Bart Vegter

Hoe eenvoudig je abstracte films kunt maken: voor ‘Horizontalen’ werkte Bart Vegter in 1981 het een vel wit papier dat hij voor de lopende filmcamera heen en weer schoof. De verschillende opnamen daarvan legde hij over elkaar en het resultaat is een fascinerend ‘lopen’ van balken en velden in zwart, wit en verschillende grijstinten. Deze eenvoud is kenmerkend voor heel Vegters compacte oeuvre aan experimentele animatiefilms. ‘9 Abstracte films’ is een chronologische presentatie van de films die hij maakte van 1981 tot 2008. In 2011 overleed Vegter. Ook bij de films die volgden op ‘Horizontalen’ ging hij steeds uit van een eenvoudig basisprincipe, dat hij toepaste op eenvoudige vormen. Zo bestaat In Need of Space’ uit verschuivende kleurvlakken, die na verloop van tijd blijken te worden gevormd door de zijden van een draaiende kubus. ‘Four Moves’ biedt een spel van schuivende rechthoekige vlakken, die samen verschillende kleuren geven. Zoals de titel al aangeeft gaat de film uit van vier bewegingen. Als Vegter in 1993 voor het eerst een (zelfgeschreven) beeldgenererend computerprogramma gebruikt, houdt hij de films even eenvoudig. De principes die worden herhaald en voor variatie zorgen, zijn nu de programma-algoritmes. ‘Nacht-licht’ uit dat jaar maakt gebruik van één vorm – een soort pin – en één startpunt voor elk van de drie delen. De ronddraaiende pinnen vormen telkens andere patronen, door variaties in bijvoorbeeld plaatsing, beweging, richting en snelheid. ‘Forest-Views’ (1999) toont bijna organische vormen door de computerberekeningen die Vegter toepast op ruisbeelden, en zijn voorlaatste film ‘Zwerk’ (2004), eveneens gemaakt met zelfgeschreven software, toont kosmische nevels en kristallen met een opaalachtige translucentie. Steeds houdt Vegter het sober; door zich helemaal te concentreren op een vorm en een regel die hij daarop loslaat, geeft hij alle aandacht aan de beweging, de kleur en het gezichtsbedrog dat er soms mee samenhangt.

Meer info

Label: Tiger Releases
Distributeur: De Filmfreak
www.filmfreaks.nl

Hells Ground - Omar Khan

Deze dubbel-dvd is een ware aanwinst. Allereerst bevat hij ‘Hell’s Ground’ (2007), de eerste Pakistaanse (!) splatter-film. Knipogen naar en clichés uit westerse voorgangers zijn overvloedig aanwezig, en heel erg origineel kun je de film dan ook niet noemen. Wel volkomen eigen is de Pakistaanse kitsch die er her en der overheen is gegoten. De grote aantrekkingskracht van deze editie gaat echter uit van de bonus-disc met de obscure film ‘Dracula In Pakistan’ (‘Zinda Laash’) uit 1967. Deze film werd lang als verloren beschouwd, maar voor deze editie werd een oude print gerestaureerd, met zeer bevredigend resultaat. De film, in zwart/wit, doet soms denken aan de vroege films van Jess Franco (‘Gritos En La Noche’ bijvoorbeeld) en bevat onder meer een aantal lang uitgesponnen laboratoriumscènes zonder muziek of dialogen, en een onvoorstelbaar kitscherige poging tot vamp-gedrag door één van de actrices die ‘sensueel danst’ in negligé. De speciale effecten zijn net zo slecht als men van een film uit 1967 kan verwachten. Verder is er een soundtrack die het midden houdt tussen Pakistaanse muziek en iets dat op jazz lijkt, en zijn de vertolkingen zeer slecht. Kortom: om je vingers bij af te likken. Bovendien bevatten beide schijfjes daarnaast onder meer verschillende korte documentaires, audiocommentaar en trailers. Deze dubbel-dvd is een echt hebbeding, met twee leuke slechte films – waarvan één ware cult-klassieker – opgeleukt met de nodige extra’s. Liefhebbers van de betere slechte cult-film mogen deze editie dan ook zeker niet overslaan.

