De bas is heer en meester op de openingsavond van Sonic Acts. ‘Beyond Time‘ presenteert audiovisueel spektakel met dubstep, subsonische minimal techno en avant-garde elektronica. Roly Porter en Emptyset hanteren een dub-aanpak: ze creëren met echo en lage frequenties een sonische ruimte die je perceptie van tijd ontregelt. Mark Fells radicaal asymmetrische beats negeren de maat volkomen – een aanstekelijke computergegenereerde recuperatie van acid house met timing in millisecondes. Filmvertoningen van Bart Vegter, Ian Helliwell en Ryohei Shimada, en dromerige visuals van AntiVJ maken deze avond compleet.

Luister hier naar de Gonzo (circus) mixcloud!

Vrijdag 24 februari: Oneindige klanken

Op vrijdag brengt Sonic Acts tijdens ‘Deep Time‘ een hommage aan de oneindige klank met onder meer muziek van de Amerikaanse componiste Pauline Oliveros en haar ideeën om door middel van Deep Listening geluid met een scherper bewustzijn te ervaren. Oliveros, ook pionier van de elektronische muziek, viert in 2012 haar 80ste verjaardag en reist speciaal voor Sonic Acts naar Amsterdam. De bezwerende klanken van Eleh (die eerder een LP met Oliveros uitbracht), zijn nog niet eerder live in Nederland te horen geweest. De cybernetic music van Roland Kayn (1933–2011) en de drones van Carl Michael von Hausswolff maken geluid bijna tastbaar. Aansluitend een nachtprogramma met de godfather van de Detroit techno Juan Atkins, inclusief een live optreden van diens legendarische act Model 500.

Luister hier naar de Gonzo (circus) mixcloud!

'Vexed' (Telcosystems)

Ook dit jaar bood het IFFR de bezoeker een overweldigend aanbod korte films. Van de nieuwste korte films in de Tiger Short Competitie en nieuwe Nederlandse korte films tot narratieve shorts uit de hele wereld en abstracte/experimentele shorts programma’s geordende rond thema’s als It’s Immaterial, Signal Lost & Found, Waving Back, Closer Reading en Chromotherapeutic Strips. Daarnaast waren er ook nog geografische programma’s met Egyptische en Syrische korte films. Alle interessante korte films die we zagen, beschrijven zou ons te ver leiden. Onze hoogtepunten – die je hopelijk ook nog elders kunt zien na het festival – waren:

• ‘Field Notes from a Mine’: audiovisueel kunstenaars Martijn van Boven (NL) en Tom Tlalim (UK) maakten de eerste data-driven documentaire. ‘Field Notes from a Mine’ is een ‘documentaire’ over een pelgrimsroute van Zuid-Soedan naar Marrakesh vanuit het standpunt van pelgrim. De documentairemakers zijn daarvoor evenwel niet ter plaatse geweest, maar hebben de beelden en data zoals hoogte, klimaat et cetera over de route verzameld op internet. De satellietbeelden plukten ze van een welbekende website. Al die data worden door algoritmes en scripts tot een zinderend impressionistisch geheel samengesmolten. Wat volgt is een fysieke ervaring van verandering van kleurenpalets in het landschap en de atmosfeer die je ook ervaart als je over lange afstanden of door diverse landschappen reist. Om de grensovergangen te markeren maakten van Boven Tlalim gebruik van de ‘Synchronator’ van Gert-Jan Prins en Bas van Koolwijk. Dat leidde tot hevige noise en felgekleurde haast stroboscopische beelden die een deel van het publiek of de zaal uitjoeg of in totale verwarring. Het contrast met de drie vorige narratieve korte films in het programma was zo groot dat iemand zich afvroeg of de beelden misschien onscherp waren of – verbijsterend – of iemand die dergelijke films maakte nog wel vrienden of familie had. Even waren de liefhebbers van experimentele films in de zaal compleet stupéfait, maar duidelijk is dat er nog veel werk nodig is om het brede publiek vertrouwder te maken met experimentele beeldcultuur opdat de tweedeling in het festival niet compleet wordt in de toekomst.
• ‘Vexed’ van Telcosystems: ook dit werk joeg een deel van het publiek terug het café van Lantaren/Venster in. Telcosystems is een collectief bestaande uit Lucas van der Velden, Gidéon Kiers (ook Kilimanjaro Darkjazz Ensemble) en David Kiers. Vorig jaar was reeds hun ’12_series’ te zien tijdens het festival, in een ijskoud pakhuis nabij Lantaren/Venster), dit jaar dus de wereldpremière van ‘Vexed’ op het festival, een project waar Telcosystems vier jaar aan gewerkt heeft. De zwart-wit patronen aan het begin van ‘Vexed’ vallen stilletjes aan uiteen in partikels. Het beeld houdt vervolgens het midden tussen een alternatieve deeltjestheorie en een bijbelse zwerm woest trillende en langzaam verkleurende vuurvliegjes die je nog heel lang op je netvlies blijven dansen. Tegelijk zwelt het piepende, knorrende en ruisende elektronische geluid aan tot ‘regelrechte’ noise (hoewel nog niet luid genoeg volgens de makers).
• Van de Frans-Russische Eléonore de Montesquiou waren twee korte films te zien tijdens het festival: ‘Remember’ en ‘Radiotehnika’. Er zijn weinig jonge filmmakers die een dergelijke urgentie aan de dag leggen in hun films als de Montesquiou. ‘Remember’ is een stille documentaire over de protesten in Moskou tegen de politieke moorden op critici van Kremlin de afgelopen jaren. Een beweging die intussen blijft groeien en hopelijk Rusland terug op de weg naar democratie zet, al zijn de voortekenen niet gunstig. Maar vooral, de stille getuigenis van een journalist over de moord op een advocaat die zich inzette voor de mensenrechten en de beelden van Montesquiou blijven nog lang in je hoofd rondspoken. In ‘Radiotehnika’ geeft de Montesquiou een ontluisterend inkijkje in de nadagen van de USSR en het complete debâcle van de experimenten met de ultraliberale vrije markt in de jaren 1990 onder Jeltsin. Bij ‘Radiotehnika’ in Riga werden met liefde en gedrevenheid onder andere uitstekende radio’s en speakers gemaakt, die in vele Russische huiskamers stonden. Maar de val van de Sovjet-Unie, de slechte service en goedkope producten uit Azie zorgden ervoor dat de fabriek niet langer rendabel is en gesloten werd. Anno 2012 biedt het geheel een desolate aanblik en wensen de ex-werknemers niets te vertellen over hoe het hen sindsdien is vergaan… dat zegt wellicht voldoende over de precaire situatie waarin ze zich nu bevinden.
• Het moet het IFFR worden nagegeven dat ze consequent ook films opnemen in het programma die inzicht geven in het werk van experimentele filmmakers en kunstenaars uit de hele wereld. Dit jaar springt de Spaanse documentaire ‘Maya Deren – Take Zero’ eruit. Het is een waar genot om deze excentrieke experimentele danseres, filmtheoretica en filmmaakster met zoveel passie en eigenwijsheid over haar ideeën en principes te horen praten. En dat Jonas Mekas weer ongeneerd een inkijkje mag geven in zijn ongeordende archief, moet je maar voor lief nemen. Dit is wel het soort documentaires waarvoor het IFFR of een andere partij voor betaalbare digitale distributie zou moeten zorgen. Want wil je na het bekijken van het werk van Maya Deren meer over deze dame weten, dan is Wikipedia een lachtertje.
• En … soms zijn er ontroerende verhalen die je met elkaar moet delen. Dat dacht ook Rafael Urban, de Braziliaanse regisseur van ‘Dinosaur Eggs in the Living Room’. Bijna had hij het filmen eraan gegeven voor een baantje in de journalistiek, maar toen hij kennismaakte met Raghnild Borgomanero werd de innerlijke drang te groot. Deze Duitse diëtiste met Noorse roots was veertig jaar lang getrouwd met de Italiaanse diplomaat en befaamd amateur-archeoloog Borgomanero die zich specialiseerde in fossielen. Zijn niet aflatende speurtocht zorgde ervoor dat zijn weduwe nu over de grootste collectie dinosaurus-eieren beschikt, in haar woonkamer… . Dat klinkt als een curiosum of een item voor het ‘Man bijt Hond’ of ‘Hart van Nederland’, maar Urban heeft samen met de vrouw een script ontwikkeld met een dramatische opbouw waarin de onverwerkte tragische scheiding door de dood van twee zielsverwanten centraal staat…

