjes te plaatsen. Of de film propegandistisch of juist anti-revolutionair is valt lastig te zeggen. Onduidelijk is of Protazanov een eenduidige gedachte in het hoofd had, laten we het erop houden dat de film door de loop van de geschiedenis vatbaar is voor verschillende betekenissen. Prachtig is het feit dat twee Russen, die het gezapige leven thuis beu zijn, en een per ongeluk meegereisde politiekagent, een heuse proletarische revolutie op Mars veroorzaken. De dictator van Mars wordt van de troon gestoten door Aelita en een Rus die eerder in koelen bloede zijn vrouw ombrengt omdat hij haar van ontrouw verdenkt.

Helaas was de film niet overal even goed te volgen vanwege de ietwat krakkemikkige ondertitels, maar de positie van I-F was onderdanig aan de film en juist daarom trad er een perfecte synthese op.

Eindelijk, synthese. De plaatsen waarop de programmering schuurt is de informatievoorziening die erg in situ is. Pas op het moment dat je toevallig ergens binnen loopt zijn er informatiefolders en enthousiastelingen te vinden. Ook mist er een sterke thematiek, iets wat 5 days on goed had kunnen gebruiken om meer bezoekers te trekken en weg te komen met de abstractie van bepaalde installaties. We kwamen de afgelopen dagen veelal verdwaalde bezoekers tegen, die eigenlijk meer op zoek waren naar een beetje rust of een plekje om een joint te draaien. Daar kan dan zelfs een enthousiasteling niets aan toevoegen. De organisatie zocht een zwaartepunt, maar raakte zich daarin kwijt.

Een recensie over de tentoonstelling in NiMK wordt overigens later deze week bijgevoegd.

Bar bij podium Het Gesticht

Op weg naar Langweiligkeit 11, het Haagse antivervelingsfestival, hoor je de beats al van ver uit de RAC Hallen schallen. Ben je eenmaal het Langweiligkeit-universum binnengestapt, dan is er geen weg terug. Desoriëntatie is onvermijdelijk: hier wordt live street art gemaakt, daar kun je chocotaart en tortilla’s eten, er zijn projecties, honderden alternatievelingen, fluorescerende stands met alcoholische goedjes, wierookstokjes, beukende deejays en snoeiharde gitaarbands, en dat alles in het labyrint van de industriële RAC Hallen, de hallen van de vroegere Rijks Automobiel Centrale.

Bij binnenkomst kom je terecht bij dubstep/ breakcorepodium Het Gesticht en de helling naar de bovengelegen TBS Kliniek, waar het hele weekend techno te horen is. De eerste indruk is die van een prettig chaotisch dansfeest. Het is even zoeken naar de bandpodia Schots en Scheef, die achter een dichte deur verstopt zitten. Dansen kun je zeker dit weekend, met deejays als Mat Weasel en Milanese. Maar Langweiligkeit is er vaak vroeg bij wanneer het op interessante bands aankomt, dus ben ik dit weekend vooral bij het gitaargeweld te vinden. Enkele hoogtepunten.

Undergroundlabels en nichelegendes

That 1 Guy

Haags undergroundlabel Motorwolf is goed vertegenwoordigd op deze editie van Langweiligkeit. De rauwe, hypnotiserende rock van Santa Cruz, is een welkome afwisseling van het beatgeweld. Tegenover podium Schots begint Rene SG meteen na het optreden van Santa Cruz op podium Scheef. Het drietal gaat verder waar The Ramones ophielden, gewapend met razendsnelle nummers met titels en teksten die niet veel verder komen dan, pakweg, ‘Fuck This Shit’. Als het publiek onaangedaan blijft onder het obsceniteitenoffensief reageert de band met het nummer ‘Arty Farty Bullshit’. Rene SG bewijst zich maar weer eens als een geweldige aanwinst voor het Langweiligkeit Records label.