Meer info

Label: Sodemented
Distributeur: Filmfreak
www.anotherworldent.com

Ape - Jesper Ganslandt

Eenzaamheid, vervreemding, het wegvallen van zingeving: het zijn de begrippen waarmee sinds meesters als Bergman en Antonioni hun lens op de wereld richtten ons hedendaags bestaan wordt beschreven. ‘Ape’, een film van de Zweedse regisseur Jesper Ganslandt, is een film die perfect in deze traditie van de modernistische Europese arthouse-cinema past. Het zou de film te kort doen om hem weg te zetten als weinig vernieuwend, want ‘Ape’ is verpletterend. Dat komt met name door de uitstekende hoofdrol van Olle Sarri, die in Zweden vooral bekend is als komiek. Zijn personage Krister spreekt nauwelijks, maar al zijn bewegingen zijn getormenteerd. Hij oogt als wandelende tijdbom, wat de film een spanning geeft die je op het puntje van je stoel houdt. De film opent ermee dat Krister na het ontwaken ontdekt dat hij besmeurd is met bloed, waarmee voor de kijker de puzzelstukjes worden uitgestrooid. Tijdens de film hoop je dat die stukjes een voor een op hun plaats zullen vallen, maar dat gebeurt niet: je blijft gissen naar wat er nou werkelijk is gebeurd. Tel daarbij op dat de film is geschoten in grauwtinten waar zelfs Kieślowski nog mistroostig van zou worden, en dat de hete adem van de cameraman in de nek van de broeders Dardenne blaast, en je weet het zeker: dit is een waardige toevoeging aan de modernistische Europese cinema.

Meer info

Label: Filmfreak
Distributeur: Filmfreak Distributie
www.filmfreaks.nl

Still uit Meander (Joke Liberge)

Ter ere van haar veertigjarig bestaan bracht het Internationaal Filmfestival Rotterdam een compilatie uit van korte films, die allen bekroond werden in de afgelopen vijf jaar. De dvd vormt een interessante inkijk in de kweekvijver van talent die deze kortfilms vormen. Het aanbod is gevarieerd, al overheerst er wel een bepaalde rauwe kracht die bewust niet tot in de finesses is doorgevoerd. Opvallend is dat er van de 16 kortfilms slechts twee geanimeerd zijn, die ook beide uit 2005 stammen. Het Nederlandse Interlude vormt het schouwspel bij een reeds bestaande muziektrack, met vissen die door chemische lagen zwart-witfilm zwemmen. Origineler is het Engelse What I am and what I want, een droogkomische monoloog van een man die weigert zich aan te passen. De film is met dikke zwarte lijnen geschetst, en is gewelddadig tot op het idiote af. Het scherpe experimentele randje van deze uitgave wordt geleverd door Observando el Cielo (2007), van de Amerikaanse Jeanne Liotta. Ze legde de sterrenhemel gedurende zeven jaar vast op 16 mm-film en vanuit verschillende locaties, waarbij radio-opnames van de magnetrosfeer voor de bijbehorende geluidsband zorgen. Even rauw is Amin (2007), dat met haar acht minuten een korte maar indringende aanklacht tegen de Franse justitie is. Een vader dreigt bekeurd te worden door agenten die vooral uit racistische motieven lijken te handelen, maar het jonge zoontje jaagt de agenten uiteindelijk weg door hondsbrutaal tegen ze te keer te gaan.

Cover - Bekroonde Shorts 2005-2010

Het meest beklijvend op deze dvd zijn echter de films die het sterkst op hun narratieve kant leunen. Joy, van Joe Lawlor & Christone Molloy (die zich samen de Desperate Optimists noemen), is een van de korte films die het meest aanspreken. Het is een reconstructie van de verdwijning van het meisje Joy, en de voice-over blikt met ons terug op de mysterieuze gebeurtenis. In een take worden we meegevoerd op een ademloze hemelvlucht boven een herfstig park, terwijl op prachtige wijze wordt verbeeld hoe Joy stoïcijns uit haar leven wandelt. Een ander hoogtepunt is As I lay dying, van de Maleisische filmmaker Ho Yuhang. Het is een indrukwekkende zwart-wit parabel, waarin een moeder een aandoenlijk gesprek voert over sterfelijkheid met haar koortslijdende zoontje. Een derde hoogtepunt is Meander van Joke Liberge, een idyllische zomerdroom over een groepje kinderen dat gaat zwemmen – al lijkt het water toch donkerder en dreigender dan het hoort te zijn. Liberge debuteerde het afgelopen IFFR met haar eerste speelfilm Overnight – net als het merendeel van deze makers zich reeds verder heeft bewezen met een speelfilm. Het is illustratief voor de manier waarop kortfilms een kweekvijver voor talent vormen. De kortfilm als speeltuin oogt op deze dvd dan misschien wat roestig, het is er wel een die gekoesterd dient te worden.

