Poster Roadburn 2011

Year Of No Light lost de verwachtingen naar aanleiding van hun concert gisteren helemaal in. Dat hun muziek ‘filmisch’ kan werken, was al duidelijk. Het plaatje klopt dus perfect, wanneer die muziek ook daadwerkelijk als soundtrack wordt gespeeld. De film in kwestie is de horrorklassieker ‘Vampyr‘ uit 1932 (integraal op Youtube!), mogelijk de allereerste vampierfilm. Weliswaar is YONL geen band die gebruik maakt van horrorthematiek, maar dat is hier geen probleem: ook de film blijkt gespeend van horrorclichés. Vanuit een volle Midi-zaal is de ondertiteling niet altijd goed te lezen, maar draagt alleen maar bij aan de ervaring. Ontdaan van de letterlijke betekenis volgen beeld en muziek samen een eigen logica, en het komische dat oude films soms hebben door de gedateerde effecten en het trage tempo, gaat verloren in de slepende muziek die de band er onder zet. Het applaus achteraf bewijst de waardering van het publiek.

Nog meer gothisch drama in de Batcave, waar Mamiffer acte de présence geeft. De band (met voormalig Isis-frontman Aaron Turner) maakt esoterische muziek, die meer met neo-klassiek te maken heeft dan met enige vorm van rock. Centraal staan de vocalen van Turner en zangeres Faith Coloccia, met daarnaast een hoofdrol voor de piano. De melancholieke, uitgesponnen samenzang en veel zachte passages maken het optreden een oase van rust in het programma. Bij vlagen wordt het zelfs wat té rustig, want niet alleen waait regelmatig de herrie van Trap Them via de zijdeur hoorbaar naar binnen, ook wordt de set bij gebrek aan crescendo’s soms een beetje oeverloos. Misschien dat de band zelf dat ook doorheeft- naarmate de set vordert, lijkt het pianospel steeds minder subtiel te worden.

In de grote zaal staan we ondertussen een beetje beduusd te staren op de capriolen van alweer Circle, ditmaal met hun maatjes van Pharoah Overlörd. We zijn zeer benieuwd hoe die op zaterdag zullen varen in hun soloset, maar deze jam doet weinig goeds vermoeden. Gruwelijk belegen hardrock, met onbegrijpelijk veel muzikanten op het podium naargelang de sound die ze neerzetten. De overtrokken theatraliteit zal wel een stijlkenmerk zijn, en mogelijk dat het gewoon ons ding niet is. Maar het spreekt boekdelen dat we al snel zowaar de voorkeur geven aan de museumstoner van Place Of Skulls. Een teken aan de wand hoe snel deze uithoek van de muziek is geëvolueerd, dit- we wanen ons meteen in een achterzaaltje eind jaren ’90. Een leuke riff of twee, maar deze tweede Roadburndag schiet hiermee wat mak uit de startblokken.

Void Ov Voices, het solo-project van Attila Csihar, is automatisch in het kielzog van Sunn O))) meegekomen. Later zal Csihar op het hoofdpodium bij hen de zang (of “zang”, zo u wilt) verzorgen. Zijn monnikspij heeft hij alvast aangetrokken, en die blijkt hier misschien nog beter op zijn plaats dan bij Sunn O))). De muziek is geheel opgebouwd uit elektronisch gemanipuleerde stem en samples, met daaronder een hoop monnikengezang. Ondertussen zingt, krijst en gorgelt Csihar zijn duistere incantaties (naar we aannemen- als er al tekst is, dan is die onverstaanbaar). De dark ambient backing wordt naarmate de set vordert steeds intenser, en uiteindelijk komen er zware ritmes tevoorschijn die ook volledig uit stemsamples lijken opgebouwd. Attila’s gemanipuleerde stem galmt erover vanuit een donkere hoek van het bestaan, en we willen graag weten hoe een duet van Csihar met de jonge Diamanda Galas had geklonken. Met metal heeft dit weinig uitstaans, maar de sterke sfeer die Csihar creëert sluit helemaal aan bij het doom-gevoel.

In 1990 maakte het New Yorkse Winter ‘Into Darkness’, hun enige album. Hun unieke, ultra-trage combinatie van doom en death metal was destijds ongehoord, en ondergetekende herinnert zich er sloten van te hebben verkocht tijdens zijn zaterdagbaan. Het is dan ook begrijpelijk dat Sunn O))) inspiratie aan die plaat ontleende, en de band vroeg voor een optreden op Roadburn. Maar 20 jaar is lang, en er is in de tussentijd een hoop gebeurd. De combinatie van death en doom werd in de jaren 1990 gangbaar gemaakt door bands als Anathema, en inzake trage tempo’s betreft hebben Earth en Sunn O))) de lat bijzonder hoog (of wordt dat dan “laag”?) gelegd. Met als gevolg dat Winter anno 2011 minder indruk wekt dan bij verschijning van het album. Voor een band die al zo lang niet meer samen speelt, staan ze wel verrassend strak op het podium. Ze spelen een trage, zware set met veel nadruk op de drums, en sommige nummer komen misschien wel beter tot hun recht dan op de plaat. Anderzijds: de ietwat ijle lo-fi productie was net één van de elementen die de cultreputatie heeft bewerkstelligd, en die zijn we hier natuurlijk volledig kwijt. Blijft: een kundige, genietbare set en als evenement een beetje een unicum. We vrezen echter wel dat de herinnering snel zal worden weggeblazen door het monolithische geweld van Sunn O))), later vanavond.

