Hieronder een fotoverslag van deze concerten:

1995

[Show as slideshow]

12►

Dope D.O.D.

[Show as slideshow]

Odezenne

[Show as slideshow]

12►

Django Django

[Show as slideshow]

Alkerdeel

En het was een goed feest! Sayona betoverde ons met gloomy psychedelische klanken, waarna Puin + Hoop er lustig op los improviseerde met gitaren, knopjes en visuals (gegeneerd door een zelfgebouwde  projector in elkaar geknutseld met meccano, een bezemsteel en een oude dvd-speler, diy in de puurste vorm). Ten slotte gaf Alkerdeel – zoals het hoort – er een vette gitzwarte lap op! En passant was het nog genieten van het beste uit de platenkast van de Gonzo (circus) dj’s. Merci aan alle bands en dj’s, het publiek (van heinde en verre gekomen) en Les Ateliers Claus voor de fantastische avond!

Geniet hier na van het Gonzo (circus)’ verjaardagsfeestje…

‘

[Show as slideshow]

Foto’s: Vanessa Verbeiren

Het album is te krijgen als, gratis, download en als echte langspeelplaat. Als ik zanger Gover Meit vraag waarom er voor deze combi gekozen is antwoordt hij: “We hebben bewust gekozen voor alleen vinyl. De cd voegt niet veel toe aan de internet download omdat er geen verschil te horen is tussen een download- of een cdtrack. Vinyl is gewoon een mooi product met die hoes en binnenhoes. Bovendien gaf ons label, Subroutine, ons de ruimte om zelf te kiezen wat we wilden.”

Op de hoes van de plaat staat de bandnaam geschreven als zijnde een sterrenstelsel in een oneindig heelal. “Het ontwerp is afkomstig van de IJslandse kunstenares Steinunn Jónsdóttir. “Drie van ons hebben op de Rietveld academie gezeten, dus in theorie zouden we zelf in staat moeten zijn om onze muziek van artwork te voorzien. Maar in de praktijk monden ontwerpsessies bij ons altijd uit in knallende ruzies. We wisten daarom van tevoren dat we het hoesontwerp uit handen moesten geven. Steinunn Jónsdóttir kenden we nog van de kunstacademie; zij is heel bekwaam in het portretteren van het heelal.”

Wooden Constructions - People Now People

Het thema heelal verwijst volgens Gover Meist naar de Roland RE-201 of wel Space Echo. Van dit circa veertig jaar oude effectenapparaat is de band een grote fan. “”We wilden een ruimtelijk effect creëren en dat krijg je als je gitaren, drums en zang door de Space Echo jaagt.”

Maar de plaat verwijst ook naar de illustere Mexicaanse astronaut Pablo Cuancín. Deze choreograaf was ooit astronaut bij de NASA en heeft naar aanleiding daarvan een aantal dansen geschreven over het heelal en gewichtloosheid. Als het album op 12 juni in de Melkweg gepresenteerd wordt is hij precies 25 jaar dood. Dat klinkt als een leuk verhaal maar als ik op internet iets probeer op te zoeken over deze vergeten Mexicaanse held, blijft het opvallend stil. Dan maar goed opletten bij de albumpresentatie omdat de band op hun website belooft dan van alles over Pablo Cuancín te gaan vertellen.

Tenslotte vraag ik Gover Meit nog even naar de ervaringen die de band heeft opgedaan tijdens al die Ultra-evenementen. “We hadden wel een beeld van de muziekscène uit de jaren tachtig maar we wisten niet dat het Ultra genoemd werd. Voor ons was het als een warm bad. We moeten vaak onze muziek uitleggen maar tijdens de Ultraconcerten had het publiek snel door wat we deden. Het is ons wel vaker gebeurd dat we muziek aan het maken waren en dat we achteraf ergens op gewezen werden dat we niet direct kenden. Zo was het met Ultra, maar ik word bijvoorbeeld vaak vergeleken met Ian Curtis. Voor we met Wooden Constructions begonnen had ik nog nooit van hem gehoord. Maar dat krijg je als je tijdens het maken van nieuwe muziek terugkijkt in de tijd.”