Reality checks…

Get real’, zo heette ook het ‘zijprogramma’ van het IFFR2012. Daarmee is de organisatie terug tot zinnen gekomen na het XL-programma van 2011 en heeft zij duidelijke keuzes gemaakt in de wirwar van nevenprogramma’s, zoals conferenties, exposities, performances, workshops, interventies in de openbare ruimte en films vertoond in een andere omgeving of op andere dragers dan in de bioscoop.

Over de nog nazinderende citysoundwalks berichtten we al, maar er was nog veel meer uit te zoeken en te ontdekken. Een eerste ‘reality check’ kregen we al bij aankomst. Naar goede jaarlijkse traditie wilden we voor de opening van het festival een hapje gaan eten bij de Chinees om de hoek. Het grote kitscherige familierestaurant met de norse obers en het verbleekte menu was evenwel plotsklaps verdwenen en vervangen door de tijdelijke ruimte ‘Reality Check’ waar allerlei events plaatsvonden. De kale, maar wel erg geslaagde aankleding deed denken aan vindingrijke kunst- en cultuurinitiatieven die in het verleden op onverwachte plekken in steden opdoken en waaruit intussen gerenommeerde instellingen zijn gegroeid. Deze plekken kregen de kans om te groeien op hun eigen tempo, en konden pas vaak na jaren de steun van gemeentebesturen rekenen.
Het is goed dat een festival een dergelijke ruimte tijdelijk kan gebruiken, maar het voelt net zo gekunsteld aan als bijvoorbeeld broedplaatsen. Is een duurzame toekomst voor dit soort initiatieven dan echt onmogelijk? Tolereren bestuurders en projectontwikkelaars dit soort initiatieven tijdens een festival, maar moeten ze nadien weer snel uit het zicht verdwijnen omdat het stigma ‘linkse hobby’ erop kleeft en omdat het vloekt met de verschrikkelijke commerciële nieuwbouw aan het nabijgelegen Schouwburgplein? En wat zijn duurzame oplossingen voor de vele leegstand in de binnenstad, die ook in Rotterdam heerst? Heren en dames bestuurders, doe uw Reality Check!

WORMyWOOD

Francisco Lopez

Een goed voorbeeld is immers Worm; ooit een berucht kraakhol, nu een veelzijdig en nog steeds eigenwijs kunsteninstituut alsook de nieuwe – hippe – nachtelijke hangout van het festival. En en passant kon je er nog leuke plaatjes scoren in de Worm.Shop (zie ook onze platenzakenlijst) of kennismaken met de nieuwe locatie van Cultvideotheek Nextpage die nu ook beide in het café van Worm zijn gevestigd.
Uit het speciaal voor het festival samengestelde WORMyWOOD-programma kozen we – met het oog op onze gezondheid – twee avonden. Op zaterdag pikten we een stukje mee van ‘Quelques minutes de soleil apres minuit’, een 16 mm performances van Xavier Quérel, de man achter het Franse label en distributeur Metamkine en Riojims ‘Sounddefect’. Een stukje maar want de zaal was telkens helemaal vol en we moesten onze beurt afwachten. Met al de indrukken die we eerder op de dag hadden opgedaan – o.a. de premiere van Telcosystems– viel Quérels performance een beetje te lief uit. De performance van Riojim aka Étienne Caire deed ons vooral denken aan lavalampen en bij nader inzien de gehele jaren 1970. En een stukje jaren 1980 door de polka dots. Wij bevonden ons duidelijk op een andere planeet dan de filmmaker.
Gisteravond speelde niet alleen de Zweedse elektronica-muzikant BJ Nilsen – bekend van zijn werk met onweders – in Worm, maar ook Pierdrie: een gelegenheidsformatie van Rutger Zuydervelt (Machinefabriek) Marco Douma, Roel Meelkop and Barbara Helmer die zich liet inspireren door licht en geluiden aan de Rotterdamse Waalhaven. Het leidt vast wel weer tot een nieuwe Machinefabriek-release, maar heb je het gemist dan kun je nog tot 12 februari deze audiovisuele installatie bekijken in galerie Hommes. Ben je nog op het festival? Mis dan Aestuarium (Evyind Kang & Jessika Kennedy) en Phurpha (1 februari) en I Did It My Wei Wei en Dadamachinima (2 februari) niet.
Maar terug naar zondag. Na een beheerste, subtiele set van Lee Patterson – die perfect matchte met de pseudo-vliegtuigaankleding van de Worm-concertzaal – ging publiekstrekker Francisco Lopez het – zoals vaak – geblinddoekte publiek letterlijk te lijf met zijn niet al te subtiele soundscapes, die veel weg hadden van de soundtrack van Hollywood-blockbusters als ‘300’. Het ene special effect leek het andere wel op te volgen. Murw ‘geslagen’ besloten we huiswaarts te keren, ons recensie-stokje doorgevend aan Theus Zwakhals. Het hoogtepunt van deze zondagavond was immers de samenwerking tussen de Japanse experimenteel filmmaker Makino Takashi en de Koreaanse celliste Okkyung Lee. “Ofschoon de performance pas om twee uur begon, was WORM dan nog goed gevuld. Het ging dan ook om een unieke samenwerking; Makino en Okkyung hebben elkaar pas bij de soundcheck voor het eerst ontmoet. Het licht gaat uit. Okkyung Lee zit met haar versterkte cello middenin het publiek en begint met licht gestreken tonen haar performance. Even later start ‘Emaki’, een gelaagde, direct op film geschilderde film met abstracte vormen en lijnen, van Makino en Ishida Takashi. Het spel van Okkyung Lee wordt heftiger en intenser. Ik zit naast haar, hoor hoe de strijkstok over de snaren schuurt en stuitert. Haar ogen gericht op het beeld, haar handen onrustig over de cello vliegend. Film en muziek gaan volledig in elkaar op. Na een paar minuten lijkt het alsof dit de enige mogelijke muziek bij de film is. Hoe meer kleine vormen over het beeld krioelen hoe meer wilde klanken over elkaar tuimelen. Bij rustiger gele en rode kleurvakken is ook het cello-spel robuuster en monolitischer. Ontspannen wordt het nooit. Als Okkyung bijna van haar stoel valt houdt de film abrupt op en stopt de muziek. Buiten adem nahijgend en zwetend vraagt Makino haar haast beschaamd en verlegen: ‘Are you tired?’ Later hoor ik dat Okkyung Lee de film niet tevoren zag en ons live haar eerste impulsen op het beeld liet horen. Ontzagwekkend.”