That 1 Guy was eigenlijk alleen voor de zaterdag geboekt, maar mag op de vrijdag een extra optreden geven. Deze maverick had een aantal jaar geleden groot succes op Lowlands en is nu eindelijk terug, in een ideale setting. Martin Bisi, die als producer furore maakte met onder meer Sonic Youth, Foetus en Swans, staat na That 1 Guy geprogrammeerd en trekt tegen 1 uur slechts een handjevol publiek. De bezoekers zijn elders in het pand aan het dansen, en Bisi en band hebben moeite de aandacht van de resterende mensen er bij te houden. Ze beginnen met een langzaam nummer, verzanden in effecten en Bisi zelf schakelt wat klungelig over tussen instrumenten.  Hij is duidelijk een producer in hart en nieren. Toch had ik deze nichelegende wel wat meer publiek gegund.

Kaarttrucs en nepbloed

Street art op de bovenverdieping

Op de zaterdag pak ik bij binnenkomst een stukje van het optreden van So What mee. De band speelt strakke poprocknummers, maar lijkt een beetje te clean voor Langweiligkeit. Motorwolf-coryfee Orange Sunshine is beter op zijn plek op het festival en geeft een overtuigend optreden weg. Onbetwist hoogtepunt van het weekend is That 1 Guy. Zijn optreden op de zaterdagavond trekt een groot publiek. Als vanouds draait zijn show om de zelfgebouwde Magic Pipe, een instrument vol effectentriggers, waarmee hij dansbare nummers in elkaar zet. Hij bewerkt de Pipe met een strijkstok, klopt, stampt, schuift, neuriet, zingt en bespeelt zelfs, jawel, een versterkte cowboylaars. De tweede dag voegt hij daar voor de goede orde nog kaarttrucs aan toe ook. That 1 Guy is een performer van de bovenste plank.

Bombay Show Pig

De catchy horrorpunk van Zombina & The Skeletones klinkt alweer op het tegenoverliggende podium, als ik nog rondhang bij That 1 Guy. Ze kunnen het fantastische optreden van That 1 Guy niet overtreffen, ondanks enthousiaste show compleet met nepbloed en zombieschmink, maar hebben wel genoeg fans in huis om ze over te halen tot het spelen van een toegift. Bombay Show Pig is de meest interessante Haagse band van dit moment. Het optreden op Langweiligkeit is de laatste datum van de releasetour van hun langverwachte debuut EP ‘Baby It’s a face’. Hun geluid refereert aan Yeah Yeah Yeahs en Death From Above 1979, maar is vooral heel eigen. Met een combinatie van soulvolle zang, rauw gitaar en -drumwerk en energieke optredens onderscheidt Bombay Show Pig zich van het gros der Nederlandse indiebands. De perfecte afsluiter van de 11^de editie van Langweiligkeit.

Zombina & The Skeletones

Van een soort guerrillaovername van de Haagse Binnenstad, is Langweiligkeit uitgegroeid tot een zelfstandig evenement dat onverstoord tegen de stroom in blijft varen. In de RAC Hallen heeft Langweiligkeit alle vrijheid om zich uit te leven met een tegendraads programma van veelal psychedelische, rauwe gitaarbands, dubstep en techno. Daarmee blijft het festival een must voor elke partyfanaat en muziekliefhebber.

]]> http://www.gonzocircus.com/langweiligkeit-11-%e2%80%9312-en-13-november-2010/feed/ 2 http://www.gonzocircus.com/9354/ http://www.gonzocircus.com/9354/#comments Mon, 15 Nov 2010 16:35:25 +0000 Iris Uffen http://www.gonzocircus.com/?p=9354 Afgelopen weekend, 12 en 13 november, waren de RAC Hallen in Den Haag het toneel van het 11de Langweiligkeit Festival. Hieronder een verslag in beeld.