Het uitgangspunt was dan ook eentje van samenwerking in plaats van concurrentie. Diverse ‘clubs’ die in Amsterdam alternatieve avonden programmeren in de locaties rond het Vondelpark (Occii, OT301, Vondelbunker en Budapest) presenteerden er een staalkaart van hun line-ups. Dat zorgde niet voor versplintering, maar juist voor een organisch geheel waarbij je van de ene ontdekking in de andere viel. Terwijl het festival op vrijdag maar stilletjes op gang kwam (het weer werkte dan ook niet echt mee), heerste er op vrijdag en zondag een heuse festivalsfeer – geholpen door een waterig lentezonnetje – waarin je ook bekenden en nieuwe vrienden kon ontmoeten. Een mooie aanzet tot het beter profileren van de underground scène in Amsterdam – zeker in deze tijden waarin verschraling van het muzikale aanbod in de Nederlandse hoofdstad dreigt – is dus nauwelijks denkbaar. Andere lokale scènes kunnen hier een voorbeeld aan nemen. Geen wonder dus dat een hele bende Gonzo (circus)-redacteuren de weg vond naar het SOTU-festival. Hieronder hun hoogtepunten.

Ruth Timmermans: ‘Lekkernijen‘ – de driekoppige band van Arvind Gang uit Den Haag – toonde helaas voor veel te weinig mensen in Occii een hypnotische set vol  gitaarvirtuositeit en enerverende ritmes. De dag erna mocht Arvind als ‘Every Bolt Rumbling’ in de ietwat muffig ruikende Vondelbunker een uitgebreider publiek kennis laten maken met zijn gefreakte gitaarspinsels. Ook in de Vondelbunker op zaterdag stond PAK – het alterego van Lauren Pakraadooni, een kunstenares en muzikante uit Rhode Island. Haar elektronische waar en cassettedecks had ze tegen de muur uitgestald op een staand palet. Een beetje wankele constructie die leidde tot onbedoelde extra noise, maar het geheel was bij vlagen betoverend. Daarna op naar OT301: na de kundige postrock van 78RPM, was het de beurt aan de Amsterdamse free improv band Dagora, die haar reputatie alle eer aan deed en het publiek heerlijk verwende, waarbij de geschifte drummer het publiek op de hand kreeg door te drummen op palen en de cimbalen door de concertruimte te laten spinnen. Zondagmiddag was het uitblazen in Budapest, een gezellig en onregelmatig geopend huiskamercafé met een uitgelezen selectie bieren (en helaas een onverdraagzame buurman). Helaas bleek Paul Labrecque (Head of Wantastiquet) zoek in Hamburg (altijd een valabel excuus), maar we pikten wel nog een gedreven set van Ab Baars & Jasper Stadhouders mee.

PAK

Niels Tubbing is erg kort over zijn hoogtepunten.

Teenage Radiation: Heerlijke analoge psychedelische noise, doet op de harde momenten soms aan het harde van Nadja denken. Allesverwoestend, geen ontkomen aan en dat is heerlijk.

Bazookaa: Noisy new wave punk uit Griekenland. Onverstaanbare teksten live, maar de galm over de zang is jaren tachtig verantwoord. Niets nieuws onder de zon, maar zeker goed en fijn uitgevoerd. Zelfs met wat shoegaze elementen.

Gay Anniversary: Grieks gekkenhuis. Noise, punk, herrie, chaos. Veel gitaargeweld en een voornamelijk in Grieks schreeuwende zanger plus een laag ouderwetse maar dikke drumcomputer geluiden. Overtuigende show!