Met dank aan Theus Zwakhals

The Sons of God

Guds Söner (ook bekend als The Sons of God) is een Zweeds duo dat  experimentele muziek en de beeldende kunsten bij elkaar brengt tot lange, intense en dikwijls fysiek uitputtende performances.  In deze performances staan thema’s als voedsel, religie, werk en militarisme centraal. Het duo werd gevormd in 1988 door Leif Elggren en Kent Tankred.  Beiden hebben een uitgebreide achtergrond in performancekunst en experimentele muziek. In de jaren die daarop volgen bouwt het duo naam op met werken als ‘The Sons of God perform a miracle’ en ‘The Sons of God Drive Chairs’. Hoogtepunt vormt MISSION. In deze performance trekken Guds Söner een zwaar object vier uur lang over het podium, totdat Kent instort. Leif sleept hem in een licht dat van van het plafond straalt, als een pieta.

Speciaal voor ART Rotterdam 2012 zal DE PLAYER een nieuwe performance produceren met deze Godenzonen. Tevens zal er vinyl in een beperkte oplage voortkomen uit deze samenwerking.

Live-shows op vrijdag 10 februari, om 19.30; zaterdag 11 februari om 15:30 en zondag 12 februari om 15:30. Locatie: SKVR Beeldfabriek, Wilhelminakade 320, Rotterdam. Meer info, vind je hier.

Win! Win! Win!

Wat? 3 x 2 vrijkaarten voor één van de voorstellingen

Hoe? Stuur je naam, adres en datum onder vermelding van De Player voor 8 februari naar klikenwin@gonzocircus.com.

Het Internationaal Filmfestival Rotterdam is een groot publieksfestival met een ruime selectie uit de arthouse en indiefilms die de volgende maanden in Nederland te zien zullen zijn en vaak reeds in Vlaanderen te zien zijn geweest wegens de logistieke voordelen voor distributie in het Nederlandse taalgebied. Daardoor lijkt het alsof Nederland altijd een half jaar achterop loopt. Aan het einde van deze week signaleren we als Vlaams-Nederlands medium nog de interessante films die je dit jaar in de Nederlandse bioscoop of het filmhuis mag verwachten.

En in Gonzo (circus) #108 lees je een uitgesproken interview met Bouli Lanners, de Belgische regisseur van ‘Les Géants’. En we besteden ook aandacht aan het Parijse label Lowave dat dit jaar zijn tienjarig jubileum viert en reeds verscheidene malen vertegenwoordigd was op het festival. Tot nr. 108 in de winkels ligt, kun je in de huidige editie een interview lezen met een American in Paris Pip Chodorov die vorig jaar op het IFFR zijn film ‘Free Radicals’ presenteerde. In deel 2 weven we onze eigen rode draad door de interessantste, meest verrassende of dramatisch teleurstellende films van het festival.

Gek worden…

'Rigid Regime' (Erkka Nissinen)

Film en waanzin zijn niet los te denken van elkaar, en daarmee zeggen we gelukkig helemaal niets nieuws. Het korte filmprogramma ‘Ordinary Madness’ illustreerde dit perfect. Roderick Hietbrinks ‘The Living Room’ deed voor de tigste keer mijn mond openvallen van verbazing. De  opzet is simpel maar geniaal absurd: een grote eik komt een typisch Nederlandse woonkamer binnen en sleept zich voort naar de achterzijde van het huis, tijdens zijn doortocht stoelen, fotolijstjes en andere artefacten met zich mee sleurend. De idee dat een immense boom zich door je huis een weg baant, is uiteraard genoeg om je helemaal gek te maken. Werk dat doet denken aan Guido van der Werve, maar zonder de exotische locaties en dus meer gericht op de ‘waanzin van alledag’. En ook Erkka Nissinens universum – ‘werk’ is een te eenvoudige omschrijving – blijft fascineren. Klinkt een man met afgehakte armen en een platgereden enkel die strompelt om een hyperblauw zwembad en door gangen van pseudo-Noord-Koreaanse paleizen om vervolgens levend begraven te worden terwijl er een filosofische monoloog wordt gedebiteerd, al gek? In ‘Rigid Regime’ gaat Nissinen veel verder dan de ‘waanzin van alledag’, noem het maar ‘complete waanzin’.

Daaraan ontbrak het juist aan de films over krankzinnigheid in het speelfilmprogramma. ‘La Leggenda di Kaspar Hauser’ van Davide Manuli is een Italiaans sponsorvehikel voor een sportkledingmerk en een hoofdtelefoonmerk met pretentieus acteerwerk, een banaal script dat poogt een ironische commentaar te leveren op diverse filmgenres en met name Westerns en gezochte kunstgrepen die ‘idiotie’ moeten verbeelden. De platte elektrosaus van de Franse producer en dj Vitalic maakt het des te erger en Vincent Gallo gaat totaal de mist in als ‘witte c.q. goede cowboy’. Verplicht voer voor hipsters wellicht, maar voor filmliefhebbers ondraaglijk.

