Pukkelpop 2011

“Alwéér geen Dolphins into The Future die de zaterdag afsluiten op het hoofdpodium en wéér geen aparte Miasmah stage met Kaboom Karavan als curatoren.  En waar is hier feitelijk die Witchhouse tent?” Dit jaar – dat kunnen we u al meegeven – gaat op de gonzo(circus) blog Duck Sauce de risée van dienst zijn. Afsluiter op de mainstage? In vergelijken met Duck Sauce was Iron Maiden vorig jaar een geniale zet.

Maar als het erop aan komt staan we daar toch weer elk jaar, wanneer de Pukkelpoorten opengaan. In de hoop dat we ooit weer eens gaan gevraagd worden om te deejayen in de Château, tussen Fennesz en LA Vampires in. Maar ook gewoon om nieuwe bandjes te zien, die we dit jaar in de clubs gemist hebben, of gewoon nog een keer willen zien.

We geven er u een paar mee, in stenostijl.

Vooruit dan maar.

Donderdag

tUnE-yArDs - Foto: Maarten Timmermans

Destroyer (Chateau, 14u20-15u00)
Guilty pleasure uit Canada. Meer eighties dan Tears For Fears die het voorprogramma van UB40 verzorgen. Maar wél goed gedaan. Check vooral ook de nerdy-sexy clip voor ‘Kaputt’.

Kurt Vile & The Violators (Chateau, 21u10-21u55)
Vile is fan van Tom Petty. Wij ook, maar dan alleen van de clip van ‘Free Falling’. Omdat daar skateboards in voorkomen en de verhaallijn zelfs voor ons begrijpbaar én heerlijk romantisch is. Vile schrijft wél betere songs.

tUnE-yArDs (Chateau, 01u00-02u00)
Binnenkort komt dat radiohitje ons waarschijnlijk de strot uit, maar tot zolang blijft het een uitstekende deun om mee wakker te worden. Wij gaan dus alvast kijken hoe Merrill Garbus haar loop-pop live waarmaakt. Naar verluidt zou er een sax-sectie meekomen. Spannend!

Vrijdag

Cults (Chateau, 14u20-15u00)
2011 bracht ons al drie perfecte zomersongs: ‘Drop The Act’ van Ganglians, ‘Pushing Onlys’ van Woods en ‘Killin The Vibe’ van Ducktails. Tamelijk cynisch voor een jaar zonder zomer. En dan gooien Cults er met ‘Go Outside’ Cults nog een vierde perfecte zomersong tegenaan. Maar we blijven positivo’s: wedden dat vandaag, nét wanneer Cults ‘Go Outside’ inzetten, de eerste zonnestralen van 2011 een gat in de Château branden?

Suuns - Foto: Maarten Timmermans

Suuns (Chateau, 15u40-16u25)
Lees alles over Suuns in Gonzo (circus) °103 en wees op tijd, want dit gaat de moeite zijn.

WU LYF (Chateau, 18u45-19u35)
Ook recent gonzomateriaal. Lees in Gonzo °104 hoe de geheimzinnige hype ‘helemaal toevallig’ zou zijn. Er brandt een groot zwart kruis op de voorhoofden van World Unite Lucifer Youth Foundation, maar ‘Go Tell Fire To The Mountain’ is wél helemaal toppie.

Hoquets (Wablief?!, 15u45-16u25)
Brusselse Belgotronics die over Chaud Boulets en Couques de Dinant (“suck it, suck it, suck it, suck that Couques de Dinant”) zingen over bricolé-loops. Waarschijnlijk lopen een paar bruinen-zonder-zon-blondjes uit Herk-De-Stad die ‘vooral voor de gezelligheid’ naar Pukkelpop komen, verward weg. Goed zo: meer plek voor u en ons om een heerlijk-absurde Belgo-ervaring te delen.

Twilight Singers (Marquee, 23u35-00u35)
We kunnen ons ondertussen geen editie van Pukkelpop meer voor de geest halen waarop The Twilight Singers niét geprogrammeerd stonden. Als Greg Dulli niet te vroeg op de weide arriveert én zijn rock’n’roll disease onder controle heeft, zou Twilight Singers de moeite kunnen zijn, maar wij steken er geen hand voor in het vuur. Overigens: de gonzowedstrijd blijft na al die jaren nog steeds lopen: de eerste die een beweging van Mark Lanegan met zijn gsm kan filmen, wint zijn gewicht in goud.

Black Cassette (Wablief?!, 18u30-19u15)
Sjoerd Bruil kan u kennen als de handsome looking Nedersinjoor en snarenmartelaar aan de zijde van Pascale Deweze in Sukilove en The Crab Four en aan de zijde van Mauro P. in Pawlowski. Als Black Cassette (bijgestaan door Deweze op bas en de eeuwig puisterige Jeroen Stevens (I love Sarah) op waanzindrums brengt hij binnenkort zijn solodebuut uit. Eindelijk!

Zaterdag

OFWGKTA (Marquee, 18u15-19u05)
Steve Albini zei onlangs over Odd Future Wolf Gang Kill Them All: “I am one hundred percent behind Odd Future’s right to rap about what they wanna rap about, but they go out of their way to make it clear that this is not a case of regular people making music about assholes, but assholes making music about being assholes.” Steve Albini is natuurlijk heilig, maar hij kan ook een deftig potje zeuren. Dàt heeft hij dan weer gemeen met de Gonzo-pukkelcrew. Wij gaan alvast OFWGKTA wél testen op hun live-kwaliteiten.

Fucked Up (The Shelter, 22u15-23u05)
Fucked Up heeft het allemaal: de scherpste hardcore riffs, poëtische dwarsfluitintro’s, een snuif sérieux en een karrevracht humor. Voor die laatste uurtjes gaan wij energie tanken in The Shelter.

The Rott Childs (Wablief?!, 14u40-15u25)
Nakomelingen van El Guapo Stuntteam, waarover we ooit iets schreven als “als er voor het autosalon een publiek is, zal dat er voor El Guapo Stuntteam ook wel zijn”. Bij The Rott Childs is het echter knalharde noiserock die voor het vuurwerk zorgt en niet één of andere debiele vuurwerkmeister.

Wild Beasts (Club, 16u55-17u45)
Hun ‘Limbo Panto’ vonden we indertijd een onwaarschijnlijk overroepen kutplaat, maar kenners die er meer van kennen dan wij zeggen dat het ondertussen goedgekomen is met Wild Beasts.

Warpaint - Foto: Maarten Timmermans

Warpaint (Club, 18u40-19u30)
De vrouwen van Warpaint dragen jarretellen om hun heupen én een Fender Jaguar om hun schouders. Dubbelop juist.  Over Warpaints langspeeldebuut ‘The Fool’, zijn op de Gonzo (circus) redactievergadering nét geen koppen gerold, maar wij gaan toch lekker luisteren.

Sebadoh (Club, 20u40-21u30)
Geen dubieuzer liveband dan Sebadoh. Ooit ging een bezopen Lou Barlow na een Sebadoh show zelfs aan de uitgang van de Ancienne Belgique staan om elke bezoeker zijn excuses + een terugbetaling aan te bieden. Maar op Pukkelpop 1996 waren ze wél magisch. Compleet met een geïmproviseerde ode aan een fan die een demo op het podium had geworpen: “thank you for the tape / we’ll play it every day”. Barlow schitterde deze zomer al met Dinosaur Jr. in het Antwerpse openluchttheater. Toen kwamen de lijzigaards ‘Bug’ volledig hernemen, vandaag doet Sebadoh zijn meesterwerk ‘Bakesale’. “There is history in this place, there are dragons to be chased”, wij rekenen erop dat Barlow zijn triomftocht doorzet.

Dorian Concept (Chateau, 17u55-18u45)
Funky, tegendraadse én intelligente nu-house uit Oostenrijk, het bestaat wel degelijk. U hoeft ons niet te geloven – ga op dit uur gerust met uw Union Jack zwaaien bij Kasabian op de main stage – maar kom ons achteraf niet klagen over rellen.

Mount Kimbie (Chateau, 19u25-20u05)
Mount Kimbie was vorig jaar de soundtrack op de gonzoritjes Hasselt-Leuven en Hasselt-Antwerpen. De Gonzocrew heeft mekaar toen de oren van het hoofd gezeurd dat Mount Kimbie niet op Pukkelpop stond. “Zonder twijfel de beste plaat met een dikke reet op de hoes van 2011” / “Ik ga meer zeggen: de beste plaat van 2011 met een in tegenlicht getrokken foto op de hoes”

Kiss The Anus Of A Black Cat (Wablief?!, 17u45-18u35)
De laatste plaat viel ons – mede door een productie die al te nadrukkelijk op Radio 1 en niet meer op schimmelige gekraakte kelders gericht was – nogal tegen, maar Stef Heeren en zijn band liggen ons té na aan het hart om ‘m op Pukkelpop 2011 géén kans te geven.

Drums Are For Parades (Wablief?!, 21u20-22u10)
Vorig jaar knalde Drums Are For Parades in de Wablieft! Zo hard dat we zéér blij waren dat we onze state-of-the-art industriële gehoorsbescherming bijhadden. Die gehoorbescherming hebben we – met dank aan juffer Schauvliege op ebay gesmeten – metal zal met dank aan CD&V nooit meer gevaarlijk zijn. Maar we blijven stiekem hopen dat DAFP het bloed toch weer langs onze oorlellen laten vloeien.

Hudson Mohawke (Chateau, 22u45-23u45)
Onze hooglijk gewaardeerd collega-op-sabbatical (pds) schreef dat Hudson Mohawke met zijn lp ‘Butter’ de afslag pakte die Prefuse 73 miste. Wij zijn even benieuwd als u hoe die afslag live klinkt en zien u dus graag op het laatste concert van 2011 in de Château.

Hopelijk tot ergens op Pukkelpop? Voor een interessant podium?

P.S.: Benieuwd hoe vaak Duck Sauce opduikt? Volg dan vanaf donderdag 18 augustus drie dagen Pukkelpop op onze blog.

(sb en mt)

Telkens wanneer ik een column heb voltooid voor mijn veelgelezen en -geprezen webrubriek Wanklank, heb ik last van acute inspiratieconstipatie, gepaard gaande met schrijfkramp. Mijn creativiteit valt nagenoeg ogenblikkelijk stil, en zelfs al zit ik tot zwetens toe te persen, er zal geen dwergkonijnenkeuteltje tekst uit mijn tienvingerige tikdarm komen. Volgens mijn psycho-enteroloog is dat evenwel niets om me zorgen over te maken: acute inspiratieconstipatie is een natuurlijk gevolg van het wegvallen van de prestatiedruk, die er normaliter voor zorgt dat ideeën worden voortgestuwd in de hersenkronkels. Het ongemak verdwijnt ook vanzelf, na een paar weekjes intellectuele rust.

Wanklank - Illustratie: Wouter Gresnigt

Nadat ik de laatste hand had gelegd aan mijn recentste paskwil Beestenboel is baas, een monumentaal meesterstuk over de band Animal Collective van maar liefst acht (8!) A4’tjes, schreef ik mezelf dan ook terstond een veertiendaagse relaxatiekuur voor. Om op verhaal te komen, diende ik een tijdje te stoppen met schrijven, en me te beperken tot wat lezen. Ik kon in elk geval spoedig alweer lachen, onder meer om deze rooie kop in de krant De Standaard, boven een artikel over de pasgeboren zoon van een Vlaams zangeresje: “Isabelle A bevalt van Storm”. “Hé,” meesmuilde ik tegen mijn nieuwe denkbeeldige vriendin, “wat een originele omschrijving voor vaginale flatulentie.” Ha, ze moest haast piesen van het proesten!