Ook Oscar Smit is kort over zijn hoogtepunten. Het Amerikaanse duo Lucky Dragons en het nieuwe project van Vincent Koreman, Teen Radiation, waren in zijn ogen de absolute klappers.

Als laatste recensent vroegen we Arjan van Sorge  naar zijn mening. De eerste editie van het Sound Of The Underground (SOTU) festival in Amsterdam maakt de naam waar. Verdeeld over vijf locaties op relatief korte afstand van elkaar spelen vage, obscure en moedwillig experimentele bands en acts drie dagen lang een bijzondere rol in het Amsterdamse muziekleven. Veel variatie in het aanbod, enthousiaste vrijwilligers, een redelijk strakke planning en een heus festivalboekje met echte timetable laten blijken dat niet-commerciële muziek ook (nog steeds) een leven heeft. Per dag kost een ticket een tientje, en drie locaties zijn gratis toegankelijk of er wordt slechts om een donatie gevraagd. De publieksopkomst kan zeker beter, maar dat is dan voor een volgende aflevering van het festival. Opvallend is dat alle organisatoren ook een of meerdere optredens hebben; wat dat betreft lijkt het een uit de hand gelopen eigen feestje. Gelukkig is SOTU meer dan dat.

De voormalige atoomschuilkelder onder de Vondelparkbrug is niet de plek waar in de zestiger jaren in het eerste Nederlandse jongerencentrum Pink Floyd en Frank Zappa speelden, dat is een deur verderop – maar evengoed is het de gezelligste spot van SOTU. Het Schijnheilig collectief organiseert er al een tijdje concerten, films, exposities en andere creatieve uitlatingen, met mensen die – vrijwillig – meer door plezier gedreven worden dan door geld. Een podium is er niet maar dat maakt weinig uit, want in de Vondelbunker zijn artiest en publiek toch al redelijk met elkaar versmolten. Vrijdagavond doen een truttig geklede vrouw en een schonkige blanke rastaman zich tegoed aan bier en knetterharde noise vanaf de draaitafels, en ze lijken hun doel bereikt te hebben als het publiek en masse buiten gaat staan. Het duo en twee headbangers willen het nog harder hebben maar de geluidstechnicus ziet het nut er niet echt van in… Het Plattetozti Noise Orkest is een samenraapsel van de labels Plattegrond en Toztizok Sounds en neemt de grommende ruis subtiel over, maar naarmate het aantal muzikanten toeneemt wordt de chaos van deze labeljam steeds groter en verzandt het geheel in onduidelijk geïmproviseer. Buiten worden twee fietsen rondgereden met grote speakers voor- en achterop, met noisetonen die afhankelijk van de fietssnelheid hoger of lager / sneller of langzamer gaan. De brug vormt daarbij een mooie klankkast. Het is bijna middernacht maar de gegoede burgerij rond het Vondelpark stoort zich er blijkbaar niet aan.

In OT301 bouwt Heatsick (Steven Warwick, Berlijn) met een casio laag voor laag hypnotiserende technotracks op, maar met zijn ritmes en melodieën komt hij toch ook weer niet echt veel verder dan een soort alternatieve hotelorganist. Het publiek begint er eerlijk gezegd wel wat op stoom door te komen… In het aangrenzende café-restaurant speelt de De-Peper-Free-Form-Improv-Music-Group met een vreemde combinatie van drums, bas, cymbalom en bandrecorderloops een zich gestaag ontwikkelend trance-iets. De groep is samengesteld uit parkmuzikanten, conservatoriumstudenten en doe-het-zelvers, en heeft aardig wat tijd nodig om in te komen. In de OCCII speelt het Griekse Bazooka, labelgenoot van Acid Baby Jesus dat net een sterk debuutalbum op Slovenly Recordings uit heeft. Het gebrek aan goede liedjes denkt het drietal op te vangen door een oorverdovend volume, zodanig dat het zelfs bij geharde OCCII-bezoekers wat verbazing wekt. Maar psychedelisch en ruig is hun mix van grunge, punk en sixties trashrock zeker.