'Shock Head Soul' (Simon Pummell)

Omwille van de thematiek en de onbewuste referenties aan ‘Schock Headed Peters’ en William S. Burroughs keken we erg uit naar ‘Shock Head Soul’, een Nederlandse productie van Submarine die eerder al ‘Viktor & Rolf’, ‘Lagos Wide & Close’ en ‘Drifter TV’ uitbrachten. De 3D-installatie van regisseur Simon Pummell in TENT intrigeerde en deed sterk denken aan Cronenbergs ‘Naked Lunch’, inclusief referenties aan William S. Burroughs’ ‘Soft Machine’, waarmee Burroughs de notie van controle over het eigen leven en creëren reeds lang geleden verwierp. In Pummells installatie ‘The Sputnik Effect’ zweven replica’s van de ‘Hansen Writing Ball’ als gigantische kwallen door de ruimte en de tentakels trekken je als het ware naar binnen. Helaas, dat vermag de film niet die voortgekomen is uit dit kunstproject over het leven van rechter Daniel Paul Schreber en die is gebaseerd op diens memoires ‘Gedenkwürtigkeites eines Nervenkranken’. Dat het oorspronkelijk een kunst- en onderzoeksproject betreft, blijf je zien aan de vorm waarin de film is gegoten. Een soort van re-enactement van het proces waarop Schreber zelf zijn vrijlating bepleitte met acteurs enerzijds en hedendaagse experts anderzijds (psychiaters, psychoanalytici en historici) die in een historisch kostuum werden gestoken. Het verhaal van de ongelukkige ziel en zijn toegewijde vrouw wordt braafjes verteld als in een kostuumdrama (doe ons dan maar Geoffrey Rush als De Sade in ‘Quills’), in de rechtbank komen we in een documentaire met talking heads terecht die helaas meer verwarring dan duidelijkheid scheppen over het geval-Schreber (in de film wordt hij veelvuldig overgoten met water, de expert van dienst verklaart vervolgens dat er in de negentiende de eeuw veel ‘extreme therapieën’ werden ontwikkeld maar vermeldt vervolgens niet dat bijvoorbeeld het wekenlang in bad zetten of langdurig douchen van ‘hysterische’ of ‘psychotische’ patiënten tot de jaren 1920 en zelfs nog daarna gebruikelijk was). Deze scenes worden doorsneden met performace/videokunstachtige shots van de ‘lijdende man’. Een drieslachtige aanpak dus die bij geen enkele doelgroep zal aanslaan noch de relatie tussen psychosen, religie en seksualiteit verheldert. We werden er gek van, maar alleszins niet op de juiste manier. Over de nieuwe van David Cronenberg zelf, ‘A Dangerous Method’, die de gecompliceerde verhouding tussen de psychoanalytici Freud, Jung en Sabina Spielrein behandelt, lees je later deze week.

'Bobby Yeah' (Robert Morgan)

Nee, doe ons dan toch maar even ‘Bobby Yeah’, ons aanbevolen door de aardige collega’s van Zone5300. We weken daarmee een beetje af van ons parcours – doe een beetje gek! – maar elk jaar zit er wel een animatie in het programma die indruk maakt. Vorig jaar was dat David O’Reilly’s absurd pijnlijke ‘The External World’. En dit jaar dus ‘Bobby Yeah’ van de Engelsman Robert Morgan. Hij schiep een Cronenbergiaanse nachtmerrie vol parasieten, monsters waaraan uitsteeksels groeien, ingewanden die in het rond vliegen, vreemde schepsels die worden geboren, schedels die met veel kracht worden geplet, ogen die wellustig worden uitgedrukt en een mysterieuze knop die alles op z’n kop zet. En dat alles in een kitscherig rozerood kleurenpalet. Volgens de maker liet hij zich inspireren door zijn bizarre jeugd, samen met zijn broers en zussen in een afgelegen Engels dorp, maar het kon net zo goed de nachtmerrie van een aanstaande vader zijn: reuzesperma dat door een ‘moeder-monster’ met een slurf wordt opgezogen en waaruit een mismaakt ‘kind-monster’ tevoorschijn ‘plopt’. En voor een mannelijke collega representeerde het dan weer ‘een realistisch beeld van hoe het voelt om net een baby te hebben’. En de geluidseffecten die je hoort in ‘normale’ horrorfilms zijn in ‘Bobby Yeah’ nog eens extra aangezet, zodat je de hele tijd niet anders denkt dan ‘gatverdamme’ en het tegelijk uitgiert. ‘Bobby Yeah’ werd niet bekroond door de Tiger Award-jury, maar is nu al een cultklassieker in wording die we nog op vele festivals en hopelijk ook andere platforms zullen zien.

Wakker worden

Wie heden ten dage nog de krant durft uit te spellen, is bijna een held. Niet omdat kranten ‘zo 1900’ zijn, maar omdat het haast zelfkastijding is geworden om de stroom van negatieve berichtgeving te lezen en verwerken. En het verdomd moeilijk is geworden om de ‘vele realiteiten’ onder ogen te zien en tegelijk hoop op de toekomst te behouden. En toch – zo houden filmmakers uit de hele wereld ons voor – is het belangrijk je niet af te wenden, maar je te blijven verzetten en alternatieven te blijven zoeken.

Masao Adachi

De Franse (video-)kunstenaar en regisseur Philippe Grandrieux – bekend van arthouse films als ‘Sombre’ en ‘Un Lac’ – toont ons ‘voorbeelden’ in zijn serie documentaires ‘Il se peut que la beauté ait renforcé notre résolution’. Hij onderzoekt daarin de relatie tussen esthetiek en engagement. Het eerste portret in de reeks is dat van de experimentele en radicale Japanse filmmaker Masao Adachi, die ook al in ‘L’Anabase’ aan het woord kwam. Terwijl hij in ‘L’Anabase’ uitweidt over zijn tijd bij het radicale Japanse Rode Leger in het Midden-Oosten begin jaren 1970, gaat hij in dit portret vooral dieper in op hoe zijn leven – in isolement: commercieel, intellectueel, geografisch, menselijk – zich daarna heeft ontwikkeld en hoe hij geëngageerd kan blijven. Wat Grandrieux in dit subtiele portret heel erg duidelijk weet te maken is hoe Adachi nog steeds worstelt met de gewelddadige kanten zijn verleden en hoe dat engagement – gestoeld op communistische dogma – nog steeds doorwerkt in zijn werk, terwijl hij voor zijn eigen zielenrust vooral een esthetiek van schoonheid naar voren schuift. Expliciet afstand nemen van de aanslagen waar ook onschuldige slachtoffers bij vielen, doet hij niet, maar hij noemt de ‘revolutie’ die ze nastreefden een beeld, gebaseerd op herinneringen terwijl hij het initiële moment – dat hij iets ging doen dat hij niet begreep maar noodzakelijk achtte – niet kan terughalen. Hij houdt daarom een pleidooi voor een esthetiek gebaseerd op smaak in plaats van de logica en dogma, hij bezweert dat filmmakers terug naar de gevoelswereld moeten ‘to get real’. Tegelijkertijd zie je ook een man die twijfelt, die zoekt, die nooit het definitieve antwoord zal (kunnen) geven, zolang hij door Tokio dwaalt. Grandrieux begint met een lange monologue intérieure waarin Adachi schommelt. Waarna zijn overpeinzingen in perspectief worden geplaatst door collega’s om vervolgens te eindigen in de intieme setting van een bar in Tokio. Eind maart is deze ontroerende en inspirerende documentaire opnieuw te zien tijdens het Gentse Courtisane-festival waar Philippe Grandrieux filmmaker in focus is.