Mijn gulle opdrachtgever Gonzo (circus) – per bijdrage toucheer ik een honorarium van zo maar eventjes “duizendmaal dank” – respecteert gewoonlijk mijn eigenmachtig verleende recuperatieverlof. Onze stilzwijgende arbeidsovereenkomst werd ditmaal echter brutaal geschonden, nota bene nog geen uur na de laatste deadline! Ik was rustig wat research aan het verrichten op het internet, omtrent de humanitaire gevolgen van het aanslepende conflict in Oost-Congo (www.youporn.com), toen er plots een mail van de redactie in mijn elektronische brievenbus plofte. Die bleek, behalve de gebruikelijke litanie van loftuitingen, een gênante smeekbede te bevatten: “Overigens, professor, eind november verschijnt de honderdste Gonzo (circus). Dat wordt een dubbeldikke luxe-editie, die integraal gewijd zal zijn aan de nieuwe culturele voorhoede uit de Lage Landen. Wij, uw mede-gonzoïsten annex bewonderaars, zouden de koning te rijk zijn, indien we een Wanklank-gelegenheidscolumn konden opnemen in het feestnummer. Die hoeft heus niet zo uitgesponnen te zijn als uw jongste huzarenstukje; een cocky teaser van een paar pagina’s volstaat allang! We willen vooral onze abonnees – jazeker, het zijn reactionaire digibeten met een pathologische papierfetisj, maar ze spekken nu eenmaal onze beurs – een keer laten meegenieten van uw vermakelijke recalcitrantie. Immers, met permissie, u bent een grappige kerel!”

Ik, slechts een ongeletterde dilettant, heb er geen flauw idee van waarom die hielenlikkers me aanzien voor een academicus – of zouden ze daar verkeerdelijk van uitgaan, omdat de faculteit Letteren en Begeerte van de Universiteit van de Liefde mij de eretitel doctor clitoris causa heeft toegekend? Enfin, ik heb hen per omgaande e-post laten weten geen gehoor te zullen geven aan hun oproep, om de volgende trits redenen: “Primo, ik hou er niet van te worden gestoord terwijl ik, uit therapeutische overwegingen, vlijtig zit te niksen. Secundo, wat bedoelen jullie met ‘u bent een grappige kerel’? ‘Grappig’, hoezo? Hoezo ben ik ‘grappig’? ‘Grappig’ als een clown? Amuseer ik jullie, maak ik jullie godverdomme aan het lachen? ‘Grappig’, hoezo? ‘Grappig’ als Joe Pesci in Goodfellas? Get the fuck outta here, Gonzo! Mijn rubriek is geen jokebox! En tertio, ik constateer dat mijn aangeboren recalcitrantie een gimmick dreigt te worden. Bijgevolg zie ik me genoodzaakt om jullie verwachtingspatroon aan diggelen te slaan. Willen jullie tegendraadsheid? Oké, dan zal ik mijn tegendraadsheid doorvoeren tot in het extreme, en niet langer tegendraads zijn. Hoe meta! En de kenmerkende geaffecteerde schrijfstijl gooi ik mee overboord. Wanklank wordt voortaan sec as fuck (sic)!”

Ach, dat laatste is een loos dreigement: deze “stoorzender voor de kritische harmonie” blijft een onverbeterlijke polemist, bitch! Eerlijk gezegd, ál mijn voormelde bezwaren zijn in feite smoesjes. Ik kan best begrijpen dat die bruinwerkers van de redactie me in mijn kont kruipen, in de hoop een exclusieve Wanklank-column los te krijgen. Ze zullen allicht uitsluitend artikels van topkwaliteit willen publiceren in het honderdste Gonzo (circus)-nummer (dat moet toch in íéts verschillen van de negenennegentig voorgaande, nietwaar?), met een succulente pennenvrucht van dit natuurtalent met pit als de kers op de taart (al zou die niet meer zijn dan een garnituurtje, bovenop een homp luchtig gebakkenluchtgebak van de warme luchtbakker). En ik zal me er maar bij neerleggen: ik bén een grappige kerel. Jesse, mijn nieuwe denkbeeldige vriendin (www.jessejane.com), bescheurt zich om mijn fijnzinnige humor. Nadat ik haar onlangs in het illusoire oor had gefluisterd dat ik, ha ha, in haar de toekomstige moeder van mijn doodgeboren kinderen zag, heeft ze nog de hele nacht zachtjes liggen huilen van het lachen!

In werkelijkheid heb ik niks geen zin om woorden vuil te maken aan – horresco referens – de Nederlandse en Vlaamse avant-garde. Bekeken vanuit een internationaal perspectief, betekent die namelijk twee keer niets. Laat ik, om een duidelijker beeld te geven, even inzoomen op het terrein van de muziek. In Nederland kan er nooit een avant-gardistische fine fleur tot bloei komen, omdat de poldercultuur geen vruchtbare voedingsbodem vormt voor onconventionele kunst. Epigonen daarentegen rijzen er als paddenstoelen uit de grond. Uit Rotterdam komt onder anderen Machinefabriek, een bewustzijnsvernauwende zwammer die parasiteert op Fennesz, en in staat is tot een perfecte akoestische mimicry van zijn gastheer (dat is bijvoorbeeld goed hoorbaar in het album Ranonkel, een met minimalistische pus gevulde muzikale karbonkel). Zijn stadsbiotoop staat tevens bekend als een hotspot voor socio-ornithologen, want zij kunnen er talrijke vluchten hippe vogels spotten, die in formatie om Machinefabriek heen cirkelen.

Mauromachine - Foto: Maarten Timmermans

In de muffe catacomben van de Vlaamse underground, waar het krioelt van de ratten van de riooljournalistiek (www.cuttingedge.be, www.digg.be, www.goddeau.com), is er eveneens geen creatieve ziel te bekennen. Daar dwalen alleen musicerende monstrums rond, die allen aan hetzelfde euvel mank gaan: ze hebben geen eigen gezicht! Het zijn de misselijkmakende misbaksels van een megalomaan manipulatie-experiment van de frankensteins van de media, namelijk de pseudorebelse radiozender Studio Brussel en het quasionafhankelijke weekblad Humo. In hun aangrenzende laboratoria, respectievelijk de alternatieve hitlijst De afrekening en het rockconcours Humo’s rock rally, hebben zij een generatie wanschapen klonen van buitenlandse raspaardjes gekweekt. Ziehier een triade representatieve voorbeelden, met hun respectieve voorbeelden: Isbells – Bon Iver, School Is Cool – Arcade Fire, The Blackbox Revelation – The Black Keys (of eender welke andere bluesrockband). O, was Mauro Pawlowski nog maar de anarchistische geluidsterrorist uit de hoogdagen van Evil Superstars! Dat revolutionaire combo kogelde met zijn debuut Love is okay een molotovcocktail van metal en hoempapamuziek door het vastgeroeste denkraam van de Vlaemsche muziekscene. Doch helaas, momenteel speelt de voormalige beeldenstormer gezapig de tweede viool bij het tegenwoordig al evenzeer bezadigde dEUS. Sterker nog, hij valt voor een vriendenprijsje in te huren voor al uw festiviteiten. Op de muzikale viering van Gonzo (circus)’ vijftienjarige jubileum heeft de brave borst zelfs een gelegenheidsduo gevormd met – mirabile dictu – Machinefabriek (Jut en Jul doopten zichzelf The Mauromachine – een naam waarover denkelijk net zo lang werd nagedacht als de tijd die het kost om hem uit te spreken).

Om kort te gaan, want het schoot me zojuist te binnen dat ik eigenlijk nog steeds met recuperatieverlof ben: Jurgen Tas zal niet verschijnen in de papieren party van Gonzo (circus)! Ik distantieer me van een Fabeltjesblad, dat zijn medewerkers gebiedt hun oortjes dicht en hun snaveltjes toe houden. Ik ben geen uil, hoor, meneer! Afijn, laat ik tot slot de conclusie van dit requisitoir ook nog even woordspelig en polemisch formuleren, teneinde de talloze Wanklank-fans te plezieren: jullie favoriete kakker schijt op nummer honderd! (Hé, waarom zou ik op mijn woorden moeten letten? Mijn vrienden van de redactie kunnen deze Facebook-notitie toch niet lezen. Tenminste, als ik de privacyinstellingen van mijn profiel goed heb aangepast … Ha, stel je voor dat ze ter vergelding dit schimpschrift zouden publiceren in de gewraakte uitgave. Shit zeg, wat een afgang ware dat voor deze creatief geconstipeerde drol!)

dr.c.c. Jurgen Tas

David Sylvian - Sleepwalkers

Na het uiteenvallen van Japan in 1982 begon David Sylvian aan een solocarrière die hem langs onder meer pop, wave, jazz en ambient voerde, met als enige constante zijn uit duizenden herkenbare stem. Op ‘Metafon’, zijn laatste album uit 2009, stond dan ook die stem centraal in een zeer minimaal geluidskunstwerk. ‘Sleepwalkers’ is daar niet de opvolger van, maar een overzicht van muziek die Sylvian het afgelopen decennium maakte, en daarmee een soort vervolg op de verzamelaar ‘Everything And Nothing’ uit 2000. Als je die plaat, nog overwegend poppy, naast deze nieuwe legt, hoor je goed hoe gevarieerd Sylvian’s carrière was en nog steeds is. ‘Sleepwalkers’ bevat met name samenwerkingen met andere artiesten, zoals Ryuichi Sakamoto, met wie hij een paar jaar terug de mooie single ‘World Citizen’ maakte, die in een nieuwe versie op deze verzamelaar staat, en Takagi Masakatsu. Door de vele verschillende muzikanten is het album gevarieerd van stijl, maar er zijn wel een paar herkenbare elementen die regelmatig terugkeren. Een aantal nummers heeft een jazzy ondertoon, zoals die Sylvian als Nine Horses met Steve Jansen en Burnt Friedman maakte, en de samenwerking met Chris Vrenna. Op andere nummers wordt zijn stem ingetogen begeleid door een enkel eenzaam instrument, zoals Arve Henriksens trompet of Fennesz‘ laptop op het mooie ‘Transit’. Het enige nieuwe nummer, ‘Five Lines’, een samenwerking met de jonge Japanse componist Dai Fujikura, is ook meteen het minst toegankelijke door de ingewikkelde modern klassieke begeleiding. Mocht dit een hint zijn voor wat gaat komen, dan staat ons in 2020 een volgende verzamelaar te wachten met weer een heel ander geluid.

Meer info

Label: Samadhisound
Distributeur: Bertus
www.samadhisound.com

Markus Popp, zoals hij eigenlijk heet, de man achter Oval – in een heel ver verleden nog een trio, maar nu dus een soloproject – geldt als een pionier van de ‘glitch’. De stroming binnen de elektronische muziek die in de jaren negentig ontstond en die – wat populistisch gezegd – afvalgeluiden van elektronische apparatuur als basis nam waarmee verder werd gewerkt. Geknetter van haperende filters, ruis, maar ook het craquelé dat je hoort in de uitloopgroef van oude vinylplaten.

Je kunt de glitches ook forceren, zoals Thomas Brinkmann deed door vinylplaten met Stanleymesjes te bewerken, of Philip Jeck door sticker op 7”-singletjes van de vlooienmarkt te plakken. Markus Popp bewerkte in de jaren 1990 cd’s. Met viltstiften, plakband en wat al niet meer. In alle gevallen staat de musicus een een forse ‘toevalsfactor’ toe. Hij of zij laat als het ware gods water over gods akker lopen. Het componeren/musiceren komt dan – kort door de bocht gesteld – neer op het relatief beheersen van dat toeval.

Maar op het nieuwe Oval-album ‘O’ is dat anders. De glitches zijn er nog wel, maar slechts als één partij tussen het volle, ronde geluid van snaarinstrumenten en koortsachtige drumpartijen. Gesampled, verknipt en geplakt, uiteraard. Maar toch aanzienlijk vertrouwder klinkend dan alleen de glitches. Markus pop is véél meer ‘componist’ geworden in de traditionele zin van het woord, voor wie de knetters en het gekraak slechts één van de materialen is waarmee hij werkt.

Het gaat misschien te ver om te stellen dat die ontwikkeling noodzakelijk is, maar begrijpelijk is het zeker. ‘Glitch’ op zich is en grondstof, een muzikale taal, maar daarom nog geen compositie. In eerste instantie was vrijwel alles wat de glitchpioniers met hun materiaal deden nog boeiend. Al snel onderscheidden zich de beteren van de minderen. Maar ook de beteren liepen op een gegeven moment tegen de – voorlopige – beperkingen van hun nieuw ontwikkelde taal op. Dan kan de vorm alleen niet langer overtuigen en gaat de inhoud het zwaarste wegen. Het medium mag geen zichzelf alleen maar herhalende ‘message’ worden.