Elders treedt met Sabbath Assembly alweer een buzznaam uit de sector ‘occult rock’ ten tonele. Zangeres Jex Toth is al een waar fenomeen in die kringen, dankzij haar solowerk en hekserige uitstraling. Het verhaaltje bij het plaatje klinkt ook interessant: Sabbath Assembly heet een hedendaagse uitloper te zijn van de ‘Process Church Of Final Judgement‘, een hippiesekte die de gnostische eenmaking van Christus en Satan tracht te bewerkstelligen middels psychedelische muziek. Ambitieuze snuiters! Muzikaal bleek het echter verrassend conventioneel, door gospel en blues geïnspireerde psych met een hoofdrol voor hoekig gitaarwerk à la Marc Ribot, en de -toegegeven- magistrale strot van Jex Toth, die duidelijke overeenkomsten vertoont met Grace Slick. Maar het resultaat blijkt al gauw té vrijblijvend om te beklijven, en al snel zijn we hierop uitgekeken.

Het wachten is dan op Earth, een band die twee jaar geleden de langzame verruiming van Roadburn zowat symboliseerde. Verrassen doen ze dit keer niet meer, al is de vervanging van een toetsenist door een cello een leuke vondst die het klankenspectrum mooi doet variëren. Maar stilaan wordt duidelijk dat Dylan Carlson wel eens de J.J. Cale van de doom zou kunnen worden: met een eigen uitgepuurde sound waar hij van z’n leven niet meer van afwijkt, en een trouwe schare van fans die plichtsbewust elke nieuwe plaat zullen pruimen. Let op: dat is geen kritiek. Het vraagt een uitzonderlijk type artiest om zo’n carrière waardig te dragen, en we zien het Carlson wel doen. Earth op Roadburn 2011 is weer bloedmooi, en een heerlijk rustgevende ervaring. Carlson belichaamt perfect z’n eigen vorm van slowmotion woestijnblues, en wars van alle geweld eromheen was dit optreden gewoon prettig thuiskomen. Waarvoor wederom bedankt.

Op het hoofdpodium zit er met Corrosion Of Conformity een vreemde eend in de bijt: een thrash/hardcore band tussen alle doom en gloom. Ook COC werd door Sunn O))) geselecteerd, maar waarom precies? Daar hebben we’t raden naar. We kunnen enkel terugvallen op de korte tekst van O’Malley in het programmaboekje, waarin hij refereert naar een verzameling “master guitarists”. Een wat langere uitweiding van de curatoren over hun keuzes was best leuk geweest, maar bij gebrek daaraan moeten we’t doen met wat meestergitarist Woody Weatherman en de zijnen op het podium presteren. Na het constante lage tempo van vandaag is een band die vrijwel permanent in de vijfde versnelling speelt helemaal niet vervelend. Ze hebben zelf ook zichtbaar lol in een uur lang thrashy beukwerk, en als COC ooit de verbeten hardcore band was die wij meenden dat ze waren, dan is daar niets meer van te zien. Het geluid staat als een huis en voor het podium grijpt een handvol moshers even hun kans, maar voor het meeste publiek blijft het toch een beetje kastje kijken.

Sunn O))) kan natuurlijk moeilijk afkomen met een routinesetje, maar hun aanpak doet aanvankelijk wat wenkbrauwen fronsen. Vanachter een gesloten gordijn klinkt tot twintig minuten na het aangekondigd aanvangsuur wat noise en drones op licht volume, terwijl enkele rode schijnwerpers de zaal aftasten. Zonder twijfel is het de bedoeling de spanning wat op te drijven, maar dat wil niet zo lukken. Dus wanneer de ruimte zich vult met rook en de gordijnen openschuiven, heerst er eerder opluchting dan ontlading in het publiek. En vreemd genoeg blijft een gevoel van spanning ook de rest van het optreden uit. De opendoekjes van zowel noiselegende Keiji Haino (eerder op de dag z’n sologig gemist) en Attila Csihar zijn bijwijlen indrukwekkend, maar tijdens de lang uitgesponnen set worden we zelden echt meegezogen. Dat valt ook deels te wijten aan het wezen van een Sunn O))) performance: iedereen weet onderhand wat de precieze aard is van de ervaring, die fysieke confrontatie met de decibels. En bij momenten blijft dat ook overweldigend, net omdat het een puur lichamelijke sensatie is. Maar het orgastische ‘wat krijgen we nou’ dat je onvermijdelijk overvalt bij je eerste show, dat is er niet meer bij. We hopen niettemin dat ze nog vele komende generaties van noisefans mogen opvoeden.

En dan: dubstep op Roadburn! De wegen van de muzikale bloedbanden zijn ondoorgrondelijk, en zo komt het dat met Scorn een grote inspirator van de hedendaagse ondergrondse dance-scene dankzij z’n achtergrond in de grindcore en industrial hier de tweede dag komt afsluiten. Alvast kudos voor Mick Harris, dat hij niet terugvalt op een setje greatest hits uit de beginperiode van z’n project. Koppig speelt hij z’n nieuwe materiaal, dat meer raakpunten vertoont met Burial of Hyperdub, dan met pakweg Godflesh. De reacties lijken verdeeld: een moedig groepje danslustigen schaart zich voor het podium en gaat ongegeneerd uit de bol. Elders in de zaal wordt er ook geheadbangt of zit men goedkeurend voor zich uit te genieten, maar her en der horen we ook morrende reacties van wie het allemaal maar niks vindt, die electronische beats. Niettemin: we hopen dat het experiment voor de organisatie is geslaagd, en dat we volgend jaar ook voorzichtig een paar crossoveracts als Demdike Stare op de affiche zien.