De Geluidsarchitect

Muziekliefhebbers te lande mijmeren wel eens, in een waas van nostalgie en gekruide rook, dat zij zich vroeger, in tegenstelling tot nu, thuis voelden op de festivalwei. Zij dwalen. Niemand werd vroeger zo slecht ontvangen als de festivalganger. Het festivalwezen is één van de laatste sectoren waar het begrip comfort is doorgedrongen. Na theaters, filmzalen, pretparken, kinderboerderijen en rusthuizen zijn eindelijk ook de festivals gevallen voor gerieflijkheid.

Achteraf bekeken vraag je je af hoe je dit zo lang hebt kunnen accepteren: geen vers gemalen koffie van een Italiaans merk op de festivalweide, geen rugmassages om de tochten van het hoofdpodium naar het zijpodium eruit te kneden. Slapen in een tent, wie doet het nog? Losers die te laat zijn om een chalet te reserveren, of een degelijk hotel met ontbijt.

Wij herinneren ons nog de eerste mobiele telefoon op een festival: de eigenaar in kwestie, een early adopter die met de nek werd aangekeken, liep wat verloren, dekte zijn oren en een klein gedeelte van zijn veel te grote telefoon af, en smeekte haast met zijn zoekende, radeloze ogen om de muziek wat zachter te zetten. Gelukkig zijn er nu aparte, comfortabele tenten waar geen festivalmuziek te horen is: de ideale omgeving om aan de buitenwereld te laten weten waar je bent.

Want een festival, dat blijft toch de plek waar je moet zijn. Iedereen weet: veel volk trekt nog veel meer volk aan, en dat kun je niet beter stimuleren dan door op een kunstmatige manier rijen te creëren. Je kunt rijen maken voor de tapkraan, beter nog is de mensen eerst een formulier te laten kopen aan een ander loket, dat ze dan na een tweede keer aanschuiven kunnen laten afstempelen aan de drankstand. Geef de formulieren een hippe naam, zoals ‘drankticket’. Zorg er ook voor dat de toiletten net niet aan de vraag kunnen voldoen. En laat de hardnekkige ophouders desnoods aanschuiven voor oordoppen, een wedstrijdformulier of een massage. Alleen zo beseft iedereen ten volle wat een geluk hij heeft erbij te zijn.

Maar elke zelfstandige weet ook: als alles goed gaat, loop er dan niet mee te koop, en klaag op tijd en stond. Zo zijn festivalorganisatoren oprecht verontwaardigd omdat ze er niet in slagen bepaalde minderheidsgroepen te bereiken. Groepen uit de samenleving die niet naar de muziek in kwestie luisteren bijvoorbeeld. Neem nu bejaarden, een groep die hoe langer hoe groter wordt, en die we niet meer blijvend kunnen uitsluiten van het brede maatschappelijke en culturele leven. Zij hebben overigens het perfecte festivalgangerprofiel: ze komen graag onder de mensen, ze doen al eens graag een dutje onder de middag, en ze kunnen aanschuiven als de besten. Maar het is ook nooit goed: doen de organisatoren er alles aan om de aandacht af te leiden van de muziek, dan komen ze nog niet. En welke minderheidsgroep lust er nu geen koffie, of houdt niet van een verkwikkende massage?

Dit is geen diskwalificatie van Motel Mozaïque. Het is een van de mooiste en veelzijdigste festivals die ons land rijk is. Het is veeleer een diskwalificatie van mijzelf als festivalbezoeker. Of beter nog: als festivalgenieter. Ik ben eigenlijk een hopeloze festivalklant.

Voor alle duidelijkheid: Als ik een festival bezoek als recensent voor een krant is er niets aan de hand. Dan weet ik ook dat mijn lezers verwachten dat ik iets schrijf over een gedoodverfde topact als Mumford & Sons en zorg dus dat ik in die zaal kom – al is het maar het laatste kwartiertje – om iets van de sfeer op te snuiven en vast te stellen of de band de reputatie waarmaakt. Meer is op dat moment niet nodig. Als ik voor een krant naar een festival ga, dan kan ik daar prima mee uit de voeten. Mijn zorg is dan slechts om in pakweg vijfhonderd woorden de highlights, grote lijnen en eventuele verrassingen te vangen. En als ik daardoor een concert waar ik zelf naar uitkijk niet of slechts voor een klein deel meemaak: pech gehad. Werk gaat voor het meisje.