Pole is een mooi voorbeeld.

Hij perfectioneerde zijn halverwege de jaren negentig ontwikkelde glitch-ambiënt aan het eind van dat decennium op de albums ‘1’, ‘2’ en ‘3’ – de ‘blauwe’, de ‘rode’ en de ‘gele’ – en leek daarmee zijn kruit verschoten te hebben. Hij probeerde het nog met een rapper en allerhande remixes, maar het waren op z’n best herhalingen van z’n sterke momenten.
De Oostenrijker Fennesz wist een dergelijk dood punt te overbruggen. Met zijn albums ‘Hotel Paral.lel’ (1997) en vooral ‘Endless Summer’ (2001) – dat zelfs het poppubliek bereikte – had hij zijn persoonlijke muzikale taal als het ware vervolmaakt.

Fennesz is echter een ‘ensemblespeler’ die afgelopen decennium met ongelofelijk veel mensen heeft samengewerkt. Van de elektro-improbigband MIMEO tot – en vooral! – David Sylvian. En al die collaboraties hebben hem ook weer zoveel impulsen opgeleverd dat zijn solo-albums boeiend blijven en zijn muzikale vocabulaire zich woordje voor woordje blijft uitbereiden. Hoogtepunt zijn de de glitches waarmee hij de recente albums van David Sylvian heeft ingekleurd – maar omgekeerd ook de vocale partijen die Sylvian aan het werk van Fennesz heeft toegevoegd.

Voor Philip Jeck geldt iets overeenkomstigs. Van beeldend kunstenaar die in de vroege jaren 1990 installaties met draaitafels bouwde, ontwikkelde hij zich tot een eigenzinnig muzikant, een ‘turntablist’.

Het album ‘Surf’ uit 1999 is het visitekaartje van zijn unieke ‘glitch’-geluid. Daarna kan hij nog het een en ander bijschaven en perfectioneren, maar de werkelijke grote stap voorwaarts volgt pas als hij zijn draaitafel inzet bij een remake van Gavin Bryers stuk ‘The Sinkin of the Titanic’ uit 2007. Die symfonische aanpak lijkt weer van invloed te zijn geweest op Jecks nieuwe solo-album ‘An Ark for the Listener’, waarop hij hoorbaar nieuwe terreinen verkent en Jeck zijn vinylschijven meer dan voorheen als ‘ensemble’ laat klinken.

Het mooiste voorbeeld van glitch-evolutie is misschien wel ‘Mimikry’ het onlangs verschenen album van alva noto en Blixa Bargeld – anbb.

Toen ik hem afgelopen zomer sprak zei Carsten Nicolai – de man achter alva noto en in de eerste plaats beeldend kunstenaar – nog dat hij houdt van materiaal dat zich niet volledig laat reguleren. Zoals de vorming van sneeuwkristallen zich niet laat reguleren. Geen twee zijn precies hetzelfde. De hyperactieve en creatieve Nic0lai leek nog lang niet aan het eind van zijn in de jaren 1990 begonnen glitch-onderzoek. Toch werkt hij steeds vaker samen met mensen die een meer specifiek muzikale achtergrond hebben andere musici. Zoals in het verleden met pianist Ryuichi Sakamoto. Dat was echter nog extreem abstract vergeleken met wat hij nu met Einstürzende Neubauten-voorman Bargeld doet. Daar praten we concreet over ‘songs’. En Bargeld op zijn beurt zag de nadruk bij zijn groep de afgelopen jaren ook steeds meer van slagwerk richting vocalen schuiven. Tot de twee elkaar zo dicht genaderd waren dat ze als elementaire deeltjes om elkaar heen begonnen te draaien. Bargelds vocalen worden nu omlijst en gestut door de glitches van alva noto zoals Fennesz dat op een aantal tracks bij Sylvian doet.

Dergelijke ontmoetingen vormen misschien wel de belangrijkste ontwikkeling in de muziek van deze tijd. We beleven op dit moment geen doorbraak van een volstrekt nieuwe muziekstijl – zoals de punk, de hiphop, de techno en misschien zelfs de glitches, hoe bescheiden ook, dat waren. De vooruitgang en vernieuwing zit ‘m in ontmoetingen tussen stijlen die lange tijd nauwelijks raakvlakken leken te hebben. Er gebeurt bijvoorbeeld veel in het gebied tussen ‘wereldmuziek’ en jazz. Maar ook de glitch enerzijds en de pop en rock aan de andere kant kunnen nog veel aan elkaar hebben en vooral elkaar voeden. De al genoemde combi’s Sylvian/Fennesz en Bargeld/Nicolai zijn wat dat betreft voorposten. Laatstgenoemden coveren op hun album Mimikry nota bene een song van Harry Nilsson.

Markus Popp gaat nog niet zo ver op zijn nieuwe Oval-album – al heeft hij in het verleden weldegelijk met vocalisten samengewerkt. Zoals in zijn project So, hoewel de zang van Eriko Toyean daarbij ook we heel drastisch door de mangel gehaald werd. Maar ‘0’ staat vol miniatuurtjes waarbinnen de glitches trios aangaan met bewerkte snaarsamples en haakse drums.

Op de tweede cd zijn het er zelfs vijftig met een lengte van een halve tot anderhalve minuut. ‘Een soort ringtones’ noemt Popp het zelf. Stukjes die qua klankkleur zo overeen komen dat je ze in de ‘random’ stand van de cd-speler zou kunnen afspelen en daarmee iedere keer een nieuwe compositie creëren. No-imput mixer componist Marco Ciciliani beveelt dat zelfs heel concreet aan voor diens recente, eenentachtig miniatuurtjes tellende album ’81 Matters in elemental Order’. Ook een aanrader – maar dat terzijde.

“Mmm, dat zou kunnen, maar dat was ook weer niet per se mijn bedoeling,” reageert Popp op de random-suggestie. Op het podium, als laptopper, ontpopt hij zich als een typische ‘aagjesschuiver’. Een eigen geluid heeft zijn muziek weldegelijk. Een handschrift, waarin de glitches met andere klanken verweven zijn. Niet Popps volgende grote glitch-revolte. Maar dat kan nog komen. Als Oval gevraagd wordt om het instrumentale fundament te leggen voor het nieuwe album van Robert Wyatt, Duffy of van mijn part Belle & Sebastian. Of wanneer Popp hen als vocalisten voor zijn volgende Oval-plaat uitnodigt, natuurlijk.

Meer info

Hyperrhythm festival met o.a. Oval, do 21 oktober 2010, Bimhuis, Amsterdam.
Oval – O (Thrill Jockey / Konkurrent)
Philip Jeck – An Ark for the Listen (Touch / Konkurrent)
anbb – Mimikry (raster-noton / N.E.W.S.)
Marco Ciciliani – 81 Matters in elemental Order (Evil Rabbit Rcords)

Op een dag, in de gespecialiseerde platenzaak Criminal Records:

Ik
Goedemorgen, platenboer. Ik wil deze cd’s kopen.

Platenboer
Daarvoor bent u hier aan het juiste adres, waarde klant, ha ha!

Ik
Dat weet ik.

Platenboer
Olala! Drie albums van Fennesz en maar liefst negen van Sonic Youth! U bent blijkbaar een kettingrocker, ha ha! Hoe dan ook, u hebt een exquise keuze gemaakt. Mag ik u complimenteren met uw muzieksmaak?

Ik
Ja, maar hou het kort.

Platenboer
Ah, eh … Nou, uit naam van de zaak: u hebt een criminele muzieksmaak! Ha ha! Ha. Ah. Kostelijk.

Ik
Zo te horen heb ik hier te maken met een komiek! Zeg eens, geinponem, op een schaal van ‘bedroevend’ tot ‘erbarmelijk’: hoe slecht zijn deze meesterwerken precies?

Platenboer
Hè?

Ik
Hoog, Sammy, kijk omhoog, Sammy, want daar is de blauwe lucht, waarin je nog net de vervliegende condensatiestreep kunt zien van een hoog over je hoofd heen gevlogen witz.

Platenboer
Ik heet Willem-Koos.

Ik
Wat kan mij dat schelen? Afrekenen graag!

Platenboer
Eén moment, alstublieft! Ik ben geen übermensch!

Ik
Helaas niet.

Platenboer
Overigens, zoals u ongetwijfeld al weet, brengt Avey Tare van Animal Collective over een paar maanden zijn eerste soloplaat Down there uit. Als u die op voorhand wenst te bestellen, dan kan dat hier eveneens, hoor.

Ik
Waarom zou ik dát in vredesnaam willen doen?!

Platenboer
O, ik meende uit uw aankopen te mogen concluderen dat u net als ik een indie kid was, en dat u dus wel mijn mening zou delen dat Animal Collective een van de belangrijkste, meest baanbrekende en minst behaagzieke indie-bands is van het vliedende decennium. Heb ik me dan vergist?

Ik
O, sodeju! Nu moet jij eens even heel goed luisteren, hé, vrind. Om te beginnen, die cd’s hier zijn louter bestemd voor polemische onderzoeksdoeleinden. Een wijdvermaard muziekmagazine heeft mij namelijk verzocht de betreffende artiesten te fileren met mijn vlijmscherpe pen. Ik schep daarover niet graag op – immers, niemand is zo bescheiden als ik! Maar jij laat me geen andere keuze, wanneer je mij verslijt voor een “indie kid” – als je me nog één keer zo noemt, dan nagel ik je kruis godverdomme aan een Christusbeeld, gesnopen? Ik ben het dan ook helemáál niet met je eens dat Animal Collective zo’n beestachtig begenadigde band is. Dat ongetalenteerde ongedierte moet even krachtig worden bestreden, met giftige woorden en grijzemuizenvallen!

Platenboer
Komaan, u kunt toch bezwaarlijk betwisten dat Merriweather Post Pavilion, de jongste langspeler van het collectief uit 2009, een mijlpaal is in de recente muziekgeschiedenis? Het album is een succulente symbiose van pop en experiment. Immers, nadat gitarist Deakin in 2007 had besloten om een sabbatical in te lassen, grepen de overige leden van het kwartet uit Baltimore zijn afwezigheid aan om hun karakteristieke sound te verrijken met een royale dosis elektronica: de in galm gedrenkte, harmonieuze samenzang van Panda Bear en Avey Tare contrasteert met een achtergrond van proggy synth-arpeggio’s, licht asynchrone loops, en ontregelende beeps en blips uit het samplinglab van Geologist. Maar waar hun grensverleggende lak aan genrebeperkingen en muzikale mores tout court voorheen nog wel eens resulteerde in kakofonische ratjetoe, etaleren ze op Merriweather Post Pavilion een virtuoze beheersing van hun vernieuwingsdrang. De plaat is niets minder dan een majestueus meesterwerk, tevens de parel aan de kroon van de hedendaagse Amerikaanse indie-rock, met een volstrekt uniek geluid – misschien mogen we zelfs gewagen van de geboorte van een geheel nieuw genre, dat we elektropsychedelica of avant-gardepop zouden kunnen dopen. Ja, ik kom ervoor uit: ik hou van Animal Collective!

Ik
Het is allang goed, geitensik, met je bokkige gemekker! Je outing als melomane zoöfiel komt nu niet meteen als een donderslag bij heldere hemel, daar je jezelf hier open en bloot suf staat te rukken op de jongens van Animal Collective – je bent uit een glazen kast gekomen, lieverd! Trouwens, als je dan toch je muzikale voorkeur van de daken gaat schreeuwen, doe dat dan op zijn minst in je eigen woorden. “Een succulente symbiose van pop en experiment”, “in galm gedrenkte, harmonieuze samenzang”, “een meesterwerk met een uniek geluid”: het zijn uitdrukkingen slash oordelen die je vrijwel letterlijk terugvindt in zowat elke bespreking van Merriweather Post Pavilion. Dat fenomeen kan allicht worden verklaard doordat veel recensies getrouwe bewerkingen zijn van dezelfde brontekst uit de indie-Bijbel: daarin staat het onfeilbare Woord van de Angelsaksische Muziekpers geschreven, en daaraan valt nu eenmaal niet te tornen, weet iedere geloofwaardigheid zoekende criticus. En jullie, vrije hippe vogels, zijn op jullie beurt de gekooide papegaaien van die devote kopiisten!