(Dimitri Vossen, Maarten Schermer)

Terwijl een volle club zich laaft aan behoorlijk extreme aanvallen op het trommelvlies is ook de grote zaal van de Ancienne Belgique volgelopen voor een iets rustiger concert van José Gonzalez en een twintigkoppig orkest en een veel interessantere Little Scream in het voorprogramma. Maar daarvoor waren wij dus niet naar deze allerlaatste avond het Dominofestival afgezakt. Lawaai wilden we en dat kregen we.

Want noise in een aantal vormen, dat was waar deze slotavond aan opgehangen was. Noise in al zijn vormen was ook iets wat we de voorbije jaren kregen voorgeschoteld op het Dominofestival. Zo herinneren we ons legendarische optredens van Wolf Eyes (in de mainstreampers toen op totaal onbegrip onthaald, maar goed), Black Dice, Fuck Buttons, Health en A Place To Bury Strangers.

Sightings - Foto: Maarten Timmermans

De avond werd geopend door de Brooklynezen van Sightings. Met ‘City Of Straw’ leverden zij hun zevende album af. Hun experimentele noiserock wordt hier behoorlijk compromisloos de broeierige club ingesmeten. Mark Morgan schreeuwt zijn stem schor, tussen twee nummers door lult Richard Hoffman soms kort met het publiek. Het valt op dat de band zijn sonische klankexperimenten van de platen probeert om te zetten naar een livegeluid. Het geluid dat de band produceert wordt volop door allerlei pedalen gehaald om een droog, scherp, elektronisch en grootstedelijk geluid te krijgen. Invloeden uit jaren 1990 industrial en nog oudere no-wave worden verweven in het geluid. Het resultaat is hard en compromisloos maar soms ook iets te stuurloos om te bekoren. Het helpt dan ook niet dat het geluid soms erbarmelijk was. Of was dat de bedoeling? Nee, echt overtuigen deed de band niet.

Liturgy - Foto: Maarten Timmermans

In Gonzo (circus) #102 is een interview te lezen met Hunter Hunt-Hendrix, frontman van het eveneens uit Brooklyn afkomstige Liturgy. Hij vertelde daarin over zijn filosofie bij het construeren van muziek zoals die ondere andere te horen was op hun debuut ‘Renihilation’ en hun nieuwe plaat ‘Aesthethica’ die uitkomt op Thrill Jockey. Het is vooral uit die plaat dat de band putte tijdens het optreden. Het geluid is vooral dat van instrumentale inktzwarte metal met heftige drumpartijen en snelle gitaaraanslagen. Op het podium is er nauwelijks beweging. Ook al hebben ze bijna allemaal lang haar, van headbangen komt het niet en gelukkig maar dat er niet in zulke clichés vervallen wordt. Er is geen opsmuk zoals andere black metal bands dat wel doen, geen bloed of occulte en religieuze attributen, maar het draait puur om de kracht van de muziek. Het is ook direct een kwaliteitscontrast met Sightings, want het geluid is hier wel zuiver en goed afgesteld en levert een straffe show op in vijf a zes langdurige stukken. In een paar van deze uitgestrekte composities slaakt Hunter Hunt-Hendrix onverstaanbare ijselijke kreten die met veel reverb de zaal rondgaan en voor kippenvel zorgen. De frequentie mist zijn doel niet en het publiek kijkt gefixeerd toe in trance. Deze show heeft hopelijk afgerekend met de kritiek van de doorgaans conservatieve metal scène, al kunnen we met stellige zekerheid zeggen dat het merendeel van hun fans toch van buiten die scène komen, vooral uit de rangen van Sunn O))), Earth of  Lightning Bolt etc.

Merzbow - Foto: Maarten Timmermans

De afsluitende eer van de avond valt toe aan de Japanse noise meester Masami Akita, alias Merzbow. Al 22 jaar in het vak en na meer dan 200 releases lijkt er geen slijt op de man’s oeuvre of zijn trouwe gevolg. De zaal zit nog altijd goed vol met vele fanboys en enkele girls ferm naar voren geplant om elke beweging te kunnen aanschouwen. Voor het binnengaan doet iedereen nerveus lachend de oordopjes in, wel zo slim ook met de verwachte sonische aanslag op de oren. Op het podium staat een tengere, langharige, bebrilde Aziaat achter een tafel; 2 laptops, een aantal mengpanelen met veel kabels en een ronde metalen schijf. Een flinke ruis maakt zich gewaar van de zaal en we zijn vertrokken. Het voordeel met de oordopjes is wel dat de verschillende lagen van lawaai goed van elkaar te onderscheiden zijn en elke lichte verandering van ritme, puls of golf kan worden ervaren. Saaie noise is het zeker niet en in de geluidslawine horen we sporadische beats en heftige pulsen elkaar afwisselen als eb en vloed. Schurende white noise ritmes worden door Merzbow als een gitarist op zijn ronde metalen draaischijf bespeeld met een versterkt metalen creatie als aanslagmiddel. Behalve zijn bewegende arm is de man zelve uiterst rustig en gedisciplineerd zoals enkel Japanners dat kunnen zijn. Inmiddels wordt een jongen in vage toestand de zaal uitgedragen door zijn maten. Waar zijn de rommelende aardbevingsgeluiden of overspoelende geluidstsunami’s? Geen idee, al kunnen deze even goed onherkenbaar in de set verwerkt zijn, je weet maar nooit met een bittere misantroop zoals Merzbow. En dan het eeuwige probleem met noise sets; het duurt net iets te lang. Na meer dan een dik half uur afwisselende noise voelt iedereen de spanningsboog wegzakken en zelfs de freaks stoppen met schudden. Tien onnodige minuten volgen nog voordat het stopt en Merzbow verlaagt zich zelfs tot een toegift. Echt not done. Een zeer sterke set met helaas een slap einde.