'Lacan Palestine' (Mike Holboom)

Nog zo’n onoplosbaar ‘gegeven’ in het nieuws is het Israëlisch-Palestijns conflict. In ‘Lacan Palestine’ probeert kunstenaar/filmmaker Mike Holboom de oorzaken van deze strijd te achterhalen en oplossingen aan te dragen. Zoals gebruikelijk bij Holboom krijgen we een mix van beelden uit diverse bronnen: journaals, oude speelfilms, fragmenten uit werk van collega-videokunstenaars et cetera. De verteller – filmmaker Mike Cartmell – die zelf een trauma in zijn privé-leven tracht te verwerken, analyseert het conflict vanuit Lacaniaans perspectief en tracht de diepere betekenis van woorden, zoals ‘Palestina’, in diverse wijzen van gebruik te ontrafelen alsook de notie van ‘singulariteit’ in het debat te brengen. Vanuit die invalshoek stelt de verteller ook de staat Israël de Palestijnen zo behandelt – met het ontzeggen van fundamentele mensenrechten – zoals de Joden voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog werden behandeld. Een uitspraak die zeker in Nederland niet op gejuich zal worden ontvangen. En een mogelijke controverse daarover zou zeker de mooie analogie die de verteller maakt met een freejazz ensemble, overschaduwen. In een freejazz ensemble, zoals dat befaamde gezelschap van John Coltrane en Eric Dolphy, brengt elke muzikant zijn eigen unieke geluid in maar klinkt het geheel hemels. Zo zou het ook moeten gaan in Israël: in plaats van het ‘wij-zij’-denken samen proberen het land mooier en beter te maken. Misschien naïef…

Dat ‘wij-zij’-denken in ons ingebakken is en moeilijk te overbruggen is, blijkt ook uit de installatie van videokunstenares Wendelien van Oldenborgh. In ‘Supposing I love you. And you also love me’ die te zien was in het auditorium van Witte de With, wordt de stem van de controversiële Zwitsers-Egyptische theoloog en filosoof Tariq Ramadan verweven met de stemmen uit een groep Vlaamse en Nederlandse scholieren die filosoferen over ‘anders zijn.’ Gaandeweg komen ze erachter dat al ze zich moeten definiëren als ‘wit-wit-wit’ of ‘zwart-zwart-zwart’ en alle mogelijke combi’s daarvan om hun ‘identiteit’ nog te kunnen pinpointen. Het zijn uiteindelijk allemaal scholieren met dromen over de toekomst. Van Oldenborgh liep daarmee vooruit op het nieuwe evenwicht dat 2012 ons al voorzichtig lijkt te brengen in het migratiedebat: het denken in harde confronterende tegenstellingen heeft geen oplossingen gebracht, net zo min als problemen onder de mat schuiven. We moeten elkaar hoe dan ook leren begrijpen.

'De Bunker' (Jonas Staal)

PVV-politica Fleur Agema studeerde in een ver verleden architectuur en ontwierp bij wijze van masterscriptie een nieuw model voor een gevangenis. Kunstenaar Jonas Staal maakte er de documentaire ‘De Bunker – Het Wennen – Het Wachten – Het Licht’ over in de vorm van de presentatie van een nieuw architectuurproject, waarin hij de vier fases die Agema onderscheidde in de ‘gevangenis als heropvoedingsproject’ droog in beeld brengt aan de hand van strakke animaties en de beelden ondersteunt met een feitelijk discours vol details over de ruimten en wat er van de ‘gevangen’ wordt verwacht. Volgens Staal de blauwdruk van de toekomstige gesloten samenleving waarin iedereen die niet bij ‘wij’ past, kan worden gedwongen tot een ‘geestelijke en intellectuele’ reset. Uiteraard zijn dit soort ‘fantasieën’ over de maakbaarheid van de mens en de samenleving niet nieuw, maar dit is een sterk en beklemmend werk over een totalitaire utopische droom en heilsverwachtingen van de huidige elite over een strakke, cleane samenleving waarbij steeds ‘onaangepasten’ in de marge verdwijnen of ‘aangepast’ worden. Dat die marge op een bepaald moment wel eens onbeheersbaar groot zou kunnen worden (zelfs met deze op het eerste gezicht ‘humane heropvoedingskampen’), is overigens reëel maar past niet in het huidige dominante neo-liberale discours.

Generator (Makino Takashi)

En kunstenaars zijn zowat de enigen die zich tot nu toe hebben gebogen over wat de impact van de ramp met de kerncentrale in Fukushima. Al in het voorjaar van 2011 was in KW-Berlin een expositie te zien die een eerste reflectie bood. En afgelopen jaar hebben ook filmmakers de beelden en informatie op zich laten inwerken en dat op uiteenlopende wijze verwerkt. Toch loopt er een rode draad door de drie (korte) films over Fukushima op het IFFR: de vernietiging van het milieu en de consequenties voor de mens. De Canadese filmmaker John Price verweeft in ‘Sea Series #10” found footage van een schijnbaar idyllische zee en nieuwe beelden van zorgeloze dagjesmensen aan het strand met beelden van een ‘kerncentrale’. But something is seriously rotten… en deze korte film vat heel goed het bijna roerloze moment samen dat elke (kern-)ramp voorafgaat. Het moment dat je kijkt en denkt: “Hey, those clouds look so funny”, waarna de tijd een moment stilstaat alvorens de apocalyps zich ontvouwt en je als mens niet meer ‘veilig’ bent.

Richard Sandler daarentegen focust in ‘Radioactive City’ heel expliciet op de milieuschade die duizenden kilometers verder aan de westkust van de Verenigde Staten wordt aangericht door de ramp. En hij toont de onbekommerdheid van de bewoners: ondanks de angstaanjagende waarschuwingen in de media gaat het leven gewoon verder. In die zin herinnert de film aan Don De Lillo’s klassieker ‘White Noise’ uit 1985 waarbij een airborne toxic event de aanleiding vormt voor bespiegelingen over onze sterfelijkheid en hoe die te ontkennen dan wel onderkennen.