Bazooka

Zaterdagmiddag bijt de Vondelbunker de spits af met etherisch gitaarspel van Yutaka Hoshino, die onder de naam Treehouse een verzorgd maar wat saai en statisch optreden geeft. De zachte en vriendelijk getoonzette muziek combineert niet met  het donderende geraas van de overrijdende trams, en Yutaka schrikt vooral in het begin op van het contrasterende geluid. Indias Indios (Benjamin Altermatt, Berlijn) komt daarna met een mix van oude, opzettelijk verkeerd afgespeelde vakantiefilms uit Azië, aangevuld met vervormde stemmen, omgevingsgeluiden en lieflijk glijdende synthesizerklanken. Even later vormt snarengetokkel het vertrekpunt voor geluid dat gaandeweg afdrijft naar noise en vervormde radiostemmen.

Astropietra/Sea Urchin

Astropietra/Sea Urchin bestaat uit de Italiaanse Francesco Cavaliere en de Egyptische Leila Hassan, en zorgt voor de eerste aangename verrassing van deze middag. Schudden met belletjes wordt gecombineerd met spacegeluiden en vaag gestommel uit een stuk of vijf cassettedecks, en van een simpele maar doeltreffende lichtshow voorzien. Het licht bestaat uit slechts een fel spotje, wat prisma’s, kristallen, spiegeltjes en lenzen, die betoverende en kleurrijke vormvariaties laten zien op de grauwe bunkermuren. Vanuit de cassettes sijpelen langzamerhand vette en met veel ruimte omgeven beats door de mixer, die de in trance bewegende Francesco en de gehypnotiseerd de toetsen beroerende Leila – plus publiek – naar hogere sferen brengen. Pure magie. Van de technische problemen waar ze mee te kampen bleken te hebben, was daarbij niets te merken.

De Amerikaanse PAK (Lauren Pakradooni) heeft op ooghoogte een aantal cassettedecks en gitaareffecten bovenop de rand van een houten pallet gezet, en laat met de rug naar het publiek gekeerd wat noise horen, niet meer of minder. Tweede hoogtepunt van de middag is het optreden van Dolphins Into The Future van de Vlaamse Lieven Martens, die met natuurgeluiden (vogels, water) en subtiele elektronica voor even het beton, de trams en de muffe keldergeur doet vergeten. Een ouwe rot in het vak deze dolfijnenman, die zonder projecties, vrijwel bewegingloos en met het zicht strak op het laptopscherm, met golvende, glijdende tonen en diffuse beats een mystieke wereld oproept. Dat hij daarbij weinig ter plekke toevoegt aan zijn van tevoren gemixte materiaal maakt het niet minder boeiend… DITF is trouwens ook een van de weinige artiesten die af en toe tussen de muziekstukken door uitleg geeft aan de aandachtige toehoorders – maar met zijn obsessie voor de geschiedenis en toekomst van tropische eilanden heeft hij dan ook duidelijk een verhaal te vertellen.

Zaterdagavond speelt het Rooie Waas in de Vondelbunker. Eigenlijk een soloproject van Gijs Borstlap, een gitarist die al eerder in noisebands als Heroface en The KGB  speelde. In september komt het debuutalbum uit op Narrominded, maar dan met Gijs als mompelende, stuurse poëet, die zijn repetitieve, Nederlandstalige teksten op een rauw spijkermatras van overstuurde en tot op het bot gestripte industrial hiphopbeats laat schuren. De elektronische drums zijn niet helemaal goed afgesteld waardoor de muziek ietwat aan kracht verliest, maar de set is evengoed overdonderend, en de door de vierkoppige band geproduceerde energie is zeker goed voor een jaar overleven na een nucleaire fall-out. We zitten goed in deze bunker! Een flinke steenworp verderop, in de OCCII, doet Gum Takes Tooth uit Londen de Apocalyps nog eens dunnetjes over, met twee drummers die zich tribaal uitleven op donderende drums, dicht op de huid gezeten door het derde bandlid dat allerlei elektronische effecten door de muur van (ritmisch) geluid heen foefelt en van een soort hypnotiserende zang probeert te voorzien. Twee drummers aan het werk leidt vaak tot een vol geluid, maar in deze combinatie spat de intensiteit er pas echt helemaal vanaf. De hippiedans en de fluwelen zang van de gangmaker versterken het geheel niet echt, maar de beats staan als een bunker.