Duiding

Wanneer ik zonder zo’n krantenopdracht naar een festival ga wordt het anders. Om te beginnen prefereer ik festivals waar alle activiteiten na elkaar plaats vinden boven die waar van alles tegelijk gebeurt. In het eerste geval – en dan heb ik het over serieuze festivals – ben ik geïnteresseerd in de in de artistieke gedachte achter de keuze van de programmeurs om een aantal artiesten bij elkaar en na elkaar op een festival te zetten. Juist die combinatie kan ervoor zorgen dat je een bepaalde act/groep in een ander licht gaat zien. De programmering als geheel voegt dan een meerwaarde toe aan de afzonderlijke programmaonderdelen. Niet alleen qua sfeer, maar ook inhoudelijk.

Andere festivals – steeds meer! – nodigen je uit, of nee: dwingen je in feite om zelf je programma samen te stellen. Als je je van te voren goed ‘ingeluisterd’ hebt, kan dat interessant zijn. Het biedt bijvoorbeeld de mogelijkheid om op het laatste moment, afhankelijk van je stemming, nog de keuze te maken voor ‘herkenning’ of juist voor ‘avontuur’.

Je zou kunnen stellen dat dit democratisch is. Je zou kunnen stellen dat de programmeurs – ook al blijven zij natuurlijk verantwoordelijk voor het totale aanbod – door dit festivalmodel te kiezen hun persoonlijke artistieke visie minder aan de bezoeker opdringen. Al is dit op zich natuurlijk al een ideologische keuze.

Die opvatting past ook helemaal binnen de postmoderne peptalk die je vaak van social media profeten hoort. Het ‘medium’ dat ‘message’ wordt. Een fantastisch vormgegeven infrastructuur plus een enorme grabbelton aan ‘inhoud’ en beleef nu je festival maar. Maak er iets van!

Persoonlijk hou ik echter wel van de ‘duiding’ door een programmeur. Zoals ik ook hou van een goed essay door de samenstellers van een expositie in de catalogus bij een tentoonstelling.

Bandjes scoren

Steeds vaker besluit ik als ik als ‘gewone bezoeker’ naar een festival – een kwaliteitsfestival als Motel Mozaïque, Crossing Border, Sonic Acts of State-X New Forms – ga, om mij op één, hooguit twee en bij uiterste uitzondering drie concerten te concentreren. Een concert werkelijk beleven betekent voor mij toch concentratie vooraf, intens ervaren tijdens het optreden en verwerken na afloop. Dan ben je met twee concerten toch al gauw zes uur verder. Ik merk dat ook steeds meer leeftijdgenoten onder festivalgangers hiervoor kiezen.

Natuurlijk, als je jong bent en het live-circuit net ontdekt hebt, wil je ‘bandjes scoren’. Zoveel mogelijk zien. Dat hoort gewoon bij de identificatiefunctie die pop en rock nog altijd heeft. Maar met twintig of dertig jaar pop- en rockconcerten achter de kiezen neemt dat af. Dan wordt een concert óf een prettig achtergrondgeluid om met je vrienden bier bij te drinken, of een bevrediging van de nostalgiebehoefte, of een evenement waar je iets rijker vandaan hoopt te komen dan je er bent binnengestapt.

Ik ging naar Motel Mozaïque voor dat laatste.

En het vooruitzicht op die rij bij Mumford & Sons zette de toon. Door die versperring van de hoofdroute was de keuze voor een ‘mooie liedjes traject’ door het festival onaantrekkelijk geworden. Ik besloot mijn zinnen te zetten op de modder. Het oerwoud. Het avontuur. Ik begon mijn Motel Mozaïque 2010 bij Rain Machine in de Watt.