Het meest imponerende werk is echter ‘Generator’ van Makino Takashi die hiervoor terecht een Tiger Award won.“Met een indrukwekkende soundtrack en hybride gelaagdheid, creëert Generator een explosieve, enerverende ervaring over een omgeving aan de vooravond van een ramp,” aldus de jury. Takashi’s ‘Generator’ is een stroom van gepixelde beelden in een wit-rood-bruinig kleurenpallet. Zien we beelden van de stroom rotzooi die de tsunami heeft achtergelaten, bewerkte luchtfoto’s van Tokio voor of na de ramp of zien we onze eigen reflecties bij iets dat bijna niet te bevatten of zelfs onverklaarbaar is? Een intense kijkervaring, aangedreven door de introspectieve soundtrack van Jim O’Rourke.

Met die insteek wordt dan ook de See a Sound expositie georganiseerd. Tien vormgevers zijn door Fremdtunes en Mashville aan tien muziekproducers en dj’s voorgesteld, met tien bijzondere interdisciplinaire media installaties als gevolg.

Het veelzijdige artiestenrooster ziet er als volgt uit:

Attak – Grazzhoppa
Boris Tellegen – DJ Mace
Jeroen Erosie – Jameszoo
Graphic Surgery – Kelpe
Loulouandtummie – DJ Optimus
Michiel Schuurman – Soosh
Mister Adam – Coco Bryce
Staynice – Julian Edwardes
Studio Boot – Solo Moderna
Supernova – Kid Sundance

De See a Sound expositie loopt, vanaf deze week, nog tot en met 20 april 2012 in het Brabants Kenniscentrum voor Kunst en Cultuur.

Het IFFR is echter altijd ook meer dan film alleen, en in die zin zeker een festival naar ons hart. Dit jaar wordt de rondrennende bezoeker uitgenodigd om even tot rust te komen en de omgeving van Lantaren/Venster te verkennen. Het oude havengebied rond de Kop van Zuid dat in 2001 het rauwe decor van Rotterdam Culturele Hoofdstad vormde, is intussen opgeschoond. In de plint van die oude pakhuizen en nieuwe woontorens hebben zich het afgelopen decennium heel wat culturele instellingen genesteld zoals het Nederlands Fotomuseum, Luxor en dus Filmhuis Lantaren/Venster. Het gebied blijft evenwel erg hybride en daardoor ook de moeite waard om in rond te wandelen. Maar dat doe je dus normaal niet. Aan de hand van een citysoundwalk van onder andere Francisco Lopez en Lee Patterson – huur een hoofdtelefoon en bijhorende ipod aan de balie van Lantaren/Venster – wordt het echter een heel bijzondere belevenis. Wij kozen voor de citysoundwalk van Katerina Zdjelar en Mazier Afrassiabi. Dit duo vermengt geluiden van water, wind en industriële klanken met de stemmen van mensen die vertellen over vreselijke (natuur-)rampen die zij hebben meegemaakt en overleefd. Wandelend, tegen de wind in over de Kop van Zuid, ervaar je niet alleen de dramatische pracht van Rotterdam tijdens een zonnige winter, maar juist ook het gevaar dat de natuur over de mensen kan uitstorten. En dat altijd dichtbij is, ook in Nederland.

Hoogtepunten

In ‘L’Anabase’ weeft de Franse filmmaker Eric Baudelaire twee verhalen in elkaar: dat van de Japanse filmmaker Adashi Masao en van May en haar moeder Fusako Shigenobu. Die laatste was de oprichtster van het Japanse Rode Leger, een extreem-linkse beweging die door middel van onder andere kapingen, aanslagen en gijzelingen de proletarische revolutie trachtte te bewerkstelligen. De leden van de beweging kregen hun opleiding – net als andere ‘bevrijdings’-legers – van de PLO. Fusako Shigenobu bracht de jaren 1970 door in het Midden-Oosten en in Europa waar ze haar opleiding als ‘terrorist’ kreeg en ook de strijd voerde, onder andere door een bezetting van de Franse ambassade in Den Haag in 1974. May Shigenobu groeide op in Libanon en ging zelfs daar naar de universiteit, en in de voice-over bij de prachtige oude beelden van Libanon schetst ze een beeld van een moeilijk maar toch gelukkige jeugd. En hoe ze zich probeerde aan te passen door er meer en meer Arabisch te gaan uitzien, terwijl ze nog steeds nationaliteitsloos is. Dat verandert als haar moeder in 2000 wordt opgepakt en ze naar Japan moet gaan. Uit de beelden en het verhaal wordt duidelijk dat het zich thuis voelen een weerkerend gegeven is geweest in het leven van deze jonge vrouw die met haar moeder voortdurend op de vlucht was. Adachi Masao – die al bekend was als filmmaker in Japan – gaat in de jaren 1970 ook naar Libanon en filmt daar onder andere de strijd van de PLO. Uiteindelijk wordt hij uitgezet naar Japan en krijgt hij nooit meer een uitreisvisum. Terwijl May vast zit in Libanon, zit Adachi Masao vast in Japan. De film gaat niet in op de ideologie van het Japanse Rode Leger, maar wel op de gevoelens van twee mensen die in deze strijd verzeild raakten en daar op een andere manier tegen aankeken. De stroom beelden (super-8, tv-beelden) maakt dit ook invoelbaar.

Ook een beeldenvloed in ‘Helsinki, Forever’ van filmmaker in focus Peter von Bagh. Von Bagh maakte enkele jaren geleden een ode aan zijn stad met bestaande filmbeelden uit de voorbije honderd jaar. Hij onderzoekt in deze film het wezen van de stad, op een manier die soms ook doet denken aan Walter Ruttmans Berlijn in ‘Die Sinfonie der Grossstadt’ (1927). Ook hekelt hij de grootschalige woningbouw’verniewings’projecten die Helsinki in de loop der jaren hebben verminkt. Wie de afzichtelijke Kamppi-shoppingmall op het plein bij het station wel eens heeft betreden, kan dat alleen maar beamen. En hij laat ook de lelijke kant van de Finse politieke geschiedenis zien. Hij omschrijft dit zeer treffend: “voor elk vrolijk kleurenbeeld van bijvoorbeeld het centrale marktplein is er een schaduwbeeld in zwart-wit dat een minder fraaie kant van de stad laat zien.” Von Bagh laat dat spiegelbeeld mooi zien. We zijn benieuwd naar zijn andere films.