Platenboer
Oh my god, dat is zó onwaar! Schei uit met mij te treiteren, gemenerik, of ik ga gillen!

Ik
O jee, daar wellen de waterlanders al op. Ik zal mijn analyse wat kindvriendelijker verwoorden, pissebed: indie kids zijn simpelweg grote kinderen, die aan het handje lopen van Mama Muziekkritiek. Jullie liggen samen met haar onder één deken, wanneer jullie je favoriete troeteldieren Animal Collective doodknuffelen. Ik krijg eczeem op mijn koortslip van die infantiele idolatrie! Alsof een kruisbestuiving van ambachtelijk songsmeedwerk en productionele spitstechnologie nog niet eerder is voorgekomen, laat staan dat die nog nooit zo vruchtbaar zou zijn geweest! Maak eens een vergelijkende originaliteits- en kwaliteitsstudie van Merriweather Post Pavilion en, pakweg, Kid A van Radiohead, Neon golden van The Notwist of Up in flames van Manitoba. Ook bands als TV on the Radio, Yeasayer en Simian hebben al vroeger en met evenveel succes soortgelijke studio-experimenten uitgevoerd. Je bent met doofheid geslagen, door de lokroep van de Hippe Vogel!

Platenboer
Ik, met doofheid geslagen, door de lokroep van de Hippe Vogel?!

Ik
Hou je snavel, papegaai, ik ben nog niet uitgekrijst! Je stelling dat het album klinkt als niets en niemand anders, valt namelijk evenzeer aan te vechten. Zijn “caleidoscopische sound” – nog een van die holle clichéfrasen – bestaat grotendeels uit componenten die de vorige Animal Collective-releases reeds kenmerkten, en die iedereen met een elementaire kennis van de muziekgeschiedenis bekend in de oren zullen klinken. Die zogenaamd idiosyncratische zangharmonieën echoën luid en duidelijk The Beach Boys. Dat nogal ostentatieve gestoei met tempowisselingen en ongebruikelijke maatsoorten roept (traumatische) herinneringen op aan de progrock van de jaren 1970, net als hun spreekwoordelijke schijt aan conventionele composities. En die etherische soundscapes en hallucinatoire geluidseffecten rieken naar de in vloeibare lsd gedompelde psychedelische pop en rock uit de Golden Sixties. Datzelfde geldt trouwens voor de, ondanks hun aardse thema’s, bijwijlen hilarisch zweverige lyrics. Op de keper beschouwd, is de enige échte innovatie te vinden in het instrumentarium: synthesizers, software en samplers spelen de eerste viool op Merriweather Post Pavilion, ten nadele van de voordien alomtegenwoordige gitaar. Al refereert dat geüpdatete klankenpalet dan weer klip-en-klaar aan de eigentijdse pop, dance en indietronica. Nee, een noviteitenkabinet kan je de plaat geenszins noemen; hooguit een geüpgradede synthese van vertrouwde elementen.

Platenboer
Dat slaat als een tang op een varken! De stilistische omnivoren van Animal Collective mogen dan misschien wel hun eigen en het collectieve muzikale verleden recycleren, het eindproduct van hun eclecticisme is volslagen nieuw, en van superieure kwaliteit! Geen enkele andere band heeft al ooit díé specifieke invloedenbrij verwerkt tot zó’n organisch, duurzaam en – waarachtig – oorvriendelijk materiaal. Dat laatste mag verbazen, gezien het radicaal avant-gardistische karakter van de muziek. Desondanks hou ik hier een cd vast die toegankelijk is voor een breed publiek: ook mensen met een beperkte of afwijkende smaak kunnen ervan genieten, mogelijk met uitzondering van selectief dove imbecielen die vervuld zijn van blinde haat – zoals uzelf, klaarblijkelijk.

Ik
Ik voel me niet aangesproken. Ik heb aan den lijve ondervonden dat de muzikale mixtuur van Merriweather Post Pavilion even krachtig is als een uitgewerkt placebo tegen hypochondrie. De nepkunst van dat trio artistieke kwakzalvers doet me niets!

Platenboer
Dat komt omdat u ongeneeslijk blasé bent. Ik kan die diagnose met zekerheid stellen, omdat u al de bekende symptomen vertoont: lethargie, opgeblazenheid, rolkraagtrui.

Ik
Hm. Ikzelf dacht dat ik, een Flaming Lips-addict zijnde, resistent was geworden tegen psychedelica.

Platenboer
Dat kan niet de oorzaak zijn van uw pathologische onverschilligheid, want Panda Bear, Avey Tare en Geologist hebben een totaal nieuwe soort psychedelica ontwikkeld. De heren weten overigens doeltreffend te doseren: hoewel ze bij momenten alle muzikale stijlregisters opentrekken, stranden hun psychedelische spelevaarten nooit in schijnbaar oneindige bad ego trips door de Eigenwaanwereld, waar afschrikwekkende demonen als Hybris en Aanstelleritis heersen. De groepscohesie wint het van de chaos, en daardoor is Merriweather Post Pavilion een luistertrip van een verslavende schoonheid. Voor het beste effect dient u het album wel in zijn geheel tot u te laten doordringen, want het werd geconcipieerd als een sonische en thematische (het lieve leventje) eenheid. Maar daarvoor had u wellicht niet het concentratievermogen of de bereidwilligheid. Anders had u gegarandeerd een euforische luisterervaring beleefd: na een overdosis onversneden hitradio-shit op kantoor of, zoals in uw geval, in de sociale werkplaats, is dit een auditieve adrenalineshot recht in het hart!

Ik
Ik heb de (kuch) emotionele achtbaanrit (rochel) wel degelijk uitgezeten, audiojunkie. En ik moet eerlijk bekennen dat ik onderwijl niet eens kótsmisselijk ben geworden. Maar ik ben dan ook wel wat gewend op het gebied van kunstbeschouwelijke avonturen! Laat me deze gelegenheid aangrijpen om mijn verzamelmap met Wanklank-columns voor Gonzo (circus) tevoorschijn te toveren uit mijn Louis Vuitton-manbag – hup, ziezo – en effentjes te citeren uit mijn, al zeg ik het zelf, onvergetelijke hekelschrift nopens Sunn 0))): “De muziek van het Amerikaanse drone-duo dient men volgens de deskundologen niet te ‘beluisteren’, maar te ‘ondergaan’ – zoals een marteling, veronderstel ik. En het liefst nog live, want Greg Anderson en Stephen O’Malley zouden in wezen performancekunstenaars zijn (gebakkenluchtalarm!): ze concerteren bij voorkeur in kerkgebouwen, hullen zich in monnikspijen en omineuze droogijsnevelen en trakteren de toeschouwers op een “fysieke ervaring”, door hen te onderwerpen aan een purgatief pandemonium van donderende drones. Hemeltje. Dat klinkt als een bijna-doofervaring!” Ha ha, “bijna-doofervaring”! Humoristisch.

Platenboer
Nog afgezien van de vraag of een auteur die ongevraagd voorleest uit eigen werk een sneue dan wel een ronduit bespottelijke figuur is, zegt jouw Wansmaak-column of hoe heet ie me helemaal niets. Ten andere, vergis ik me of wilde u, voordat u in zelfverheffing uitbarstte, zowaar toegeven dat u stiekem best hebt genoten van Merriweather Post Pavilion?!

Ik
Mijn rubriek draagt de titel Wanklank! En het album is genietbaar, tot zover kan ik met je meegaan. Het is ontegensprekelijk de meest volwassen Animal Collective-release tot op heden, omdat het de minst kinderachtige is: in tegenstelling tot bijvoorbeeld Sung tongs uit 2004 of het drie jaar jongere Strawberry jam, is dit geen ordeloze speeltuin van een bende lawaaimakers, die de oplettende luisteraar het bloed onder de nagels vandaan haalt met moedwillig tegendraads gefröbel (niet willen luisteren naar de regels van de ritmiek, opgeruimde melodieën stelselmatig door elkaar haspelen, de oldskool indie-melancholici wegpesten met mierzoete songteksten, en meer van dat soort creatieve kwajongensstreken). Zoals je zelf al aangaf, laten de mannen hier horen dat ze hun eigenzinnige grillen inmiddels onder controle hebben. Er blijkt bovendien sprake van een grotere vormelijke en inhoudelijke coherentie, en – warempel – een overkoepelende conceptuele visie. Echter, de band mag dan al zijn persoonlijke kwaliteitsrecord hebben gebroken met zijn laatste worp, een onverbeterbare wereldplaat is Merriweather Post Pavilion beslist niet.

Platenboer
Staaf die bewering met één overtuigend argument!

Ik
Wel, het album is … (Pf, het is toch wel vermoeiend om telkens weer een originele formulering te verzinnen … Foert, ik ga ook eens de gemakzuchtige criticus uithangen, en een kant-en-klare gemeenplaats uit het vakjargon bezigen!) Het album is “potdicht geplamuurd” met ideeën, waardoor het “niet kan ademen” (ik heb geen flauw idee van wat dát precies betekent, maar hé, het klinkt buitengewoon deskundig!).

Platenboer
Tja, dat klinkt weliswaar buitengewoon deskundig, maar ik heb geen flauw idee van wat het precies betekent!

Ik
Gadverdamme! (Welaan dan, ik zal nog maar een keer de zwakheden van de cd blootleggen met zelfbedachte, diepgravende bulldozerbeeldspraak. En, en polémisant, de hype eigenhandig ontmaskeren als een lelijk overschat scharminkel zonder eigen gezicht!) Oké, platenboer, ik zal dat koeterwaals even verdietsen: de samplesvulkaan in de Roland SP-404 van klankvorser annex undergroundverkenner Geologist is op Merriweather Post Pavilion tot uitbarsting gekomen. Hij heeft een elektronicawolk vol rare geluidjes uitgespuwd over de volledige lengte van de plaat, met een aanzienlijk verminderde beluisterbaarheid tot gevolg. Alle elf de tracks, muzikale rustpunten incluis, liggen bedolven onder verschillende lagen gemanipuleerd geluid, waardoor sommige verstikken onder de drukte.

Platenboer
Jasses! Is me dat even een gezochte prulvergelijking, zeg! U beticht Animal Collective ervan een barokke stijl te hanteren, maar uw gezwollen taalgebruik is pas verdacht! Waarschijnlijk staan uw Wartaal-quodlibets bol van de hyperbolen, en beschuldigen de lezers van Gonzo (circus) ú ervan een windbuil barstensvol gebakken lucht te zijn!

Ik
Mijn rubriek heet Wanklank! Wán-klánk! En ha! Alsof ik me iets aantrek van wat die badinerende school gebakkenluchtbellen blazende bakvissen met hun bakelieten bokaalglazenbrillen allemaal binnensmonds bazelt! Bah!

Platenboer
Nou, ik heb hier stomtoevallig – dit had ook de kansberekening niet ingecalculeerd – de profielbeschrijving van de Gonzo (circus)-lezer bij de hand, en kennelijk is die “een hoogopgeleide, werkende, geëngageerde man van om en bij de 36, met een bovengemiddelde tot encyclopedische muziekkennis”. Tja …

Ik
Pf, dat zal wel de uitkomst zijn van een niet-representatieve steekproef, die het tijdschrift zelf heeft uitgevoerd onder zijn drie denkbeeldige abonnees. En zo niet, wat dan nog? Lezers van gespecialiseerde muziekbladen zijn schaapachtige kuddedieren: ze lopen zo mak als een lammetje achter hun Hippe Herder aan, in het onderhavige geval de Heilige Gonzo (circus), en herkauwen in hun blogtroggen het leesvoer dat Hij hen heeft voorgekauwd. Hun lasterlijke, eensluidende geblaat over mij toont slechts aan dat een vrijdenker al gauw het zwarte schaap is in het artistiekerige alternatievelingenmilieu. Het bewijst in genen dele mijn ongelijk, wel integendeel! Daarom zal ik mijn weggehoonde verwijt nogmaals herhalen: jouw lievelingsgroepje lijdt aan pronkzucht, waardoor Merriweather Post Pavilion gekunsteld aandoet. De nummers lijken etudes van een soort hypermoderne ornamentele muziek. Hm. Misschien mogen we inderdaad zelfs gewagen van de geboorte van een geheel nieuw genre, dat we rockoco zouden kunnen dopen. Ja, ik kom ervoor uit: ik hou niet van Animal Collective!