Tedere noise

Uiteraard sprak ik later ‘kenners’ die staalhard volhielden dat de TV On The Radio-frontman Kyp Malone – want over hem gaat het – solo een stuk minder innovatief in de weer was dan bij zijn succesvolle band. Het zij zo. Ik ervoer in ieder geval een hyper-geïnspireerde Malone, die zich omringd had met een eigenzinnige man/vrouw-bezetting, inclusief celliste, en die permanent op zoek leek naar iets. En zoekers zijn interessanter dan vinders.

Malone maakt met zijn Rain Machine muziek die vertrouwd klinkt zonder dat je er als luisteraar werkelijk grip op krijgt. Dat is mooi, want dat daagt uit om verder te luisteren. Te blijven luisteren. Daarbij riep de muziek van Rain Machine associaties op met New York tussen ’77 en ’82 en dat is altijd goed.

De Amerikaan met zijn indrukwekkende baard slaagt er in om in zijn zang een kwetsbaarheid te leggen die Antony Hegarty herinnert, terwijl hij tegelijk laat horen dat het oeuvre van Godspeed You Black Emperor hem niet onbekend is. En in tegenstelling tot Antony wil Malone geen meisje zijn.

Mount Eerie zorgde op de vroege zaterdagavond in Rotown voor een vergelijkbare ervaring. Twee drummers, twee klavierspelers en een gitarist excelleren in tedere noise. ‘De zachte stad’ is het officiële thema van Motel Mozaïque 2010. Vanzelfsprekend maken groepen als de Isbells en DM Stith mooie zachte liedjes. Maar hoe ambachtelijk goed en adequaat gespeeld ook, de relatie tot het festivalthema is in die gevallen obligaat. In vergelijking daarmee is de muziek van Mount Eerie, waarbij de soms woest gebeitelde vorm op een gegeven moment vanzelf deel gaat uitmaken van de zachte inhoud, binnen de thematiek toch uitdagender.

En een andere Amerikaanse groep, Crystal Antlers, gaat daar zo mogelijk nog overheen. Veteranen onder de Motel Mozaïque bezoekers herinneren zich misschien nog een band als The Leaving Trains uit de jaren tachtig. Een Californische gitaarrockband die permanent uit de bocht leek te gaan vliegen, maar dat toch nooit deed. Dat gold zaterdagavond ook voor Crystal Antlers. Een groep waarbij ik als aan de grond genageld bleef staan luisteren, zoals je gefascineerd naar een autocoureur kunt kijken die zonder dat er een tegenstander in de buurt is toch plankgas over het circuit scheurt. Drie kwartier lang ging de band tot het uiterste. Drie kwartier stampvoetende intensiteit. En toen ze bewezen hun klassiekers te kennen door Dylans ‘It’s all over now, Baby Blue’ er doorheen te jagen, kon het optreden echt meer stuk.

De zachte stad. Het optreden van de Ethiopiër Mulatu Astatke & the Heliocentrics was bij voorbaat al een concert waar ik mijn zinnen op had gezet. Na middernacht op de vrijdag stond hij in de grote zaal van de Watt. Hij speelde vibrafoon. Metalen instrument, maar zacht geluid.

Ja, het was prachtig. En nee, het werkte niet. Niet voor mij, althans. Teveel ‘ruis’ van pratende bezoekers die al een avond muziek achter de kiezen hebben. Verkeerd tijdstip, want teveel concentratie al vergeven aan anderen. Hoeveel minuten serieuze concentratie kan een muziekliefhebber op een avond opbrengen? Veertig? Zestig? Honderdtwintig? Ik wil Astatke zeker horen. Maar dan als hij met zijn groep ergens gewoon in een club geprogrammeerd staat. Niet ’s nachts met al een bombardement aan indrukken achter de rug.