We worden nog gepasseerd door een volzwangere vrouw met oordopjes in; zij wel, haar boorteling in de buik niet. Muziekeducatie kan niet vroeg genoeg beginnen. Buiten fietst een noise vader naar huis, een blauw kinderzitje zit van achteren bevestigd. Tijd voor een laatste pintje in Cafe Central waar Sub Rosa hun Carte Blanche avond heeft met droneartiest Philippe Petit aan de knoppen. Een mooi einde van een luchtbewogen avond. De experimentele avonden van Domino zullen hard gemist worden, om hopelijk ooit als een fenix uit zijn as te herrijzen.

(s.b, mt)

Poster Roadburn 2011

Vorig jaar kon zelfs de desastreuze vulkaanramp de pret niet drukken. Telkens wanneer Walter schoorvoetend het podium betrad om de laatste reeks updates van afzeggingen en programmawijzigingen aan te kondigen, werd hij met een warm applaus en troostend gejuich aangemoedigd. De tegenslagen werden door het publiek, de bands en de organisatie gedeeld, de sfeer werd er enkel sterker door. ‘Het belangrijkste bewijs dat onze aanpak nog steeds werkt’, zo besluit hij zelf. ‘Wie een kaartje bemachtigt, is zo blij dat ie erbij kan zijn. Dan heb je vanzelf de neiging om de ervaring voor jezelf en voor iedereen zo positief mogelijk te maken. De organisatie drijft ook nog steeds op die positieve mentaliteit.’

Daarmee lijkt Roadburn de uitzondering op de regel, dat een festival op den duur ofwel groeit met zijn succes, of ermee kapt wanneer het te groot dreigt te worden. Roadburn weet de evenwichtsoefening sierlijk vol te houden. ‘We blijven gaan voor een klein en gepassioneerd festival’, zo stelt Walter. ‘Mochten we naar een grotere locatie verhuizen, dan verliezen we meteen die intimiteit.’ Daarvoor moeten er soms harde keuzes worden gemaakt. ‘Het festival heeft ook bij bands een prachtige reputatie. We krijgen soms aanvragen om hier te spelen van bands die gewoon te groot zijn om op Roadburn te programmeren. En natuurlijk moeten we ook elk jaar veel mensen teleurstellen die geen kaart hebben bemachtigd. Van alle kanten probeert men toch binnen te raken, maar daar moeten we onverbiddelijk in zijn. Het is gewoon té belangrijk dat het festival ook een rechttoe rechtaan levensstijl uitdraagt.’

Roadburn heeft muzikaal een lange weg afgelegd, van de stonergrooves uit de begindagen naar een eclectische mengelmoes van diverse variëteiten aan metal, psychedelische rock, industrial en postcore, tot zelfs psychfolk en progrock. Met de komst van Sunn O))) dit jaar als curator wordt het spectrum nog wat opengetrokken. ‘We hebben aan Sunn O))) specifiek gevraagd om een avontuurlijke programmatie. We weten ondertussen dat ons publiek bestaat uit muziekfreaks met een zeer open geest. Dat geeft ons elk jaar een boost om met een creatieve programmatie op de proppen te komen.
Enkele namen op de affiche dit jaar zijn wel zeer opvallend. Wat bijvoorbeeld te denken van de donderende woestijncountry van Woven Hand? ‘Je moet weten dat we in het verleden al verschillende keren door David Eugene Edwards zijn benaderd met de vraag hier te mogen spelen. Vorig jaar waren we dan op het festival Hole In The Sky, en daar werd ik door heel wat blackmetalers aangesproken over Woven Hand. Blijkbaar wordt David Eugene in die kringen echt op handen gedragen! Dat heeft ons over de schreef getrokken om ze dit jaar gewoon erbij te zetten.’
Nog een vreemde eend in de bijt: Scorn, uitgenodigd door curator Stephen O’Malley. Alhoewel het éénmansproject zijn oorsprong vindt in de grindcore-legende Napalm Death, kent de wijdse industriële dub vooral navolging in de electronische scene. Scorn kent tegenwoordig zelfs een gesmaakte comeback binnen de dubstep scene. ‘Ik ben zeer blij dat Stephen die keuze voor ons heeft gemaakt. Ik leerde Scorn vorig jaar op een festival kennen, en ik moet zeggen: ik was aan de grond genageld, hoe zwaar psychedelisch die sound wel was! Wat mij betreft hebben zulke duistere breakbeats zonder twijfel hun plaats op ons festival. Maar ‘t blijft een gewaagde zet, en ik ga nauwlettend kijken hoe ons publiek erop reageert.’

Roadburn is ook het festival van de verrassing. Elk jaar zijn er weer een paar bands die op voorhand niet in het oog springen, maar dan met hun optreden een ware aha-erlebnis veroorzaken. Zo had je in het verleden Wolves In The Throne Room, en vorig jaar ook Yob, die voorheen zelfs nog nooit het vasteland hadden gehaald. ‘Het is natuurlijk moeilijk om op voorhand te voorspellen, maar ik merk wel dat er in het genre van de occulte rock iets broeit. Blood Ceremony en Sabbath Assembly hebben een originele sound, en een eigenzinnige live act. In de zware metalen zou Winterfylleth wel eens potten kunnen breken.’
En mogen we tot slot ook even polsen naar een persoonlijke favoriet voor Walter? ‘Winter is een band die twintig jaar geleden een legendarische cultplaat uitgebracht, ik ben benieuwd hoe ze die live zullen brengen. Verder verwacht ik ook veel van de terugkeer van Earth- toch één van de sterkste bands van het moment.’