Platenboer
Laat me daarop reageren met een toepasselijk spreekwoord uit het Indiesch: de goth verwijt de waver dat hij zwart draagt. Voor uw spreek- en schrijftrant bestáát er al een benaming: ‘verbalisme’ – u zwelgt zodanig in taal, dat u ei zo na stikt in uw lucullische, maar volkomen halfbakken letterbanket! Doch ach, zoals mijn leraar Duits altijd zei: “De coloribus et gustibus non est disputandum.” En in principe siert het u dat u zich niet slaafs voor het strijdkarretje laat spannen van de keizer van de Goede Smaak, de machtswellustige hypemaniak Criticus Tyrannicus Pitchfork-O-Dorkus. Animal Collective maakt per slot van rekening rorschachmuziek: wat de luisteraar erin hoort, is afhankelijk van zijn of haar persoonlijkheid. Zo kan ik uit uw interpretatie afleiden dat u een kleingeestige, pedante cultuurbarbaar bent!

Ik
O, en dat alleen omdat ik niet vrolijk aanpik bij de conga van kirrende critici die achter Sunn 0))) en Animal Collective aan host?

Platenboer
Citeerde u nu net alweer uit uw kutcolumn over Sunn 0)))?

Ik
Eh, ja. Hé, als Animal Collective vondsten mag hergebruiken, dan ik zéker! Maar wie denk jij eigenlijk wel dat je bent? Ik éís dat jij je ogenblikkelijk verontschuldigt voor je klantonvriendelijke gedrag!

Platenboer
Indien ik u op de een of andere manier zou hebben beledigd, dan bied ik daarvoor mijn excuses aan. Ik wilde u alleen maar deelgenot maken van een genot! U ziet er immers zo pissig uit als een incontinente zeikstraal die een kou op de blaas heeft opgedaan tijdens een partijtje plasseks met een droogpruim, en net heeft gemerkt dat de luiers zijn uitverkocht, terwijl hij hoognodig moet, maar er aan de kassa van de supermarkt een lange rij strontzatte kakmadammen staat, die stuk voor stuk grote boodschappen hebben gedaan, waaronder de laatste dozen luiers, die ze hoogstwaarschijnlijk dadelijk zullen gebruiken bij een partijtje poepseks met een incontinente schijtkont die er zo bescheten uitziet als, tja, u. Afijn, weet u wat u zal opkikkeren? Dit exemplaar van Person pitch, de recentste solorelease van Animal Collective-zanger Panda Bear uit 2007, dat ik u aanbied voor het ronde bedrag van 0 euro! Haast u tussen de neerslachtige buien door naar huis, stop het schijfje in uw cd-speler, en zet uw oren open voor een zomerbries van verfrissend verklankte levenslust, teneinde uw muffe hartkamers te luchten!

Ik
Welke surrealist schetst mijn verbazing: een indie-missionaris die met onverdroten bekeringsijver het evangelie van Panda Bear verkondigt?! Ha! Ik moet je helaas teleurstellen, Sint-Fanaticus, beschermheilige der dweepzieken: je predikt hier voor de heidenen. Ik benader de Godenzoon van de alternatieve Opperband als een diepongelovige thomas; mijn credo luidt: “Eerst horen en dan geloven!” En de paar poppsalmen uit Person pitch die ik reeds heb beluisterd, openbaarden zich alvast niet als wonderlijke bewijzen van Panda Bears goddelijke scheppingskracht. Die zomerbries uit je parabel is mijns inziens veeleer een donderende veest, recht uit de ruftende reet van een winderige petomaan. Ik vraag me overigens af waarom de Hippe Heiland Person pitch heeft uitgebracht onder Zijn eigen naam – nou ja, Zijn scoutstotem.

Platenboer
Omdat het de allerindividueelste expressie is van zijn allerindividueelste emotie!

Ik
Dat is een nonsensvers, Willem-Koos. De muziek werd immers bereid volgens een aloud familierecept: men neme een handvol jonge en belegen genres, mix die zodat een halfzachte mengelmoes wordt verkregen, leng aan met een slap aftreksel van straffe kost uit grootmoeders platenrek, garneer ten slotte met karamellenverzen et voilà: rockoco à la Animal Collective. Serveer met een sausje van kunstzinnigheid. Dat muzikale equivalent van een casu marzu doorspekt met surströmming valt kennelijk in de smaak bij van die zelfverklaarde “cultuurvreters” zonder smaak: zulke types hebben er de mond van vol, en bedienen zich in hun verzaligde commentaren steevast van het onsmakelijke kwalificerende adjectief ‘lekker’. Een culturele fijnproever als ik, daarentegen, die lust er geen pap van!

Platenboer
Vooroordelen hebben vele voordelen. Zo ontheffen ze polemisten, die beroepshalve ongeschoolde hersenarbeid verrichten, van het journalistieke plichtsbesef om met kennis van zaken te spreken, en bijgevolg ook van een hoop afmattend researchwerk. Tegelijk degraderen ze hen evenwel tot het niveau van een derderangscriticaster uit laagste afdeling van de amateurkretologie! Neem nou een Jurgen Tas, alias “de Vinnie Jones van het Nederlandstalige recensentengild”: die zondagscolumnist trapt naar verluidt te hooi en te gras internationale topmuzikanten de grond in, en schopt terloops zelfs hun supporters tegen de schenen, in het geheel niet gehinderd door enig kritisch inzicht of schoonheidsgevoel. Dergelijke verbale schoffelaars, die doelbewust en arbitrair artiesten onderuithalen met een gestrekte pen, horen niet thuis in het kunstenveld!

Ik
Hé! Ik bén Jurgen Tas!

Platenboer
Oh! Wat een, ha ha, hilarisch toeval alweer! En wat een twijfelachtige eer om de vleesgeworden botheid in levenden lijve te ontmoeten.

Ik
Ik ben gewoon de authentieke stem van een nieuwe lichting militante critici from tha hoodz of Flanders, homeboyeeee!

Platenboer
Ja, u bent waarlijk de Kanye West van de contemporaine Vlaamse kunstkritiek: the vocoder of a generation!

Ik
Fuck you!

Platenboer
Quod erat demonstrandum: u bent een wandelende opgestoken middelvinger. Nou, ik vind uw vileine vitterij zwaar kut, om even kunstwetenschappelijke termen in de mond te nemen. Talenten als Panda Bear zijn zeldzaam; hij behoort, net als bijvoorbeeld Grizzly Bear en Bonobo, tot een bedreigde artiestensoort. En zijn jongste worp Person pitch is eenvoudigweg beregoed!

Ik
Panda Bear mag dan wel een veel hogere aaibaarheidsfactor hebben dan de voornoemde indie-specimens, hij reikt nog niet tot aan hun enkels, zelfs al hebben de muzieksnobs hem op een hemelhoog voetstuk geplaatst. Maar genoeg gekibbeld! Want ik denk dat je met de neerslag van deze moesjawara onderhand al zes A4’tjes zou kunnen vullen. Afrekenen graag!

Platenboer
Met plezier. U bent me dit bedrag verschuldigd.

Ik
Ziezo! Kun jij dat geld binnenkort dan weer verspillen aan dat doodgeboren prematuurtje van Avey Tare.

Platenboer
Dat lijkt me een lumineus idee! Ik zag u aan voor een kunstwereldvreemde filister, doch verhip, u blijkt uitstekend op de hoogte van de state of the arts!

Ik
O, absoluut. Ik meen zelfs te weten uit welke newagecompilaties Geologist zijn sounds of the rain forest-samples en ayurvedische vibrato-loops plukt!

Platenboer
Wow! Welk een ontzagwekkende eruditie! Ik moet ootmoedig mijn intellectuele meerdere in u erkennen, en wil me nogmaals verontschuldigen voor mijn onwellevendheid: ik onderken thans dat ík de oproerkraaier ben door wiens schuld deze disputatie is ontaard in een ordinair haantjesgevecht. Vergeeft u me, ik raakte gefrustreerd, omdat ik niets kon inbrengen tegen uw doorwrochte en overweldigend eloquente argumentatie. Laten we overeenkomen dat we niet tot overeenstemming zijn gekomen inzake Animal Collective. En laten we dit geschil een gentleman’s disagreement noemen.

Ik
Je nauwverholen monkellach verraadt ironie.

Platenboer
Ik ben serieus, mijnheer! Ten bewijze van mijn oprechte berouw, zal ik twee stuks van Avey Tares soloalbum vooruitbestellen: een voor mij en een voor u, dat u te gepasten tijde voor nop mag komen afhalen!

Ik
Godverdomme, ik heb het u reeds te verstaan gegeven: ik laat die kelk lauwe bocht liever aan mij voorbij laat gaan. Maar hé, laat dat jou niet tegenhouden om Down there te zegenen aan het altaar van de alternatieve muziek, als zijnde een bloedmooi offer dat werd gebracht door een Uitverkorene van de almachtige Pers, tot vergenoeging van de zonderlinge artistiekelingen.

Platenboer
Door uw weerspannigheid dreigt u de boot te missen die de volgende hype aan boord heeft, hetgeen uw positie als polemist bij Gonzo (circus) ernstig zou hypothekeren.

Ik
Aanhoort het eenstemmige dreigement der animalisten: “Wie zich niet conformeert aan ons conformisme, zal worden verbannen uit de incrowd!” Naar een uithoek van Cyberië, ware dat dan in mijn geval: de alziende smaakpolitie poogt dissidente stemmen monddood te maken, door hun geen platform te bieden of hen hun platform af te pakken (immers, als er kritische woorden vallen op een persoonlijke blog, en er is niemand online om ze te lezen, maakt die mening dan wat uit?). Ik mag evenwel hopen dat Gonzo (circus) de vrijheid van meningsuiting respecteert, en in mijn loochening van Down there geen aanleiding vindt om me weg te saneren. Hoe dan ook, de aanvankelijk utopische indie-scene, waarin elke opinie gelijkwaardig was en de Pavement- en Pixies-cassettetjes van de kids behoorden tot het gemeenschappelijk eigendom, is verworden tot een orwelliaanse machtsstaat. Het is werkelijk kafkaësk! Maar nu moet ik ervandoor, beste plurk, want ik heb mijn intelligentieslaapje nodig.

Platenboer
Pleur op, pleurislijder!

Ik
Toedeledokie!

Platenboer
Ploert.

* Geen Animal Collective-leden werden gedeerd tijdens het schrijven van deze column.

]]> http://www.gonzocircus.com/beestenboel-is-baas/feed/ 10 http://www.gonzocircus.com/eerste-brief-van-fennesz-aan-de-filisters/ http://www.gonzocircus.com/eerste-brief-van-fennesz-aan-de-filisters/#comments Mon, 05 Jul 2010 10:00:07 +0000 Jurgen Tas http://www.gonzocircus.com/?p=6564 Mailboksen

From: Christian Fennesz
To: Jurgen Tas
Sent: Monday, June 21, 2010, 8:42 PM
Subject: Re: ‘Wanklank’-Kolumne.