Schapen

De zachte stad. Laat op de zaterdagmiddag liep ik de Bob Smit Gallery binnen. De Motel Mozaïque organisatie benadrukt immers keer op keer dat ze geen ‘popfestival’ maken, maar een ‘meerkunstenfestival’. Mijn zegen hebben ze. Hoe meer kunsten hoe beter. Alleen mijn bevattingsvermogen heeft beperkingen. Deze zaterdagmiddag echter, met de muziek van de vrijdagavond alweer bezonken en de muziek die nog komen ging op ruime afstand in ’t verschiet, voelde ik mij weldegelijk receptief met betrekking tot beeldende kunst.

Het bleek een verademing. Ik droomde weg bij vier grote foto’s van Cindy Jansen – kon mij zelfs in een grote berg kussens laten zakken. Het werk van Jansen zoog mij bijna naar binnen, zoals ook de muziek van Kyp Malone dat had gedaan. Plotseling stond de galeriehouder zelf naast mij. Ongevraagd begon hij te vertellen. Over de vier exposanten. Waarom hij hun werk gekozen heeft en waarom hij het opgehangen heeft zoals hij het opgehangen heeft. De passie waarmee hij over het werk vertelde leek de foto’s, schilderijen en collages zelf doen oplichten. Hij wenkte mij naar het raam, wees op de achtertuin. Daar liepen drie schapen, zoals er meer schapen rondliepen op Motel Mozaïque 2010. Hij had er zelf om gevraagd, om die schapen, vertelde Smit. Het was niet eens wat hij zei, maar de wijze waarop hij het zei. Dat overtuigde. Dat klopte. Dat raakte een essentie, zoals de muziek van Rain Machine, Mount Eerie en Crystal Antlers dat ook deed.

Maar wat was nou uiteindelijk echt voor jou het hoogtepunt van Motel Mozaïque, is de vraag die dan steevast volgt.

Ik heb het al geschreven. Of ook niet.

Wat DM Stith zaterdagmiddag op het 3voor12-podiumliet horen ging door merg en been.

En – op het gevaar af alles wat ik hiervoor al schreef te diskwalificeren – het meest opgewonden raakte ik uiteindelijk van de hyper-coole en piepjonge Strange Boys, vrijdagavond in Rotown. Omdat ze in alles herinnerden aan New York tussen ’77 en ’82. En dat is goed.

Female Convict

Vanavond start het tweede weekend van het Brusselse filmfestival Offscreen. Vorige week presenteerden de organisatoren in aanwezigheid van cultregisseur Jesus Franco maar liefst zes vergeten pareltjes van zijn hand. Het was in elk geval een unieke gelegenheid om vooralsnog niet op dvd uitgegeven werk zoals ‘Shining Sex’ en ‘Midnight Party’ te ontdekken! Ook dit weekend belooft het programma bijzonder spannend te worden. De komende dagen staan immers in het teken van het ‘Pink & Violent’-repertoire. Cinema Nova geeft je een overzicht van de Japanse exploitationfilm tijdens de jaren 1970. De waanzinnige combinatie van geweld, erotiek, onverschrokken vrouwelijke hoofdpersonages en gortige sm-scènes zullen de harten van alle liefhebbers van obscure cinema ongetwijfeld sneller doen kloppen. Leuk om te weten is dat dit soort exploitation in Japan geproduceerd werd door grote studios (in tegenstelling tot Europa of de Verenigde Staten), in een wanhopige poging weerwerk te bieden aan de moordende concurrentie van het televisietoestel. Geen low budget-producties met slechte dubbing dus, maar professioneel gedraaide cinema met vergezochte thema’s en kronkelige verhaallijnen. Ook de Offscreen-organisatie spaarde zich trouwens kosten noch moeite om originele 35 mm-kopieën uit Japan te laten overkomen. Bijgevolg hoef je je niet tevreden te stellen met minderwaardige videoprojecties!

Het volledige programma vind je op www.offscreen.be

'Upic Diffusion Session #22' van Haswell & Hecker

Geluidskunstenaar Jacob Kierkegaard kan het nog steeds niet geloven: hij is – zonder voorspraak en slechts op basis van zijn website – uitgenodigd om deel te nemen aan een prestigieuze groepstentoonstelling over geluidskunst in een grote New Yorkse galerie. Beeldende kunstenaars moeten er niet aan denken om zonder connecties daar binnen te stappen, maar geluidskunst is anders en hot!