Submarino - Thomas Vinterberg

Submarino is een martelmethode waarbij het slachtoffer onder water wordt gehouden om het gevoel van verdrinking te simuleren. Een metafoor voor twee hoofdpersonen worstelend met misère en frustratie, snakkend naar bevrijding. Thomas Vinterberg’s comeback is dan ook alles behalve een plezierige film. Samen met Lars Von Trier was hij oprichter van de Deense Dogmebeweging en had met ‘Festen’ (1998) zijn internationale doorbraak. Zijn vervolgfilms flopten dramatisch, maar keert Vinterberg met ‘Submarino’ terug naar de basis en heeft zichzelf als cineast weer hervonden. De film – gebaseerd op de roman van Thomas T. Bengtsson – opent met een proloog waar twee jochies voor hun babybroertje zorgen. Moeder bekommert zich niet om haar kroost en verdrinkt zich in de alcohol. Zij kan niet voor de baby zorgen. En de twee broertjes ook niet, zal snel blijken. Het wrange incident is bepalend voor de rest van de parallelle levens van Nick en Martin. Nick is boos, destructief en gesloten, levend in een opvangtehuis, waar alleen compassie lijkt te bestaan voor zijn labiele jeugdvriend. Hoeveel tegenslag kan een persoon hebben, vragen we ons af bij het zoveelste voorval in zijn destructieve leven. Martin, de alleenstaande vader is broos, wankel en verdooft zijn gevoelens met een heroïneverslaving. De junk met een dubbelleven zoekt naar een stabiel bestaan voor zijn kind, maar lijkt keer op keer de verkeerde keuzes te maken. We hopen op betere tijden voor beide, maar het jeugdtrauma heeft het leven van uitzichtloosheid al vroeg bepaald. Hoop is een hard gelach. Vinterberg vertelt zonder franje de opeenstapeling van ellende, verbeeld in sombere grijstinten, want in dit verhaal is voor kleur geen plaats. ‘Submarino’ is een zwaar melodrama tegen de achtergrond van een grauw Kopenhagen, in de traditie van familieleed waar vele Scandinavische filmmakers patent op hebben. Dit droevige portret, bij vlagen misschien ietwat voorspelbaar, is dienstbaar vertelt met prachtig rollen van Jacob Cedegren en Peter Plaugborg. Vinterberg heeft zichzelf weer gevonden, verzuchten wij, in deze aangename maar ongemakkelijke depressie.

Meer info

Regisseur: Thomas Vinterberg
Distributeur: Homescreen
www.homescreen.nl

Persécution – Patrice Chéreau

De Franse regisseur Patrice Chéreau lijkt stilaan een patent te hebben op verfijnde en rake films. Waar hij in zijn vorig werk (‘La Reine Margot’, ‘Intimacy’) soms nog onwennig balanceerde tussen herkenbare verhaallijnen en cinematografische innovatie, kiest hij in ‘Persécution’ resoluut voor confronterende scènes die door het voldoende bewaren van afstand hun effect niet missen. Chéreau, naast regisseur ook co-scenarist, heeft het lef om de acteurs puur te portretteren. Hij slaagt de toeschouwer niet constant om de oren met technische hoogstandjes, maar staat als een getraind observator van diepmenselijke relaties en emoties aan de zijlijn.

‘Persécution’ vertelt het verhaal van de 35-jarige klusjesman Daniel en zijn bij tijden ijskoude vriendin Sonia. Wanneer plots een mysterieuze man opduikt die Daniel achtervolgt, wordt zijn leven een hel. Daniel verliest de controle over zijn leven, voelt zich overal bedreigd en zijn relatie met Sonia loopt op de klippen. Wie is de onbekende stalker en waarom achtervolgt hij Daniel zo hardnekkig? Of is het allemaal een waanvoorstelling? Met een schijnbaar simpele plot slaagt Chéreau erin om de kwetsbaarheid, complexiteit en meedogenloosheid van menselijke relaties aan de oppervlakte te brengen. Met klasbakken als Charlotte Gainsbourg, Romain Duris en Jean-Hugues Anglade  in de hoofdrol, beschikt Chéreau ook over een uitgelezen cast die de karakterrollen met verve neerzet.