Geachte heer Tas,

Fennesz - Foto: Maria Ziegelboeck

Ik heb uw e-mail in goede orde ontvangen en met belangstelling kennisgenomen van de inhoud. Alvorens uw vraag te beantwoorden of ik toestemming geef voor publicatie van de bijgevoegde column, wil ik u hartelijk bedanken om mij te bedenken met een Wanklank-bijdrage. Het is een hele eer om onder de loep te worden genomen in de – om uw eigen woorden te gebruiken – “populairste en meest gezaghebbende muziekrubriek in het Nederlandse taalgebied”. Ik stel het evenzeer op prijs dat u zich de intellectuele inspanning hebt getroost om de tekst te vertalen naar mijn moedertaal, het zelfs voor mij vaak onbegrijpelijke onlinevertaalrobot-Duits. Daardoor hebt u me in staat gesteld om tot dit weloverwogen besluit te komen (ikzelf heb trouwens een gediplomeerd vertaler in de arm genomen, omdat ik wil dat mijn boodschap u bereikt in al zijn nuances): ik heb er geen enkel bezwaar tegen dat uw stukje verschijnt – althans, als het is in de vorm van een vuistdikke zetpil tegen kouwe kak, die ik eigenhandig in de polemische poeper mag proppen waaruit u krampachtig uw drollen van pennenvruchten perst.

Fennesz - Cover Endless Summer

Ik zal mijn afwijzing summier motiveren. Om te beginnen hebt u gekozen voor een naar mijn smaak smakeloze titel: Fennesz is een LUL! Toegegeven, hij dekt wél perfect de lading van uw schreeuwerige schrijfsel. U grossiert immers in uitroeptekens en kapitalen, en toont overtuigend aan dat u beschikt over een ontzagwekkend uitgebreide scheldwoordenschat (‘patjakker’, ‘schoelje’, ‘smiecht’ enzovoort en zo verder, ad infinitum en ad nauseam). Kennelijk denkt u dat de overtuigingskracht van een argument recht evenredig toeneemt met het volume waarop het wordt verdedigd, en dat platvloersheid per definitie gelijkstaat aan humor. Dergelijke misvattingen leiden tot omstandige analyses als deze: “Endless summer, de plaat die algemeen wordt beschouwd als Fennesz’ meesterwerk, is KUT!”

Zo mogelijk nog doorwrochter is uw recensie van mijn recentste album: “De ooit überinnovatieve Fennesz klinkt op Black Sea (2008) even geïnspireerd als een criticus die even geen inspiratie heeft om een originelere vergelijking te trekken. Ook de Oostenrijkse Führer van het ambient noise-genre heeft dus niet die ewige Jugend. Hij tracht de ouderdomsvlekken op tracks als Glass ceiling en Saffron revolution nog te maskeren met hoerige hoeveelheden productiemake-up, maar de artistieke aftakeling blijft hoorbaar. En hij poogt bouwvallige prefabcomposities als The colour of three en Glide nog te stutten met een dragende wall of noise, maar in mijn woordspelige wervelstorm van kritiek storten ze sowieso in als kaartenhuisjes op los zand!”

Die laatste uitspraak illustreert dan weer fraai wat voor een bralaap u bent. Het lijkt alsof u neerkijkt op het schrale kunstenveld, vanuit een pronkkamer in het megalomane luchtkasteel van de pennenridderorde der Polemisten. Op gezette tijden daalt u even met tegenzin af van uw klatergouden troon om een open haatbrief te publiceren, onder het zegel van de Zelfverklaarde Zonnekoning der Hovaardigheid, Zijne Hooghartigheid Jurgen Tas. U onderschat een beetje uw zelfoverschatting: irl wordt u nog minder serieus genomen dan – hoe breng ik het diplomatisch aan? – een aprilgrap die in een ensemble van een clownspak en een narrenkap een spreekbeurt geeft over de kunststroming de nieuwe zakelijkheid op een colloquium in een etiquetteschool. Dat valt allicht te verklaren doordat u de indruk wekt last te hebben van een ernstige vorm van lolbroekerij, een aandachtstekortstoornis die vooral voorkomt bij kinderachtige volwassenen en op termijn de geloofwaardigheid aantast. U geeft bovendien blijk van een schrijnend gebrek aan schoonheidszin. Doch wie had überhaupt wat anders verwacht van een man van twaalf haarstijlen, dertien ongelukken, die een seksuele voorkeur lijkt te hebben voor vleesgeworden geraamten? (Hé, wat heb ik ontdekt? Dat wij, ondanks uw redneck-matje, Facebook-vriendjes zijn! Bijgevolg heb ook ik de unheimliche sfeerfoto’s kunnen bekijken van uw diner bij neonlicht met die ondervoede postorderbruid uit Sloeriewakije. Als vergelding voor uw smadelijke column zou ik u eigenlijk zo rücksichtslos moeten ontvrienden dat uw karpatenkop ervan tolt, maar u bent zo onweerstaanbaar tragikomisch …)

Het komt uw autoriteit evenmin ten goede dat u uw homerische pennenstrijd voert onder de wapenspreuk “HET DOEL HEILIGT DE STIJLMIDDELEN”. Het is klip-en-klaar dat u zich een almachtige sluippolemist waant, die – verdekt opgesteld achter de onverdachte façade van Gonzo (circus) – willekeurig artiesten onder vuur neemt met een schuttingwoordenmitrailleur. Uw schotschriften schieten evenwel hun doel voorbij, omdat u amechtig allitererend de inhoud veronachtzaamt ten faveure van de vorm. Uw schampscheuten zullen mijn reputatie niet eens schaven: het zijn verdwaalde losse flodders, verpakt in een halfzachte huls van hyperbolische beeldspraak, breedsprakige metaforiek en een ongebreidelde, onbeteugelde, breidelloze, ja zelfs teugelloze voorliefde voor het bijvoeglijk naamwoord.

Fennesz - Cover Hotel Paral.lel

Nog een voorbeeldje van de Jurgendstil: “Fennesz’ bijnaamsverandering van ‘de Weense pletwals’ in ‘het Weense hansworstje’ is intussen officieel. Na zijn ontegensprekelijk baanbrekende debuut Hotel Paral.lel (1997) heeft hij zich namelijk even creatief getoond als een kopiist met een writer’s block. Toch blijkt het indie-publiek, dat nochtans verlekkerd is op vernieuwing, zijn reeds tot pulp herkauwde eenheidsworst nog steeds te lusten. WTF?! Als kippen zonder kop lopen de hippe vogels te kakelen over de ‘subtiele schakeringen’ in de ‘caleidoscopische geluidscollages’ van de ‘pionierende laptop wizard’ – holle frasen die ze waarschijnlijk klakkeloos hebben overgenomen uit Gonzo (circus) of een ander artyfarty muziekmagazientje. LOLZ!!!! Nou, ík pik die voorgekauwde grit niet! Dit haantje braadt kitsch aan het spit!” (Allemachtig, welk een waanwijsheid en vooringenomenheid! Met die kwaliteiten, al eens overwogen jazzcriticus te worden?)

U had het in uw stukje kunnen hebben over allerhande relevante onderwerpen, zoals de centrale compositorische rol van mijn lijfinstrument de gitaar, mijn invloed op de culturele underground van mijn thuisstad Wenen of de eerstvolgende release waarbij ik (als gastmuzikant) ben betrokken: Something that has form and something that does not, de derde schijf van On. Dat is het experimentele improvisatieproject van de Franse componist-producer Sylvain Chauveau en de Amerikaanse percussionist Steven Hess – gefundenes Fressen voor wie een Gonzo-fähig topic zoekt, zou men toch zeggen! Mijnheer de cryptocriticaster vond het echter zinvoller om in giftige slangbewoordingen te vitten op mijn frisuur (“een vet coole kruising van een met frituurolie besmeurde kuifeend en een weerbarstige emo-pony”) en om stompzinnig de draak te steken met het artwork van mijn cd’s (“veredelde vakantiekiekjes: zonsondergangen en bootjes door de wegwerpcamera van een Japanse strandtoerist”) en mijn faam in het alternatieve circuit (“de muzieksnobs zwermen om Fennesz als strontvliegen om een dampende koeienvlaai”).

Fennesz - Cover Venice

Och, ik neem u niets kwalijk, want ik ken u niet. Wie weet hebt u ooit gehoorschade opgelopen tijdens een exclusief, heel intiem huiskamerconcertje van de lawaaimakers Sunn 0))), die van de gelegenheid hadden gebruikgemaakt om te experimenteren met vuvuzela-drones en een elfkoppig koortje van ontstemde voetbalvandalen met megafoons. Dat zou in elk geval een oorzaak kunnen zijn van uw schijnbare onvermogen om de “subtiele schakeringen” waar te nemen in mijn “caleidoscopische geluidscollages”. De melodische nuances in ragfijne, met de muis geweven klanktapijten als Circassian, The point of it all en Laguna lijken mij immers wel helder (dat zijn toevallig drie tracks uit Venice, een plaat met een haast tactiele soundtextuur, uit 2004. U moet die toch maar eens herbeluisteren – bij voorkeur met een hoofdtelefoon op uw koppige kanis!). En noisescapes als A year in a minute (uit Endless summer) en het bovenvermelde Glide geven hun zoetvloeiende geheimen pas druppelsgewijs prijs nadat u erin bent geslaagd een tipje van de ruissluier op te lichten. U moet somtijds wat moeite doen om een patroon te ontwaren in mijn sonische flou artistique.

Overigens, ik besef dat de gechargeerde stijl die u hanteert een bewuste keuze is, met het oogmerk om de lezer uit zijn tent te lokken en zodoende een polemiek in gang te zetten. Ik zou het echter waarderen als uw functionele scherts niet steevast ontaardde in je reinste laster. U vraagt zich bijvoorbeeld hardop af of mijn schijnbaar oeverloze stroom van ep’tjes, minialbums en andere gelimiteerde releases soms een slinkse manier is om mijn trouwe publiek geld af te troggelen. Dat is een kwaadwillige insinuatie! U weet donders goed dat het merendeel van die tussendoortjes artistiek integere samenwerkingsprojecten zijn met bevriende muzikanten, zoals Ryuichi Sakamoto (onze release Cendre uit 2007 dient trouwens te worden aangemerkt als een volwaardig full album), Jim O’Rourke en Peter Rehberg (samen vormen we het los-vaste improvisatiecollectief Fenn O’Berg), en zowat alle exponenten van de Weense elektronicascene. En de fans vinden die zoethoudertjes zelfs smaken naar meer – ze hebben dan ook lange wachttijden te overbruggen tussen mijn sololangspelers, omdat ik een hardcore kommaneuker ben. Maar u gaat pas echt ernstig over de schreef wanneer u me ervan beticht onrechtstreeks verantwoordelijk te zijn voor de zelfmoord van Sparklehorse-songsmid Mark Linkous. Uw hypothese dat hij na onze gezamenlijke opnamesessies voor In the fishtank, dat project rond muzikale monsterverbonden van het Nederlandse label Konkurrent, in een diepe depressie zou zijn geduikeld ten gevolge van mijn beruchte pathologische perfectionisme is ronduit zum Kotzen! U had uw roddelrubriek bij nader inzien beter Wansmaak gedoopt. Dergelijke riooljournalistiek verwacht ik veeleer van verdorven webloids als KindaMuzik of, godbetert, goddeau. Godverdomme!

Verkeerde de Gonzo (circus)-redactie in een zelfdestructieve roes van zelfgestookte nederwietjenever, toen ze besloot een platform te bieden aan een stokdove stokebrand met kapsones? Aangezien u me de column hebt toegezonden “ter goedkeuring” en “op dwingend verzoek van hogerhand”, lijkt het er in elk geval op dat men ondertussen al spijt heeft van uw rekrutering. Uzelf wijt die wrijving aan het feit dat het blad wordt geleid door volgelingen van de “Fennesz-sekte”, die – volgens uw mail – tijdens hun tweemaandelijkse afgodendienst eenstemmig mijn lof zingen, terwijl ze in devote bewondering neerknielen voor het reliekschrijn waarin mijn oeuvre wordt bewaard. Ik daarentegen denk dat uw bovenbazen tot dezelfde conclusie zijn gekomen als ikzelf, te weten deze: u bent een kwaadaardige, met talige pus gevulde etterbuil, die een schandvlek vormt op het aanzien van Gonzo (circus). U beweert dat Wanklank werd geconcipieerd als een cyberlab voor metakritiek, waarbinnen u, als onafhankelijk expert in nestbevuiling, ongehinderd zou mogen experimenteren met verbaal vitriool. In dat geval lijkt het mij een kwestie van tijd voor een van uw explosieve tekstbrouwsels ontploft in uw eigen tronie. LOLZ!!!!