Een beetje ongerust gingen we naar ‘The Invader’ van de Belgische videokunstenaar Nicholas Provost. Videokunstenaars die zich aan lange narratieve films wagen; het is meestal erg tenenkrommend, zie Pipilotti Rists ‘Pepperminta’ die vorig jaar te zien was op het IFFR. Maar met ‘The Invader’ blijft Provost trouw aan zijn eigen stijl. Een beetje absurd, met mooie experimentele shots die wonderwel bij de film passen, een sfeer weergeven waarin wanhoop, beklemming en ontlading samenkomen; en juist daardoor het mainstream publiek meetrekken in de film in plaats van naar buiten te jagen. Dat in tegenstelling tot de …

Teleurstellingen

De openingsfilm ‘38 Témoins’ van de Belg Lucas Belvaux was helaas geen hoogvlieger. Jammer dus om het filmfestival weer te moeten beginnen met een zo-zo film. De film wil maar geen thriller worden en ook het beloofde ijzersterke psychologisch drama komt er niet van. Het gegeven – meisje wordt gruwelijk vermoord maar de buren grijpen niet in en verklaren aan de politie niets gezien en niets gehoord te hebben – kan nochtans het uitgangspunt vormen voor interessante psychologische of filosofische beschouwingen. De dialogen zwalkten daarvoor echter te veel tussen banaal en Franse bla-bla-bla. Een gemiste kans, zoals dat heet.

Ook heel erg benieuwd waren we naar ‘Low Definition Control – Malfunctions #0′ van regisseur Michael Palm. De film is erg goed gemaakt – gruizige beelden van bewakingscamera’s, een heldere structuur, een bijpassende soundtrack – maar leert ons helaas niet veel nieuws over de stand van de ‘Cultuur van Controle’ waarover onze medewerker Marc Schuilenburg vijf jaar geleden een zesdelige reeks schreef in Gonzo (circus). Dat politici het gevaar van terrorisme hebben opgeblazen om draconische maatregelen door te duwen, dat foetussen al gescreend kunnen worden op potentieel asociaal gedrag en dat we allemaal verdachten in plaats van burgers zijn geworden… heel verrassende en nieuwe inzichten krijgen we niet in deze documentaire, die eerder thuishoort in VPRO’s Tegenlicht of een lange Panorama-uitzending zou kunnen zijn.

Ten slotte, ‘Kill List’ van de Engelsman Ben Wheatley, die eerder al indruk maakte met zijn debuut ‘Down Terrace’. Een overvolle zaal zat gespannen te kijken naar het verhaal over twee Afghanistan-veteranen die een centje bijverdienen als huurmoordenaar. Een beetje lastig te volgen zonder ondertitels maar de droge humor is overduidelijk aanwezig. En dan gaat het gruwelijk mis al bij de eerste moord … niet omdat ze het klunzig deden, maar omdat in onze rij plotseling twee mensen tegelijkertijd flauwvielen. ‘Fin’ voor vandaag. Wij trokken nog naar Worm voor de eerste WORMyWOOD (zie deel 3) om bij te komen van het schrikken.

]]> http://www.gonzocircus.com/recensie-iffr-26-27-januari/feed/ 0 http://www.gonzocircus.com/agenda-artefact-festival-2012-stuk-leuven/ http://www.gonzocircus.com/agenda-artefact-festival-2012-stuk-leuven/#comments Sun, 29 Jan 2012 20:20:14 +0000 Maarten Timmermans http://www.gonzocircus.com/?p=18601 Van 14 tot 23 februari 2012 is er in en om het Leuvense Kunstencentrum STUK de twaalfde editie van het Artefact Festival. Een festival dat zich toespitst op de verhouding tussen nieuwe media, kunst en samenleving.

Het expoluik van het festival richt onder de naam ‘The Social Contract’ op de hedendaagse invulling van deze 17de-eeuwse term. De term duidt de verhouding aan tussen de individuele burger en de overheid. Eén van de vragen die de tentoonstelling wil beantwoorden is hoe deze verhouding verandert in een snel veranderende en globaliserende wereld. Daarvoor werden nationale en internationale artiesten uitgenodigd. Eén van die namen is Herman Asselberghs. Vorig jaar tekende hij met zijn ‘Dear Steve’ – een kritische blik op het Appleconcern – voor hét hoogtepunt van de expo. Hopelijk is zijn nieuwe werk ‘After Empire’ even sterk. Iets wat we ook hopen van de rest van de tentoonstelling.

Artefact 2012

Naast een tentoonstelling, lezingen en debatten is er ook een fors muzikaal luik. Het hoogtepunt daarvan ligt in het weekend van het festival. Op donderdag 16 februari is er al het gratis openingsconcert van Scroobius Pip en B. Dolan. De eerste verwierf bekendheid samen met zijn kompaan Dan Le Sac en tekent voor inventieve hip-hop. Op dag twee, 17 februari, is het tijd voor één van de jonge honden van het nog altijd toonaangevende Warp-label, Rustie. Ook de occulte goudgravers van Demdike Stare (zie GC #101) komen dan hun vreemde mix van drones, dubstep en wereldmuziek op het Leuvense publiek loslaten. Naast de muziek zijn het ook de bijzondere visuals die Demdike Stare gebruikt tijdens liveshows die meer dan de moeite zijn. Op zaterdag 18 februari is het dan de beurt aan de Noorse jazzman Bugge Wesseltoft om samen met de Duitse producer Henrik Schwarz het publiek van de Soetezaal in het STUK te betoveren. Maar die dag kiezen wij toch voor de labozaal waar dan het Belgische Ansatz Der Machine haar nieuwe album ‘Heat’ komt voorstellen in het voorprogramma van Nils Frahm. In Gonzo (circus) #105 kon je nog alles lezen over zijn intuïtieve omgang met neoklassiek en elektronica. Voor het wekelijkse Jazz Op Zondag werd een speciale gast uitgenodigd. Meesterdrummer William Hooker mag na zijn fenomenale passage in het STUK twee jaar geleden op gepaste wijze het weekend afsluiten. Op donderdag 23 februari wordt het festival afgesloten met een concert van het dromerige New Yorkse synthpopduo Phantogram.

Meer info: www.artefact-festival.be

Oldskool (Jos Verwer)

We gaan dus bijna helemaal tot het gaatje. Want stel dat die ene geniale plaat pas op 6 december verschijnt of dat de beste film van het jaar pas op 11 december in de bioscoop kwam. Het zou zonde zijn om die  te missen! En als we lijstjes publiceren doen we het meteen goed: in Gonzo (circus) #107 – uit vanaf 10 januari 2012 -vind je maar liefst 5 pagina’s lijstjes met releases, concerten, exposities, films et cetera. Onze medewerkers zijn daarin verre van eenkennig: alle disciplines en genres komen aan bod. En het gemopper van onze collega’s over een slap muziekjaar moeten we duidelijk met een korreltje zout nemen. Onze medewerkers zaten in 2011 immers niet verlegen om waardevolle ontdekkingen.

En zoals elk jaar gaven we 3 supertalentvolle illustratoren de opdracht om een ‘plaatje’ bij elk lijstje te maken. De vignetten vertellen iets over het karakter van onze medewerkers. Jos Verwer, Martha Verschaffel en Jelle Kindt hebben deze opdracht met verve en in schoonheid vervuld. Ook Gonzo (circus) #107 wordt dus een editie om in huis te halen en te koesteren.