Zucht. Terwijl ik het allemaal neerschrijf, begint het ongeduld te branden. Nog zeven nachtjes. Pasen valt dit jaar een week vroeger.

Gonzo (circus) zal u tijdens het hele Roadburn festival én de Afterburner op de hoogte brengen met regelmatige reviews en foto’s.

Sommige lieden lijden voor de kunstkritiek. Deze parttime polemist, bijvoorbeeld, offerde zich eerder dit jaar op de debuutbundel van de Vlaamse dichter Xavier Roelens onder de loep te nemen. Een staaltje van onbaatzuchtige toewijding, met maar één drijfveer: het cultuurvolk te behoeden voor kitsch en quatsch. Maar zelfs de lankmoedigste idealist heeft een tolerantiegrens. Zo hoeft u alvast niet meer te rekenen op Jurgen Tas om bijdragen te leveren over Sunn 0))). Ammenooitniet meer!

Hot or not?

Sunn O))) - Foto: Maarten Timmermans

De muziek van het Amerikaanse drone-duo dient men volgens de deskundologen niet te ‘beluisteren’, maar te ‘ondergaan’ – zoals een marteling, veronderstel ik. En het liefst nog live, want Greg Anderson en Stephen O’Malley zouden in wezen performancekunstenaars zijn (gebakkenluchtalarm!): ze concerteren bij voorkeur in kerkgebouwen, hullen zich in monnikspijen en omineuze droogijsnevelen en trakteren de toeschouwers op een “fysieke ervaring”, door hen te onderwerpen aan een purgatief pandemonium van donderende drones. Hemeltje.

Associeert u de term ‘drone’ uitsluitend met chagrijnige robots uit de Star Wars-cyclus? Dan bent u waarschijnlijk een onwaarschijnlijke nerd, een die zelfs moeite heeft om een denkbeeldig vriendinnetje aan de haak te slaan. U bent in élk geval geen reguliere bezoeker van indie muziekwebzines en/of gespecialiseerde platenzaken. Anders had u wel geweten dat drone metal (of doom drone of kortweg drone, voor de ingewijde vrienden) een subgenre is van doom metal dat de laatste jaren witgloeiend hot is – merkwaardig genoeg vooral in kringen van artistiekerige alternatievelingen, toch een publiek dat voorheen zijn neus ophaalde voor alles wat nog maar rook naar heavy metal. Er zit een patchoeliluchtje aan die volte-face.

Meningen

Misschien kruipen de hippe vogels voor het recensentengild, dat Sunn 0))) aan zijn borst heeft gedrukt. (Ik herinner me opeens een boze natte droom, waarin ik een poseur was: ik gaf geen kik toen de genadeloze muziekpers mijn eigen mening knevelde en mijn kritische zin geselde, en ik toonde zelfs slaafse gehoorzaamheid toen ik werd gedwongen om de kont te likken van een strontvervelende schijtgroep. Maar goed, dat even geheel terzijde.) De gezaghebbende, Amerikaanse hypegenerator Pitchfork maakte de band vrijwel eigenmachtig salonfähig in de indie-scene, onder meer door anno 2005 het album Black one een Best new music-etiket op te plakken. De artistieke geloofwaardigheid van Anderson en O’Malley steeg zelfs tot high culture-hoogten toen The New York Times een uitgebreid artikel aan hen wijdde. Sindsdien is het fenomeen Sunn 0))) een gespreksonderwerp op vernissages, waar highbrow rolkragen met brillen redekavelen over de idiosyncratische effecten van experimentele drone (beeld ik me toch gniffelend in).

De hype bereikte eerder dit jaar zijn voorlopige hoogtepunt met de release van Monoliths & Dimensions, intussen toch al het zevende studioalbum van de band. Het rockjournaille reageerde wederom eensluidend orgiastisch: allmusic gewaagde (vrij vertaald) van “de toekomst van de extreme rock én de avant-gardemuziek”, Drowned In Sound dropte de A-bom (“art”) en in mijn Vlaand’renland pikte ook De Standaard vrolijk aan bij de conga van kirrende critici die achter Sunn 0))) aan host. “Is dit de nieuwe klassieke muziek?” vroeg de krant zich nogal pathetisch af, voor ze in haar poging om het karakteristieke drone-geluid te beschrijven de tektonische clichébeeldspraak van stal haalde (ik méén het: als ik de logge gitaarakkoordenprogressies van Sunn 0))) nog één keer vergeleken hoor of zie worden met botsende aardplaten, ga ik gillen als een mager speenvarken dat met zijn pezerik gekneld zit tussen twee botsende aardplaten.) Maar ja, geleende meningen drukt men nu eenmaal het makkelijkst uit in geleende formuleringen.

Pretentieus

Het koningskoppel van de drone – al bestempelen zijzelf hun muziek als power ambient – toont zich op Monoliths & dimensions in elk geval van zijn meest kunstzinnige kant, door op de cd-cover uit te pakken met een schilderij van de minimalistische beeldhouwer Richard Serra, en een eclectische keur van gastmusici te presenteren. Zijn onder anderen van de partij: de Australische avant-gardegitarist (en huisvriend) Oren Ambarchi, de Amerikaanse violist slash arrangeur Eyvind Kang, Earth-groepsleider annex drone-pionier Dylan Carlson, de jonge jazztrompettist Cuong Vu en de gerespecteerde jazztrombonisten Julian Priester en Stuart Dempster. Een potentieel vruchtbare symbiose van stijlen, die zelfs de nieuwsgierigheid prikkelde van uw dienaar. (En die was toch een notoire Sunn 0)))-scepticus, die hun vorige platen stuk voor stuk had afgekraakt als zijnde pretentieuze, monotone bagger. Toegegeven, dat klonk misschien een tikkeltje simplistisch.)