Inmiddels verblijf ik, minachtend,

Christian Fennesz

PS: Kust ze, Arschloch! :-38===D

Fennesz live

11 juli 2010 – Rotterdam, North Sea Jazz Festival, www.northseajazz.com

Toeval speelt een grote rol in de muziek van BJ Nilsen. In zijn projecten met collega-muzikanten wordt vaak vanuit concepten gewerkt – al is het resultaat van de samenwerking evenmin te voorspellen.

De in 1975 geboren Zweed BJ (Benny Jonas) Nilsen kreeg begin jaren 1990 in kleine kring bekendheid onder zijn nom de plume Morthond. Op de verzamelaar ‘Karmanik Collection’ op het destijds illustere Cold Meat Industry (CMI) stelde hij “visuele muziek” te willen maken “zonder bewegende beelden, waarbij toeval de grootste inspiratie zou moeten zijn”. Als Morthond bracht hij de cassette ‘Death Time’ (op Sound Source) en het album ‘This Crying Age’ (CMI) uit.

Aliassen

BJ Nilsen - Foto: Maarten Timmermans

Nadat hij in 1992 zijn naam had veranderd in Morthound, verschenen op CMI nog twee albums: ‘Spindrift’ en ‘The Goddess Who Could Make This Ugly World Beautiful’. Tevens leverde hij twee nummers voor inmiddels klassieke verzamelaars bij dit tijdschrift: ‘Syzygy’, op ‘Le Sacre du Printemps’ (mei 1994) en ‘Fireflies’, op Mind The Gap #6 (januari 1996). Muzikaal is het het ‘typische’ CMI-geluid uit die jaren: een mengeling van industrial, ambient en rituele muziek.
De muzikale stijlverlegging die volgt onder de naam Hazard, richting elektronica, ambient en field recordings, levert vijf albums en een aantal bijdragen aan verzamelaars op. Behalve eersteling ‘Lech’ uit 1996 (op Malignant) verschijnen alle albums op Ash en (later) op het gelieerde Touch, waaronder ‘North’ (1998), ‘Wind’ (2001) en ‘Land’ (2002). Samen met gelijkgestemde artiesten Fennesz en Biosphere brengt hij in 2001 ‘Light’ uit.
Sinds enkele jaren treedt Nilsen op onder zijn eigen naam. Nilsen: “Ik was op een gegeven moment gewoon klaar met die aliassen. Het is zo ‘pop’ en eigenlijk ontzettend flauw. Je eigen naam vertelt simpelweg in alle openheid wie je bent. Je kunt daar niet om heen. En daarbij: ik hou van verandering.”

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #98 los via één van de verkooppunten of via de webshop.

Het hete zand is inmiddels flink afgekoeld. De golven hebben hun schuimkoppen verloren en kabbelen rustig het strand op en weer af, keer op keer die zelfde beweging. De schemering heeft plaatsgemaakt voor een door de maan verlichte nacht, duizenden sterren lichten op in de pikzwarte hemel. De vogels zijn muisstil, af en toe slaakt een doeroecoeli (nachtaap) een kreet, vleermuizen trekken gewapend met sonar op jacht. Het strand lijkt verlaten, al licht in de verte een vuurtje op. Een zwak licht dat flikkert tegen een donkere achtergrond. De zachte wind blaast de zang van twee gestrande vrienden over het eiland. Het zijn Avey Tare (David) en Panda Bear (Noah). Als Animal Collective dragen ze samen met Geologist (Brian) en Deakin (Josh) een diepgewortelde experimenteerdrang met zich mee. Maar dat betekent niet altijd onbeluisterbare muziek. ‘Sung Tongs’, hun nieuwe album, is, als je het ruim bekijkt, zelfs poppy te noemen.  Het album creëert zeer effectief een gestrand-op-een-eilandsfeer.  Psychedelische folkmuziek voor nachtelijke stranden. De chaos van hun eerder uitgebrachte albums ‘Spirit They’re Gone, Spirit They’ve Vanished’, ‘Danse Manatee’ en ‘Here Comes The Indian’ blijft verrassend achterwege. Er wordt zelfs een bepaalde mate van harmonie opgezocht. Sereen wordt het echter bij lange na niet, de muziek is gelaagd en biedt duizend-en-een perspectieven voor de luisteraar. De ambitieuze Avey Tare (David Portner) wil niet weten van stagnatie of gebrek aan inspiratie: “We drijven nu alweer weg van ‘Sung Tongs’.”

Totaal geflipt

Animal Collective - Foto: Ulrike Biets

De razendsnelle ontwikkeling die Animal Collective doormaakt is bewonderenswaardig. Vorig jaar keek ik nog vol ongeloof naar een optreden van ze in het Kunstencentrum te Hasselt. Black Dice was de hoofdattractie, maar die twee jonge knullen met hun akoestische gitaren en totaal geflipte maar perfect in harmonie gezongen teksten maakten indruk. Net daarvoor was ‘Here Comes The Indian’ uitgebracht en leek Animal Collective niet meer te stoppen. Dat succes heeft ze echter niet weerhouden een totaal anders klinkend album op te nemen. Folk met een flinke psychedelische toon. De samenzang is bezwerend, trippy en schijnbaar vredig. Onder invloed van ‘Sung Tongs’ kom je onvermijdelijk op dat strand terecht. Ver weg van alle, in de moderne wereld, geldende conventies.

Na een uitputtende tour besloten de leden even uit elkaar te gaan. De drang om muziek te maken liet echter niet lang op zich wachten. “De tour was erg zwaar, we hadden even genoeg van elkaar,” legt David uit, “Brian ging naar Tuscon om te studeren en het leek erop dat Noah er helemaal geen zin meer in had. Een pauze was onvermijdelijk. Na een paar maanden begonnen Noah en ik toch weer te praten over muziek. De eerste ideeën voor ‘Sung Tongs’ waren gecentreerd rond elektrische gitaren en drums. Die hadden we evenwel niet echt onder controle, we wilden ons bovendien meer op de melodieën concentreren. We lieten de drums achterwege en begonnen met akoestische gitaren te rommelen. We hadden beiden een kladblok bij de hand waar we songtitels, delen van coupletten en losse woorden en zinnen opschreven. Rond die woorden en zinnen maakten we een begin met een liedje. Zo werd de basis gelegd.” Zeer bewust geven ze hun ideeën vorm. Zo vrij als hun muziek klinkt, zo gefocust zijn ze bezig met het bewerkstelligen ervan.

Animal Collective is een visie, ze produceren alles zelf. Geen ander weet immers wat er in hun eigenwijze koppies speelt. Het is een ambitieuze methode die concentratie vereist. Die werd opgezocht in een klein huis in Colorado. “Ver weg, echt heel ver weg van alles,” zegt David, “We reden twee dagen in één stuk naar mijn ouders. Die wonen in die streek. Ik weet nog dat we onderweg naar Vashti Bunyan luisterden als de zon onderging. Schitterend. Ons huis had twee kamers, één kamer gebruikten we voor al onze apparatuur en in de andere kamer speelden we drie weken lang van ’s middags één tot ’s nachts één uur.”

Simplificatie

In die zeer actieve periode dreven ze steeds verder weg van de springerige sfeer die ‘Here Comes The Indian’ kenmerkt. Wat was daar de reden van? “‘Sung Tongs’ is pure simplificatie. Op ‘Here Comes The Indian’ raakten we verstrikt in een woud van apparatuur, wat leidde tot veel afleiding. We lieten voor ‘Sung Tongs’ bewust alle overtollige details weg. De intentie was zoveel mogelijk te vernieuwen en het verleden te laten voor wat het is, om zo verder te geraken.”

Die gedachtegang maakt het mogelijk dat de luisteraar elk moment kan worden verrast. Het album drijft op een ondergrond van poppy melodieën, verstopt achter geflipte harmonische zang en een woud van akoestische gitaartokkels. ‘Sung Tongs’ lijkt toegankelijker. Wil Animal Collective zo een groter publiek bereiken? “Toegankelijker? Dat woord komt niet eens voor in onze vocabulaire,” laat David weten, “‘Here Comes The Indian’ heeft ons erg veel goede publiciteit gegeven. We hielden er rekening mee dat ‘Sung Tongs’ niet aan zou slaan. Omdat het zo’n koerswijziging is. Voor ons telt alleen of wij er tevreden mee zijn en dat zijn we. Het opnemen van een nieuw album is altijd één groot avontuur. Het moment dat alles op zijn plaats valt, de melodieën, de zang en de teksten, dat is een magisch moment. Oké, ik kan me voorstellen dat een ritje op de rug van een zwarte panter avontuurlijker is, of zwemmen met krokodillen.”

Het Dierencollectief leeft voor het experiment, maar net als iedereen zijn ze opgegroeid met pop (Michael Jackson) en vaders muziek (Wings, Elton John). Ze hebben dan ook wel degelijk een mening over het poplandschap. We vroegen Avey Tare wat hij ziet als de mooiste en meest betreurenswaardige momenten in de popmuziek.

Mooiste momenten

1. Ontwikkeling van de samplertechnologie
2. N.W.A. – Straight Outta Compton
3. The Beatles – Revolver
4. Nirvana – In Utero

Meest betreurenswaardige momenten

1. The Eagles
2. Eric Clapton
3. Aerosmith
4. James Taylor

En wat denken ze over samenwerking met de volgende artiesten? Ofwel: Gonzo liet de fantasie de vrije loop en stelde enkele geschikte kandidaten voor:

• Fennesz (bekend van zijn sfeervolle ruislandschappen)
  “Dat zou leuk zijn maar ik houd niet meer zo van zijn glitchy computergeluid. ‘Endless Summer’ is echter nog steeds fantastisch, dus je weet maar nooit.”
• Michael Gira (ex-Swans voorman en recent verantwoordelijk voor de ontpopping van Devendra Banhart)
  “Geen idee, ik ken zijn muziek niet echt.”
• Vashti Bunyan (folklegende)
  “Zeker weten! We hebben al eens samengewerkt en dat was ongelooflijk mooi.”
• Brian Wilson (Beach Boys mastermind en langzaam weer verschijnend op het muzikale podium)
  “Zijn dagen zijn wel geteld, hij maakt niet meer van die mooie muziek. Bovendien heb ik het beeld van hem dat hij erg hard en gemeen is in de studio. Dus liever niet!”
• Britney Spears (die ja)
  “Jaaa! Ik denk dat haar muziek alleen maar beter kan worden door met ons samen te werken. Kunnen we ook allemaal samen dansen!”
• Devendra Banhart (getalenteerde folkzanger voor een nieuwe generatie)
  “Hmm, misschien. Hij doet het zo fantastisch in zijn eentje dat het moeilijk wordt. Maar hij heeft een losse stijl, dus het zou kunnen werken.”
• LaMonte Young (grondlegger van het ‘minimalisme’)
  “Als we de kans zouden krijgen een nieuwe structuur te creëren zoals hij gedaan heeft met zijn Dreamhouse project dan absoluut! Zijn sound environments zijn fascinerend en we kunnen alleen maar dromen dat we dat ooit voor elkaar krijgen.”

Meer info

Meer lezen ?

Koop Gonzo (circus) #64 via de webshop

www

www.myspace.com/animalcollective
myanimalhome.net
www.fat-cat.co.uk

Pukkelpop is een uit de kluiten gewassen doctoraatsthesis waard.

Is Pukkelpop een neerslag van de jongerencultuur anno 2009? Levert het ons de blauwdruk op van de jongere en eeuwig-jongere van vandaag? Meest opvallende vaststelling: eigenheid is nog steeds een heikel punt bij de jeugd. Vestimentair zijn de regels duidelijk, of men is in het bezit van een bruin lijf en presteert het om een dag lang halfnaakt rond te hossen of men is zich bewust van zijn minder goddelijke torso en men draagt een t-shirt waarmee men zijn eigenheid (de perfecte one-liner) denkt te onderstrepen. Noteer alle spreuken die u las in een boek en u hebt morgen een degelijke pocket op de markt. Wie belt Douglas Coupland? De zomer van 2009 was de zomer van ‘Bonkers’. Nog een vaststelling: de jeugd is in weerwil van grootse onderzoeken met weinig tevreden. Geeft ze een beat, meneer en ze dansen als jonge wolven de nacht door. Dansen op de vuilnisbelt.