Leidt die toegenomen aandacht voor geluidskunst ook tot minder muren – echte en virtuele – tussen de verschillende ‘spaces’ die tijdens Sonic Acts 2010 tegen het licht werden gehouden? De dertiende editie van het festival ‘The Poetics of Space: Spatial Explorations in Art, Science, Music and Technology’ handelde niet in de eerste plaats over geluidskunst of geluidskunst als verbindende factor tussen de verschillende domeinen. Als het over ruimtelijke verkenningen gaat, bleken echter juist het onderdompelen in geluid en (visuele) spinsels ruimten af te bakenen of juist te ontdoen van alle fysieke of psychologische belemmeringen.

Spinsels

Eerst de spinsels. Al bij de opening van de tentoonstelling in het NIMK blijkt het artwork van Sonic Acts precies weer te geven waar het om gaat. ‘The Light That Generates Space’ van Carlo Bernardini breidde het gebouw van het NIMK als het ware uit tot de publieke ruimte door een ingenieus netwerk van ‘optic fibreus’ dat binnen met buiten verbond. In ‘Rechnender Raum’ van Ralf Baeck namen de spinsels de vorm aan van een groot hekwerk waarin kleine draadjes, stokjes en kleine stukjes lood. Het indrukwekkende geheel werkte (ogenschijnlijk) zonder aansturing vanuit een centrum, wat grote fascinatie opriep. Letterlijk poëtisch, maar ook erg letterlijk gericht op het plastisch maken van de ruimte door golvende lijnen, was ‘Blink’ van de Noorse, nu in New York wonende kunstenaar HC Gilje.

'Light Describing A Cone' van Anthony McCall

Mooi was hoe na de opening deze ‘lijn’ doorgetrokken werd in het muziekprogramma van donderdagavond. In ‘Deep Spaces’ werd naast bijzondere samenwerkingen tussen Keith Rowe, Kjell Bjorgeengen  & Streifenjunku, Jurgen Reble & Thomas Khoner en Monolake & Tarik Barri (waarover in een ander blogbericht meer) een hele mooie link gelegd tussen heden en verleden waarbij de bezoeker aan den lijve het krimpen en oprekken van ruimte kon ondervinden. In een heropvoering van ‘Line Describing a Cone’ van avant-garde filmmaker Anthony McCall uit 1973 beschrijft een lichtbundel een cirkel op een muur waarbij langzaam een kegel wordt gevormd waarvan de wand door het licht wordt gevormd en de binnenkant donker is. De toeschouwer kan met gedeeltelijk of juist met bijna het hele lichaam de kegel binnentreden. Het resultaat is ook meer dan 35 jaar later nog steeds verbluffend. En dat was ook de ‘Upic  Diffusion Session #22′ van Haswell & Hecker: samen met componist Florian Hecker bracht Russel Hasswell een overdonderende lasershow aangestuurd door een nu eens  dreigend dreunend en dan weer schrijnend snerpend geluid. In tegenstelling tot een ordinaire discoshow werd het publiek omzwachteld, opgetild en gevangen in een net van laserstralen die tegelijk ook de densiteit van een volle Paradiso toonden. Hetzelfde gebeurde op vrijdagavond: in ‘Light Trap’ van Greg Pope & Gert-Jan Prins kon de toeschouwer/luisteraar niet meer ontsnappen aan de pulserende lichtbundels uit 4 geprepareerde 16 mm camera’s terwijl het geluid het Merzbow-achtige dimensies aannam. De toeschouwers – eerst nog rustig keuvelend – konden niet anders dan zich uiteindelijk overgeven, onderdompelen, gedoopt en bekeerd worden en dan de nacht ingaan.

Deel 2 over ‘immersie’ lees je een van de komende dagen ook op deze blog.