Het resultaat is dat je als toeschouwer na afloop van de film met een erg onbehaaglijk gevoel achterblijft. ‘Persécution’ durft verder te gaan waar talloze andere psychologische drama’s stoppen. Door een intelligente combinatie van pakkende dialogen, sober camerawerk en ijzingwekkende stiltes, creëert Chéreau een wereld die de toeschouwer tegelijk verafschuwt en aantrekt.

Distributie: Filmfreak

Various - Fluxfilm Anthology

Fluxus was een beweging die in de voetsporen van stromingen als het Dadaïsme en Futurisme, en kunstenaars als Marcel Duchamp, John Cage en Antonin Artaud, absurdistische en vaak maatschappijkritische installaties, happenings en films maakte. In het eerste deel van de jaren 1960 bracht de beweging 41 films voor, waarvan er 37 op deze ‘Fluxfilm Anthology’ zijn verzameld; de overige bleken niet beschikbaar. Namen die de eroderende werking van de geschiedenis hebben doorstaan zijn onder meer Nam June Paik, Yoko Ono, Wolf Vostell, George Brecht, Paul Sharits, en Fluxus-oprichter George Maciunas zelf. Paik laat in diens ‘Zen For Film’ (1962-64) een stukje film gedurende een bepaalde tijd door de projector rollen, waardoor het toeval – in de vorm van de hoeveelheid aanwezig stof, variaties in lichtintensiteit of kleine oneffenheden in de film – bepaalt hoe de projectie er op het scherm uitziet. Enkele lichtere, sterk op Surrealistische film geënte werken zijn afkomstig van Robert Watts, die in ‘Trace#22′ en ‘Trace#23′ naakte vrouwen en steeds verschuivende (en in lichaamsholten verdwijnende) groenten laat zien. Medio jaren 1960 maakte Yoko Ono met een industriële camera die 2000 beelden per seconde kon opnemen haar films ‘Eye Blink’ (1966) en ‘One’ (1966). Snelheid in montage werd veelvuldig gebruikt door Wolf Vostell, zoals in zijn ‘Sun In Your Head (Television Decollage)’ (1963), een cut-up van op film opgenomen televisiebeelden, die werden overbelicht, verdraaid en herhaald. Zeer snelle montage speelt ook een belangrijke rol in de vijf films van Paul Sharits, een van de hoogetepunten van deze verzameling. ‘Sears Catalogue 1-3′ (1965, elk 28 seconden) is een collage van stuk voor stuk apart opgenomen beelden die snel afgespeeld in elkaar ‘overlopen’ en zo nabeelden creëren. Zijn ‘Word Movie’ (1966) gebruikt eenzelfde uitgangspunt door de uitgebeelde woorden zodanig te kiezen dat steeds een letter op dezelfde plaats gelijk is. Vanuit deze ‘vaste’ letter veranderen de omringende letters, en dus de betekenis van de woorden. Niet alle films zijn even sterk, maar het overgrote deel verdient het om door een groter publiek gezien te worden, omdat het concept, idee en/of de uitwerking fris, verrassend en uniek zijn.

Meer info

Distributie: RE:VOIR/IMPORT
www.revoirvideo.blogspot.com

The Milk Of Sorrow - Claudia Llosa

De winnaar van de Gouden Beer van de Berlinale 2009 heeft met groot succes de ronde van de festivals gedaan en komt nu uit op dvd. En dat is maar goed ook, want deze mooie, ingetogen film is een aangrijpend pareltje. Het verhaal gaat over een jonge vrouw die geplaagd wordt door allerhande angsten. Haar ziekte heet letterlijk ‘de geschrokken tepel’ en wordt geweten aan het feit dat ze tijdens de Peruaanse terreuroorlog de angst met de moedermelk kreeg ingegoten. In werkelijkheid werd er bij het jonge meisje echter een aardappel in de vagina ingebracht om te voorkomen dat ze zou worden verkracht. De jonge vrouw heeft de aardappel nooit verwijderd en deze begint nu langzaam weg te rotten, waardoor haar baarmoeder geïnfecteerd raakt. De oplossing is een eenvoudige chirurgische ingreep, maar daar verzet ze zich tegen uit een diepe angst over wat er zal gebeuren als deze wand tegen de vijandige buitenwereld wordt doorbroken. Dat klinkt op papier misschien nogal absurd, maar regisseur Claudia Llosa heeft er een aangrijpende psychologische studie van gemaakt, met treffende observaties van volksgebruiken, milde humor, en groot medeleven voor haar hoofdfiguur. Een beklijvende film die zijn reputatie volledig waar maakt.