En dan nu de vierhonderd meter sprint, een sprint met hordes, een occasionele regenbui en een stofwolk.

Donderdag 20 augustus

Ellenlange wachtrijen en een lamentabele ticketcontrole zorgden ervoor dat uw dienaar The Juan MacLean miste. De groep is nog steeds het best bewaarde geheim op het DFA-label van James Murphy en had een eerste hoogtepunt van de dag kunnen worden. Ook de überproducer die tussen twee bedrijven in een fijn elektronicaplaatje bij elkaar pleurde Jon Hopkins misten we op een straatlengte. Pukkelpop begon voor ons met een degelijke Dizzee Rascal in de Marquee. Vreemd genoeg een tent waar je het concert beter buiten dan in kan volgen. Dizzee Rascal had een deejay meegebracht die zijn geschiedenis kent en zijn set kruidde met vintage rave, acidblieps, grime en ontregelde hip hop. Rascal zelve miste zijn start niet en hield het tempo uiterst strak. Like A Rollercoaster. Bonkers is geen synoniem voor Wankers. Alvast één iemand die bevestigde.

Op het vasteland is Sub Focus een onbekende, in zijn veilige thuishaven staat de jonge Brit te boek als één van grootste beloftes in de drum&bass. Exact twintig minuten lang hielden we halt bij Sub Focus & Mc Jakes en hoorden in deze korte tijdsspanne drie Ram-releases door de speakers blazen, vreemde keuze omdat de labelmanager van Ram en de absolute Don van de drum&bass Andy C dezelfde avond nog aantrad. Het had net iets meer mogen zijn.

Opvallend aan Pukkelpop is de strikte scheiding tussen de Dancehall, de Boilerroom en de rest van het festival die twee aparte werelden lijken. Ondanks de stevige opkomst en de laaiende reacties blijft dance op het festival het heikel punt in de programmatie. Dance op Pukkelpop is techno, house, drum&bass en elektrotrash. Een nieuw geluid als dubstep wordt vakkundig weggemoffeld in de Chateau en nieuwe trends als Wonky, Funky en UKF komen helemaal niet aan bod. Ook de selectie van de namen is weinig creatief (hoofdzakelijk grote namen en erg weinig opkomend talent) en bewijst dat de programmatoren van dienst weinig kaas van het genre gegeten hebben.

Wilco had een off-day. De Parijzenaar Busy P heeft zijn verleden mee (manager van Daft Punk ), zijn toekomst (labelmanager van EdRec) en had een stapel goede platen meegebracht, maar helaas ook een ego dat vaak net iets groter leek dan de Boilerroom. Simian Mobile Disco had een degelijke live-set en heeft in alles in zich om zichzelf binnen drie jaar tot de evenknie van The Chemical Brothers te ontwikkelen. Een groep om te volgen.

Fact: van de Surprise-Act zal iedereen zich binnen een goed jaar enkel herinneren dat het toen hard begon te regenen. Van Opeth herinneren wij ons vooral dat de geruchten (intelligente metal bestaat) kloppen, dat collega (swat) nog steeds de vinger aan de pols houdt (zijn enige Pukkelpoptip: zeker checken!) en dat ze over de beste geluidsmixer van het festival beschikten. Een loepzuivere set en een energie-explosie zonder gelijke. Straf. Ronduit pijnlijk was Booka Shade of hoe twee degelijke producers zichzelf omtoveren tot een carnavalsact zonder gelijke en hun reputatie te grabbel gooien.

Niet allen de muzikant heeft talent nodig, ook het publiek. Het overviel Beirut die nog steeds moet opboksen tegen het succes van zijn onverwachte hitsingle. De Marquee was te groot voor deze jongen die meer applaus en respect verdiende.

Alles wat u hoorde of las over Faith No More klopte.
Maar zou u op familieweekend willen met Mike Patton?

Vrijdag 21 augustus

Sympathie hebben voor iemand helpt. Uitzonderlijk was de set van Paul Kalkbrenner niet, maar het bescheiden succes dat de man na jaren in de luwte dit jaar te beurt viel wensen we hem van harte toe. Kalkbrenner die zijn gouden plaat voor ‘Sky&Sand’ in de lucht hield was vreemd genoeg het mooiste moment aan zijn set. Hun passage in de Brusselse Recyclart zinderde nog na, maar op Pukkelpop degradeerde Buraka Som Sistema zichzelf tot de Portugese versie van Milk Inc (toegegeven, deze one-liner hebben we geleend). Hun optreden miste de subtiliteit en de degelijkheid van hun plaat. Next. Het is een vaststelling dat heel wat groepen moeite hebben om hun eigenheid naar een groot festival te vertalen en – wie weet vaak tegen beter weten in – kiezen voor de gemakkelijkheidsoplossing. Ook het Duitse elektrotrash collectief Alter Ego trok alle registers open en reed zichzelf in de vernieling. Alleen was dat hier misschien net de bedoeling.

Gooiden opnieuw (en opnieuw) hoge ogen: Madensuyu. Het duo verdiende een betere plaats dan de krappe Wablief?! tent (de Marquee is op hun maat gesneden), maar laat rock-’n-roll klinken zoals wij het graag hebben: loeihard, intens, hoekig, met respect voor de stilte en bezwerend. Madensuyu was wat ons betreft één van de topacts van deze Pukkelpopeditie. We zijn fan voor het leven.

De Wablief?! bleek conceptueel dit jaar nog meer dan anders de plaats waar alle Belgische bands naar verbannen werden. Weggemoffeld als iets om zich voor te schamen.

We pikten een flard The Jezus Lizard mee en kregen heimwee. De geur van oude Mind The Gaps en 1992 kleurden een waas voor onze ogen.

Onderweg naar de Club vijftien minuten van The Ting Tings meegepikt. Eén single is niet genoeg om de vierkante meters op het hoofdpodium te vullen. Geef het duo nog drie jaar en een stevige band als rugdekking en wie weet komt het ooit nog goed.

Vier jaar terug zagen we Patrick Wolf voor het eerst solo aan het werk op het Domino-festival in de AB. Een concert dat voor eeuwig in ons geheugen gegrift staat. Op Pukkelpop, zijn derde passage op het festival, had hij een groep meegebracht. Het gedroomde excuus voor Wolf – de bastaardneef van Antony And The Johnsons – om een bombastische set, bij momenten over the top af te leveren. Een duet met Florence & The Machine dringt zich op. Een hoogtepunt, dat werd verlengd door de vurige set die Health neerzette in een afgeladen Chateau. Zelden heeft het huwelijk van de ontregelde noise van Black Dice en shoegazing zo overtuigend geklonken als hier. De Amerikaanse band heeft in het verleden live vaak de bal misgeslaan maar hun passage op Pukkelpop was een enkel ticket naar de hel en het vagevuur. Brandend. Smeulend. Ja, het ging hard in Hasselt.

U bent voor Fever Ray of niet. Wij vonden de plaat en de set van Karin Dreijer Andersson teveel een one-trick pony om lang te boeien. Het was de vierde keer in goed een jaar dat we Squarepusher aan het werk zagen en het was de minste keer, enkel en alleen omdat het geluid ondermaats was. Helaas, want Jenkinson had hier eigenlijk horen te schitteren.

‘dEUS does not exist’ (Sugarcubes)

En toen was het tijd voor de absolute headliner van Pukkelpop 2009: Kraftwerk. De Duitse peetvaders gaven een uitmuntend optreden dat alle verwachtingen inloste. ‘Duitse Degelijkheid’ is wat verwacht werd en wat we kregen. Opener ‘Man Machine’ zette meteen de toon: een feilloze klank, geen flitsende visuals maar wel trage videobeelden (zijn we, kinderen van het MTV-tijdperk, hier nog aan gewoon?) en oude typografie. Kraftwerk trotseert de tand des tijds en liet zich niet verleidden tot een hippe, dansbare set, maar gaf een mooi overzicht van hun muzikale carrière. Het was ook de eerste groep op Pukkelpop die de harde festivalwetten (snelheid, de nood om snel te scoren) wist te omzeilen. Met Kraftwerk bracht Pukkelpop een stuk geschiedenis naar de weide. Waardig, integer en innemend.

Zaterdag 22 augustus

De spek met eieren van ons ontbijt lagen op onze maag, maar voor de rest hoort u ons niet klagen… Iemand Katinka Polderman gezien? Wij ook niet. Het pleit niet voor ons, maar om de dag goed in te zetten hebben we het Nederlandse drum & basscollectief Noisia gecheckt. Hun mixcompilatie op het Britse Fabriclabel was één smeulende brok dolgedraaide drum&bass en hun set op Pukkelpop was dat ook. Noisia werd opgevolgd door Don Rimini, een Parijzenaar met zijn roots in de hip hop die – eindelijk – met kennis van de geschiedenis een degelijke set afleverde. Helaas, hebben we enkel het begin meegenomen omdat we op weg waren naar Hudson Mohawke. De nieuwste signing op het Warplabel leverde een degelijke debuut af waarop hij flirt met avantgarde elektronica, hip hop en smashed beats. De jongeling uit Glasgow – zijn gebrek aan présence wekte bij ons vooral sympathie op – werkte zich verdienstelijk door zijn set, maar mist nog wat maturiteit om echt te overtuigen. Of hij echt de troonopvolger van Prefuse73 is valt nog af te wachten. Ook uit de Warpstal is Gang Gang Dance. Het vorig jaar verschenen ‘Saint Dymphna’ was één van de top tien platen van 2008, maar op Pukkelpop bleef de band ondermaats. Men slaagde er niet in om hun smeltkroes van geluiden tot één brok te kneden. Een concert dat pijnlijk de mist inging. Dat we hierdoor Deerhunter misten maakte het eigenlijk alleen maar meer pijnlijk. Steve Aoki staat bij ons te boek als de ontdekker van Bloc Party en de man die de meest lamentabele deejayset sinds jaren op zijn naam heeft staan.

Weinig elektronica dit jaar op Pukkelpop. Hudson Mohawke, Jon Hopkins en Fennesz waren zowat de enige drie die de dienst mochten uitmaken. We hadden eerlijkheidshalve wat te doen met de Fennesz. De ongekroonde koning van de glitchelektronica stond in de vooravond in de Chateau geprogrammeerd. Vooral de omstandigheden, bezoekers die in en uit liepen, een beperkte geluidskwaliteit, deden hem de das om. Fennesz zijn muziek is te gelaagd en en te fragiel om een festival als dit te overleven en het valt te betwijfelen of men op die manier veel toevallige passanten kan overtuigen.

De bio van Florence & The Machine leest als het perfecte promoplaatje (nachtkoning versiert haast toevallig een platencontract en overtuigt Simian Mobile Disco om de productie op zich te nemen). Toch wist Florence & The Machine de hoge verwachtingen (de nieuwe Kate Bush) in te lossen. Muzikaal scoorde Florence en haar groep hoge toppen, wist ze het publiek te charmeren (zelf was ze ook erg onder de indruk van de grote opkomst en respons) en bewees ze vooral dat ze de hype zal overleven. Een toekomstige kandidate voor het hoofdpodium.

Het was kiezen tussen de kroonprins van de minimal house Luciano (met een live-orkest werd ons verteld) en oudgediende Kevin Martin van The Bug. We gokten, ondanks wat reserves, voor de laatste en kozen goed. Martin leverde een verschroeidende set af vol stomende beats, ragga, dubstep en wist de geluidsbalans goed in evenwicht te houden (wat vaak zijn probleem is). Ook de mc van dienst scoorde hoge toppen.

Meteen ook het laatste optreden dat we zagen. Onze plannen om later Magnetic Man, Tortoise en Ellen Allien en Moderat te gaan bekijken lieten we varen toen we wat goed tegen het lijf liepen. Ook dat is Pukkelpop.

Funshopping of Runshopping, onze benen willen nog net mee. We zijn dankbaar, moe en tevreden.