Na Monoliths & Dimensions een x-aantal keer te hebben ondergaan (dat betekent eigenlijk gewoon dat men probeert niet te hard op de muziek te letten), denk ik een billijk oordeel te kunnen vellen. Sunn 0)))’s vrijage met klassiek en jazz leidt niet tot de stilletjes verhoopte postmoderne S & M-orgie (waarmee ik Strings & Metal bedoel, maar stel u daar alstublieft niet de kwelling van een bombastische, overbodige Metallica-sof bij voor). Het resultaat klinkt daarentegen precies zoals Anderson en O’Malley het al tijdens de opnamen hadden aangekondigd: als een abstract onderzoek (gebakkenluchtalarm!) naar de mogelijkheden van de sonische wisselwerking tussen de verschillende instrumenten. Lees: als pretentieuze, monotone bagger.

Monotoon

Sunn O))) - Foto: Maarten Timmermans

De albumtitel dekt grotendeels de lading: Monoliths & dimensions herbergt vier eendimensionale drone-monolieten. Neem de openingstrack Aghartha, een epos van ruim zeventien minuten dat de luisteraar meeneemt op een emotionele roetsjbaan van achtereenvolgens onverschilligheid, verveling, teleurstelling en ergernis. Het is hemeltergend dat de band niet creatiever omspringt met zijn nochtans aanzienlijk uitgebreide klankenpalet. Al hebben de erg voorspelbare gitaar-drones van Sunn 0))) altijd al laten vermoeden dat de “performancekunstenaars” niet bovenmatig muzikaal zijn. De heren koketteren niettemin graag met hun musicologische boekenwijsheid. Zo blijkt uit interviews dat ze onder meer bekend zijn met de tintinnabuli-theorie van de Estse minimalistische componist Arvo Pärt. Loutere gewichtigdoenerij? Hun tintinnabuli-toepassingen zitten in elk geval goed verstopt, in kakkineuze kakofonieën als Big church (Megszentségteleníthetetlenségeskedéseitekért) en Alice. Beide tracks zijn wél de interessantste, want veruit muzikaalste Sunn 0)))-experimenten tot op heden. Om die uitspraak evenwel prompt tot zijn juiste proporties terug te brengen, hoeft u ze alle twee maar eens esthetisch af te wegen tegen Spiegel im Spiegel en Für Alina, tintinnabuli-schoolvoorbeelden van Pärt zelve. Een schimplach kunt u onderdrukken door in een onrijpe citroen te bijten.

Camp

Maar de aantrekkingskracht van Sunn 0))) lijkt vooral te schuilen in de unheimische sfeer die de band volgens aanhangers weet te scheppen. En afgaande op de bibberige commentaren van diezelfde verschrikte schijtebroeken, dragen de vocale gastoptredens van de black metal-veteraan Attila Csihar in niet geringe mate bij tot de “sinistere” sound van de platen. “Attila Csihar, zou hij daar el bandido kunnen zijn die Mayhems black metal-klassieker De mysteriis dom sathanas heeft ingebruld?” vraagt de stuitend erudiete Gonzo (circus)-lezer zich dan monkelend af. Correct! De Hongaarse vader-van-twee geniet door zijn staat van dienst in de black metal-schemerwereld een boosaardige reputatie – hij is “tr00” en “kvlt”, om het vakjargon te bezigen. Dat maakt van hem een graag geziene gast bij de drone-druïden Anderson en O’Malley, die grossieren in griezelclichés om een occult imago te bestendigen. Csihar liet voor het eerst van zich horen op het album White 2 uit 2004 en zorgt voor een haha-erlebnis op Monoliths & Dimensions. Zijn Hongaarse accent (denk aan Gary Oldmans vertolking van de Transsylvaanse bloedgraaf in Bram Stoker’s Dracula, met extra rrrrollende r’en) en moedeloze toon klinken namelijk nog steeds dermate camp, dat ik vooral bang ben voor incontinente ongelukjes ten gevolge van mijn onbedaarlijke lachbuien. Zijn gekunstelde poging tot akeligheid maakt integraal deel uit van het maniërisme dat het oeuvre van Sunn 0))) kenmerkt. Cynici zouden schamperen: “Kitsch.” Sarcasten zouden zelfs schimpen: “Quatsch!”

Dweperij

Sunn O))) - Foto: Maarten Timmermans

Afijn, de hele hype rond Sunn 0))) lijkt mij een geval van kouwe drukte, opgepord door de stokebranden van de muziekpers en de kunstwereld, die een coole noviteit zochten waaraan ze zich konden verwarmen in intieme, elitaire kring. Wie het “Trager, en veel luider!”-advies van zijn logopediste ook ter harte wil nemen bij zijn muziekkeuze, kan in het drone-genre veel boeiendere bands ontdekken: Earth, Nadja en Boris, om maar drie relatief bekende namen te noemen. De stelling dat Sunn 0))) ons kunst schenkt, is een gotspe. En je reinste dweperij. Ik spring nog liever brandend van een brug in een beek benzine dan dat ik ook de volgende Sunn 0)))-cd moet uitzitten en bespreken. En als die plaat buiten alle verwachting géén pretentieuze, monotone bagger zou blijken te zijn, trakteer ik met Vrouwendag een rabiate feministe op een feestelijk glaasje schoonmaakmiddel.

PS: Wil iemand me eens verklappen wat de geheimzinnige, ultra-agglutinerende, Hongaars ogende neventitel van de track Big church (Megszentségteleníthetetlenségeskedéseitekért) betekent? En zeg nu niet: “Grote kerk.”