Meer info

Distributie: Brunbro/Filmfreak Distributie
www.filmfreaks.nl

Farewell - Ditteke Mensink

In 1929 vloog journaliste Grace Drummond-Hay als eerste vrouw de wereld rond in een zeppelin. De vlucht was een idee van de Amerikaanse krantenmagnaat William Randolph Hearst, om zo de banden tussen de Verenigde Staten en Duitsland aan te halen. Het vaartuig, de Graf Zeppelin, stond symbool voor het toenmalige optimisme en rotsvaste geloof in de technologische vooruitgang. De wereld stond echter aan de rand van de afgrond: nog geen twee maanden nadat de Graf Zeppelin opsteeg stortte de Amerikaanse aandelenbeurs in, resulterend in The Great Depression. Dit gegeven alleen al maakt ‘Farewell’ zeer de moeite waard als tijdsdocument, maar daarnaast toont de film ons ook een ontroerende liefdesgeschiedenis. Aan boord bloeit een relatie op tussen Drummond-Hay en de veel oudere verslaggever Karl von Wiegand. De prachtige archiefbeelden, opgespeurd door beeldresearcher Gerard Nijssen, worden liefdevol ingekleurd door ingesproken fragmenten uit de dagboeken van Drummond-Hay, die bijvoorbeeld het luchtschip omschrijft als “een gigantisch, zwanger wezen, klaar om haar belofte waar te maken”. Toegegeven, regisseur Mensink permitteert zich wat creatieve vrijheid. De bloemrijke monologen van Drummond-Hay zijn deels fictief, en hier en daar stuurt ze de kijker ook in een bepaalde richting door de montage. Ze doseert dit echter en laat zo genoeg vragen over voor het publiek. Wat telt is dat de film een lovenswaardig liefdesavontuur is, dat zich hoog in de lucht afspeelt, met uitzicht op de ruïnes van Europa, en metropolen als Tokio, San Francisco en New York. De werkelijk adembenemende beelden van onherbergzame alpentoppen en uitgestrekte oceanen, maar ook de bouwvakkers die zonder veiligheidskoorden op grote hoogtes de zeppelin tot voltooiing brengen, illustreren onbegrensde vrijheid. Dat maakt ‘Farewell’ vooral tot een waardig afscheid van een wereld die nooit meer dezelfde zou zijn.

Meer info

Distributie: Cinema Delicatessen/Filmfreak Distributie
www.cinemadelicatessen.nl

Baarìa - Giuseppe Tornatore

Regisseur Giuseppe Tornatore heeft een aardige staat van dienst, met als absoluut hoogtepunt het nog immer betoverende ‘Cinema Paradiso’ (1988). Hij wist het succes van deze film echter nooit meer te evenaren, in artistieke noch commerciële zin, en doet dat ook niet met ‘Baarìa’ – Siciliaans voor Bagheria, de plek waar Tornatore opgroeide – zijn meest recente. Het epos laat in 150 minuten het wel en wee van drie generaties van een Siciliaanse familie zien, en probeert zo de Italiaanse geschiedenis van de jaren 1930 tot de jaren 1980 samen te vatten. Hier wringt echter meteen de schoen: de ontwikkelingen van de familie komen in vogelvlucht voorbij, waardoor je als kijker niet echt de tijd wordt gegund om mee te voelen met hun belevenissen. De film kwam mede tot stand door een investering van Silvio Berlusconi’s productiebedrijf en is de duurste productie uit de Italiaanse filmgeschiedenis ooit. Dat is er ook aan af te zien: er werden duizend figuranten ingezet, en de sets zijn van een overweldigende schoonheid, maar daardoor ook te pompeus om echt te raken. Tornatore probeert je wel te betoveren, maar het wil maar niet lukken: daar doet de film te gekunsteld voor aan. Wederom voert hij bijvoorbeeld een klein jongetje op dat verliefd is op cinema. Hij houdt ademloos stukjes celluloid tegen het licht en somt de bijbehorende films en acteurs op, maar het neigt te veel naar een klucht om echt te ontroeren. Zelfs de soundtrack van de legendarische Ennio Morricone, met wie Tornatore al sinds ‘Cinema Paradiso’ samenwerkt, weet de film niet te redden.

Meer info

Distributie: Medusa/Paradiso
www.medusa.it