Maar we laten je ook graag luisteren. Vanaf vandaag en in januari 2012 vind je hieronder geregeld links naar de mixclouds van de jaarlijstjes 2011 van onze medewerkers. En we zijn natuurlijk ook benieuwd naar jouw lijstje van 2011. Je kunt het posten hieronder (als bericht of via facebook) of een eigenzinnige remix maken van de lijstjes van voor . Onder alle inzendingen voor 1 februari 2012 verloten we drie stijlvolle winter 2011/2012 Gonzo (circus) t-shirts.

Overzicht mixtapes:

• 31/12/2011: Mixtape Maarten Schermer
• 04/01/2012: Mixtape Tamara Van der Laarse
• 08/01/2012: Mixtape Gé Huismans
• 11/01/2012: Mixtape Michel Mees
• 17/01/2012: Mixtape Seb Bassleer
• 24/01/2012: Mixtape Benjamin Van Vliet
• 28/01/2012: Mixtape De Geluidsarchitect (deel 1)
• 03/02/2012: Mixtape De Geluidsarchitect (deel 2)

]]> http://www.gonzocircus.com/jaarlijstjes-2011-lees-luister-reageer-win/feed/ 6 http://www.gonzocircus.com/recensie-sterke-verhalen-met-ome-henry/ http://www.gonzocircus.com/recensie-sterke-verhalen-met-ome-henry/#comments Sat, 28 Jan 2012 13:12:26 +0000 Klazien Schaap http://www.gonzocircus.com/?p=18595 Luisteren naar fenomeen Henry Rollins, is als kind op bezoek gaan bij je favoriete oom. Opeens waan je je weer acht jaar oud, hangend aan zijn lippen die de prachtigste verhalen spuien over verre reizen, vreemde volkeren, ontwapenende ontmoetingen, sterke rock&roll avonturen en te mooi-om-waar-te-zijn confrontaties met de groten der aarde. En zoals het een echte oom betaamt, hij houdt geen seconde zijn mond. De man heeft een onstilbare drang en gelukkig ook het talent om te vertellen, te vertellen en te vertellen. Drie uur lang!

Coming down at the Black Flag show - Illustratie: Klazien Schaap

Met dat illustere punk verleden alweer ver achter hem, slijt hij tegenwoordig zijn dagen met live spoken word optredens en wereldreizen, onder andere als televisiereporter voor National Geographic. De meeste verhalen die hij vertelt gaan over zijn reizen. Maar hij is nog altijd op zijn boeiendst, wanneer hij vertelt over episodes uit zijn tourverleden in de stijl van ‘Get in the Van’, zijn beroemde tourdagboek ten tijde van Black Flag. Zo weet hij zeer beeldend een scene neer te zetten van een Black Flag optreden in New York, waarin een reusachtige kerel vanuit het publiek op het podium klimt en zich er vervolgens vanaf stort, en daarbij een nietsvermoedende vrouwelijke bezoeker volledig onder zich vermorzelt, met gruwelijke gevolgen van dien. Ergens is het jammer dat hij vlak na dit verhaal nogal moraliserend uit de hoek komt en dat zal nog wel meerdere keren gebeuren, maar je vergeeft het hem graag, zoals je het ook je praatzieke oom zou vergeven.

Ook vertelt hij over zijn meer alledaagse belevenissen in zijn woonplaats Los Angeles. Een uitstapje naar een enorm shoppingcentre met zijn immer slecht gehumeurde collega die hij consequent ‘The Demon’ blijft noemen, is grappig en onderhoudend. Maar af en toe ook wat onbegrijpelijk voor het Nederlandse publiek, omdat er soms typisch Amerikaanse fenomenen de revue passeren, zoals Chips Ahoy koekjes, die je eigenlijk moet kennen om de grap te kunnen begrijpen. Liever luisteren we toch naar zijn reisverhalen over niet-westerse culturen, die voor hem net zo vreemd zijn als voor ons mede-westerlingen. Zo noemt hij een avontuur in Haiti, waarbij hij vol goede bedoelingen en westerse zelfingenomenheid een arme sloppenwijk in Port au Prince voorziet van voetballen en zeepjes. Dat hij vervolgens een vechtpartij om de zeepjes ontketent, had hij niet voorzien. Gevolg: iedereen boos. Uit schuldgevoel zal hij de rest van zijn reis voetballen en zeepjes blijven distribueren voor de verschillende sloppenwijken, maar dan via lokale wijkhoofden. Een staaltje zelf-relativering waar we nog wat van kunnen opsteken (mochten we ooit spontaan iets ‘goeds’ willen doen voor arme mensen die we op reis tegenkomen, maar de meesten van ons zijn niet zoals ome Henry, dus zover zal het toch wel nooit komen…).

Of die ene keer dat hij naar Noord Korea reisde, na jaren te hebben gewacht op een reisvisum naar dat land, omdat recalcitrant als hij is, iedere Amerikaanse overheidsinstantie het hem afraadde. Toen hij er vol verwachtingen eindelijk was, bleek het de grootste teleurstelling: slecht eten, humorloze mensen, en propaganda overal. Dat zal je leren Henry. Maar het heeft wel weer een paar topverhalen opgeleverd, veel beter dan die van de oorden waar hij het meer naar zijn zin had.
Opmerkelijk aan dit alles is dat hij tussen al deze verhalen drie uur lang geen enkele seconde een pauze laat vallen. Het publiek weet hij drie uur lang ademloos te boeien en gedurende de hele show blijft hij in dezelfde strijdlustige houding staan, rechterbeen iets voor zijn linkerbeen. Het is duidelijk dat de man nog lang niet klaar is met zijn reizen-vertellen-reizen-vertellen-enzovoorts. Moge hij nog lang onze held blijven.

Henry Rollins
The Long March
Gezien: 26-01 in Paradiso, Amsterdam

Zoals je in onze festivalspecial (GC#104) van de afgelopen zomer vast hebt gelezen willen festivals in deze moeilijke cultuur-economische tijden nog wel eens sneuvelen. Gelukkig is het Club Cross-linx mini-festival van de Effenaar niet gesneuveld, maar waren wij op de Gonzo (circus) redactie wel een klein beetje verdrietige panda’s toen wij vernomen dat de aanstaande editie met Hauschka en Elbipolis helaas geen doorgang vindt.

De Gonzo Cross-linx winactie komt daarmee helaas ook te vervallen, want we kunnen jullie natuurlijk niet naar een dichte deur sturen. Mocht je je winkansen niet af hebben gewacht en al kaarten hebben gekocht; geen nood, je mag je kaarten terugbrengen bij de Effenaar voor restitutie of je mag ze als toegangsbewijs gebruiken voor de volgende editie van Club Cross-Linx (met Kypski & Matangi) op 5 mei aanstaande.