Luister naar nieuw werk van Stephen O’Malley: www.ideologic.org/?news=2446

Terwijl Dylan Carlson bijna ten onder ging aan een knoert van een verslaving, werd zijn voormalige band Earth herontdekt en in ere hersteld door een nieuwe generatie artiesten.

Carlson werd gelukkig weer clean, kreeg weer zin om te spelen en leidt nu al een paar jaar de tweede versie van Earth: uiterst trage, majestatische woestijnrock, waarmee ook buiten de zwaarmetalen ondergrond steeds meer lof wordt geoogst. En terecht: hun optredens zijn een werkelijk fenomenale ervaring. We spraken met Carlson over de oorsprong van die sound, en nog veel meer, in een Bij_Voorbeeld.

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #93 los via één van de verkooppunten of via de webshop

Meer info

Discografie

Earth – Earth 2 (Sub Pop, 1993)
Earth – Phase 3: Thrones and Dominions (Sub Pop, 1995)
Earth – Pentastar: In the Style of Demons (Sub Pop, 1996)
Earth – Hex; Or Printing in the Infernal Method (Southern Lord, 2005)
Earth – The Bees Made Honey in the Lion’s Skull (Southern Lord, 2008)

Master Musicians Of Bukkake - (c) Marc Van Beneden

Een vrijdagavond in Antwerpen. We springen net op de fiets als de telefoon gaat.
“Randall hier. Wil je dat interview nog steeds doen?”
“Euh, ja, binnen vijftien minuten ben ik daar.”
“Allright, wil je het morgen doen, of vandaag?”
Lichtjes in de war vragen we of Master Musicians of Bukkake dan misschien ook mòrgen in de stad zijn.
“Euhm nee, eigenlijk alleen in de voormiddag.”
Een half uur later zitten we – geheel volgens planning – tegenover een onverwacht nuchtere Randall Dunn.

Meer lezen?

Koop Gonzo (circus) #93 los via één van de verkooppunten of via de webshop

Meer info

Discografie

The Visible Sign of the Invisible Order (Abduction, 2004)
Totem One (Conspiracy, 2009)

WWW

Roadburn 2009

GC: Het festival was eigenlijk al op voorhand een succes te noemen- alle 1750 combi-tickets op drie kwartier de deur uit, en er waren geen andere. Was dat iets dat jullie hadden verwacht?
W: Neen, dat hadden we niet kunnen bedenken. Integendeel: in de week voor die bewuste zaterdag (13 december, toen de voorverkoop begon en meteen ook stopte, dv) waren er nog hevige discussies met ons vertrouwd publiek, of we toch geen dagtickets moesten aanbieden. Uiteindelijk werd besloten om dat maar niet te doen. Roadburn is voor ons nu eenmaal een optelsom van ervaringen, niet zomaar een lijstje met bands die je kunt gaan kijken. We wilden dat absoluut als een geheel aan het publiek verkopen ook. Die zaterdag zaten we zelf op de viering van 20 jaar Rise Above (platenlabel van Cathedral hoofdman Lee Dorrian, dv) toen we het heuglijke nieuws vernamen. De rest van de dag kon niet meer stuk natuurlijk, dat was een wonderschone ervaring. Maar de weken nadien waren wel echt een hel. Plots kregen we van een hoop mensen uit de scene teleurgestelde, en ook wel boze telefoontjes en mails dat ze er niet bij konden zijn. Er waren oudgedienden die ons dat persoonlijk heel erg kwalijk namen.

GC: Roadburn is dan ook een memorabele belevenis geworden voor de gelukkigen die er wél bij waren.
W: Inderdaad, en daarmee hebben we naar mijn gevoel dan toch ons gelijk gehaald.
Kijk, zoals gezegd: Roadburn is meer dan een stel concerten, je ziet er het publiek én de bands samen genieten, en mekaar begroeten. Het is echt een beetje een ontmoetingsplek voor allerhande slag van mensen uit de underground scene. Het beste bewijs daarvoor zag je gedurende die drie dagen in de backstage: die was vrijwel permanent zo goed als leeg. De muzikanten trokken gewoon de zalen in, of gingen op het terras of aan de bar hangen, om het publiek te ontmoeten. Ze zijn daar allemaal gewoon aanspreekbaar. En nadien  vormen ze ook de beste ambassadeurs voor Roadburn: ze gaan elders op tour hun liefde voor het festival bepleiten, en zodoende kregen we bezoekers van overal over de vloer.

GC: Ik denk niet dat ik eerder op een concert zoveel talen door elkaar heb gehoord.
W: Het verbaast me nog steeds, maar we zijn erachter gekomen dat tachtig percent van de aanwezigen niét uit Nederland kwamen. En wat dan zo mooi is: je merkt dan dat vele mensen elkaar toch kennen, van blogs en internetfora.

GC: Met de opkomst van dit jaar stelt zich voor jullie toch de vraag: houden we’t op dit bezoekersaantal, of gaan we toch voor een uitbreiding?
W: Ik kan je alvast zeggen: er ligt in Tilburg op nauwelijks 150m van de 013 een zaal genaamd het Midi Theater, die qua uitzicht en akoestiek gerust kan wedijveren met de huidige locatie. Dus die nemen we er volgend jaar bij, en dat zal goed zijn voor een extra 600 man. Zo behouden we toch het intieme karakter van het festival.