Basketball

Tussendoor vond dan nog de grote vraag van de avond plaats, namelijk wat de doorsnee latin van Bomb Diggy op een festival als dit doet? Reden te meer om van OT301 naar de OCCII te verkassen… Daar gaat Eva van Deuren onder de naam Orphan Fairytale met uitgekiende, fijnmazige ritmes aan de slag, onder de projectie van wat obligaat filmmateriaal. De neo-acid van Antwerpenaar Eric von Stroheim – onder de naam Hungry Soul – sluit daar mooi op aan, en zijn gelaagde en stuiterende beats zijn al  snel aanleiding voor het publiek om wat aan beweging te gaan doen. Terug naar OT301, waar het even wachten is op het zonderlinge kwartet met de doodnormale naam Basketball, met bandleden van over de hele wereld (Bosnië, China) die elkaar in Canada hebben leren kennen. Mafkezen eerste klas, een soort hippies gedrenkt in GHB, lijzig en lanterfantend wandelen ze door de muziekgeschiedenis, en ondanks hun onmogelijke ritmes, kosmische gitaarspel en warrige prietpraat komen ze toch steeds weer uit op krakers die de dansvloer doen schudden en in een vaste greep houden. Het adembenemende bewijs dat je een boek niet op de cover moet beoordelen. Daarna, straight from Bangladesh: Narain Ashad die met wat cd-spelers en een microfoon een gelikte maar toch losse en leuke DJ-set neerzet. Alles aan de beats is tropisch, en gaat er bij de dansers in als zoete koek.

Zondagmiddag in OV Budapest is gewijd aan de wat meer verfijnde klanken. Het buurthonk van de bewoners van het WG-terrein is slechts twee middagen per week in werking, en stelt nu haar deuren open voor SOTU. De bierkaart is – zeker voor zo’n kleine gelegenheid – ongeëvenaard, de hapjes zijn met liefde gemaakt en via donatie verkrijgbaar. De zon schijnt en Chant & Chicory speelt dus buiten, naast een enorme boeddha en een klaterend fonteintje. Een mooie match, want het door akoestische gitaar en viool voortgedreven samenspel is zacht en dromerig en vloeit aangenaam kabbelend voort in een hypnotiserende cadans. De perfecte festivaluitsmijter, zeker op een zondag na twee dagen sonisch geweld. Het gezelschap had slechts drie keer geoefend, maar op deze middag is er net die vonk, de magie die alles vloeibaar en hypergevoelig maakt. Voor herhaling vatbaar, uitgezonderd de niet geplande, overstuurde piep aan het eind natuurlijk.