GC: De artistieke lijn is in de loop der jaren ook steeds verbreed. Dit jaar stonden er naast de zware gitaren ook experimentele jazz, psychedelische folk en postrock op het programma. Gaat die verbreding zich doorzetten?
W: Absoluut. We zijn in ’99 begonnen als een stonerrock festival, er werd destijds in die scene heel wat spannende muziek gemaakt. In de toekomst blijven we ons gewoon richten op cutting edge psychedelische muziek, maar we zoeken daarvan wel steeds meer de uiteinden op. Een artiest als Six Organs of Admittance van dit jaar was misschien geen voor de hand liggende keuze, maar ze past wél binnen ons plaatje. Zeker dit jaar is bewezen dat het publiek dat we aantrekken heel avontuurlijk is, en daar zullen we in de volgende edities nog meer op inspelen. Een band als Akron Family bijvoorbeeld, die zou perfect passen op Roadburn.

GC: Zijn er nog andere verbredingen die jullie volgend jaar willen verwezenlijken?
W: We hebben dit jaar al een kleine zijprogrammatie gehad. Zo vertoonden we een documentaire over de Amerikaanse underground scene, ‘Such Hawks Such Hounds’, en daar kregen we heel mooie reacties op. Ook de Horror Electronics sets van o.m. Burial Hex werden gesmaakt. Concrete ideeën zijn er nog niet, maar zulke aanvullingen willen we volgend jaar nog meer brengen.

GC: En tot slot: welk concert van de voorbije editie is je bijgebleven?
W: Ik heb er maar weinig gezien, maar Earth was echt verbijsterend goed. Ik volg die band nu al meer dan tien jaar, maar ik had ze nog nooit live aan’t werk gezien. Onvoorstelbaar mooi, ik werd tot tranen toe bewogen.

Roadburn 2009

Maar zover zijn we dus nog niet. Van Grails halen we helaas nauwelijks het laatste nummer, maar daar hadden we gerust een hele set van kunnen uitzitten. Mooi gelaagde postrock met een dubby ondergrond, deed zelfs wat aan Massive Attack op z’n donkerst denken bij momenten. Staat alvast op ons lijstje ‘nog nader uit te checken’.

Six Organs of Admittance verraste vervolgens in de kleine zaal, met een aanzienlijk steviger geluid dan we met de albums in het achterhoofd hadden verwacht. Nochtans had Ben Chasny enkel z’n akoestische gitaar en wat pedalen meegebracht, maar hij jaagde die wel door verschillende versterkers, met een lekker zwaargelaagd geluid als resultaat. De bezwerende basplukken gingen er lekker door stampen, en vormden een voortdurend drijvende kracht voor z’n virtuoos gitaarspel. Soms klonk het zuiders, dan weer meditatief oriëntaals, en af en toe ging Chasny in de overdrive en bracht hij z’n songs met een zinderende feedback tot een hoogtepunt. Een soloperformer moet doorgaans al van goede huize komen om ons van begin tot einde in de zaal te houden, Chasny slaagde er moeiteloos in, en deed ons roepen om meer.

Gelukkig werd deze topper gevolgd door gewoon nóg eentje, in de grote zaal. Dylan Carlson van Earth heeft de laatste jaren een indrukwekkende hernieuwde grip op z’n carrière gekregen. Na onverhoeds met drie obscure langspelers een hele generatie te hebben geïnspireerd tot een nieuwe ontwikkeling binnen de metal, bouwt hij nu voort op dezelfde grondslagen, in een compleet nieuwe richting. Earth is heden ten dage elementale rock, die elke riff tot op de hartslag vertraagt en binnenste buiten keert. De perfecte soundsystem van de Grote Zaal deed weeral z’n werk, en de loeiharde, vuistdikke sound viel in al z’n glorie te bewonderen. Earth op Roadburn was een puur genot, ook voor het oog- alleen al het slow-motion drumwerk van Adrienne Davis was voldoende om een trance te induceren.

Misschien was het door die twee prachtconcerten, dat we lichtjes teleurgesteld waren in Om. We waren nochtans gewillig- de eerste zaalvullende basgroove lieten we los door de knoken gaan- maar na enkele nummers sloeg al de déja vu toe. Was deze band op plaat niet gevarieerder, avontuurlijker, kronkelend eerder dan rechtdoor? In elk geval besloten we ons stilletjes terug te trekken, nog wat te gaan keuvelen in de merchruimte, en de mentale voorbereiding aan te vatten op het gebeuren van de avond: Neurosis.

Want vergis u niet, de band heeft z’n welhaast mythische reputatie voor een reden: in de aanloop naar hun aantreden op Roadburn was de sfeer in de Grote Zaal met een rituele dolk te snijden. De band beschouwt elk optreden als een loutering voor lichaam en geest, en de ontlading bij aanvang was dan ook bijna tastbaar- van bij de eerste aardschokkende riff en de explosie van over-the-top visuals op het netvlies ging de hele congregatie uit z’n dak. Neurosis live is het dichtste wat de mensheid ooit bij een veldslag op Midden-Aarde zal geraken, en dat zal altijd zo blijven. Graag hadden we nog meer details gegeven, en even graag hadden we nog verslag uitgebracht van Skullflower en het ambient broertje van de headliner, Tribes of Neurot. Maar we waren zalig lamgeslagen, en konden nog slechts in een vreemdsoortig chaotische staat van zen worden afgevoerd. Loutering van lichaam en geest indeed.

NAWOORD: bij de finale edit van deze teksten slaan we er nog even de reviews bij diverse collega’s erop na. En wat blijkt: iedereen heeft zowaar z’n hoogst persoonlijke Roadburn meegemaakt, vaak volledig verschillend van, of zelfs ronduit tegengesteld aan de volgende. Ik denk dat zulks nog het beste bewijs is, en het grootste compliment: Roadburn is voor iedereen z’n eigen trip.