Sleep Gunner

Een overgevoelige buurtbewoner die waarschijnlijk dacht aan het einde van de week loom en lekker te genieten van zijn oude en vertrouwde kroegje, trekt het in blues en country gedrenkte gitaarspel van Sleep Gunner niet, en flipt helemaal uit. Intelligente en gedreven uitgevoerde bewerkingen van de 50er jaren muziek van The Louvin Brothers blijken zelfs op zo’n heerlijke en relaxte soort van afterparty teveel te kunnen zijn – ziedaar het bestaansrecht van een festival als SOTU, en de vooroordelen waar undergroundmuziek nog steeds mee te kampen heeft. De messcherpe en met liefde bewerkte blues kan gelukkig wel tegen een stootje, en vriendelijk genoeg besluiten Mark Morse en Jeroen Kimman om de pijn voor de buurtbewoner(s?) wat te verzachten. Een aardig gebaar, maar festival manager Joost Schouten heeft wat minder op met zulke feestverstoorders. Gelijk heeft-ie, underground heet niet voor niets zo en zal altijd wel mensen een onaangename verrassing bezorgen – het grootste deel van de mensheid zelfs. Maar SOTU heeft bewezen dat er echter genoeg te genieten is in de ondergrondse en tegendraadse muziekcultuur, en dat er nog een wereld te winnen valt.

Aanvankelijk zou het concert van Frahm plaatsvinden in die andere kerk nabij het Amstelveld, De Duif, maar later is het hele gebeuren verplaatst naar de Amstelkerk. Net als De Duif is de Amstelkerk een werkelijk wonderlijke locatie voor een muziekgebeuren als deze. De ruimte waarin gespeeld en geluisterd wordt, is een soort kubus, met een enorm hoog plafond. De ramen die helemaal bovenin de wanden zitten, geven de ruimte een aparte en mooie belichting. Het publiek bestaat deze avond uit een mix tussen wereldvreemde muziekliefhebbers en quasi-hippi quasi-intellectuelen (jazeker, ook die bestaan) en wat opvalt is dat de gemiddelde leeftijd toch niet heel erg hoog ligt, zo rond de midden dertig. Wellicht komt dat doordat Frahm zelf nog vrij jong is (30) of toch doordat zijn optreden van vanavond onderdeel uitmaakt van het hip gepresenteerde Indiestad. Hoe dan ook is het mooi om te zien dat de Amstelkerk afgeladen vol zit en dat er blijkbaar dus voldoende aandacht is voor muziek als deze.

Bij aanvang van het concert komt Frahm ontspannen door de zaal aangelopen en neemt eerst rustig de tijd om een beetje te babbelen met het publiek. Hij heeft een ontwapenende houding, waarmee hij er al snel voor zorgt dat er geen gespannen sfeer zal heersen zodra hij de pianoklanken van ‘Said and Done‘ de zaal in zal sturen. Frahm begint met een eenzijdig hoog hamerend geweld, strak, staccato op dezelfde noot. Het geweld zwelt aan, tot het bijna ondraaglijk wordt en hij dan plots met de linkerhand de schoonheid begint te bespelen. Het hamerend geweld met de rechterhand gaat door, maar krijgt nu tegengas. Alsof de dood op deuren aan het bonken is, maar Het Leven Zelve zich daar niets van aantrekt en het doorgaat het leven te leiden, simpelweg omdat het geleefd moet worden, nee kan worden. Het spel resulteert in een intrigerende dans met de naderende dood en ontaardt uiteindelijk in de kalme berusting van het Einde, en het is goed zo.

Nils Frahm – Said and Done (Live at Haldern Pop Festival 2010)

De intensiteit van het spel van Frahm brengt het publiek in vervoering, maar vraagt daarmee ook veel van de luisteraars. Het is mooi om te zien hoe Frahm weer even de teugels laat vieren, als hij vraagt of hij misschien van iemand in de zaal een jas mag lenen om op te zitten. Zijn krukje is namelijk zo laag dat hij moeilijk bij de toetsen kan. Gelach, geroezemoes en iedereen is weer klaar voor de volgende dosis muziek. Frahm begint dit keer klein en overpeinzend. Langzaam echter ontstaan er stromende rivieren die vloeiend de Amstelkerk opvullen. Momenten van ijlte, van vluchtige klanken die hemelwaarts stijgen op deze Hemelvaartsdag, doen een beeld opdoemen van een op valse dromen gebaseerde utopie. Een hemelse wereld waarbij je als luisteraar in je achterhoofd stemmetjes hoort, dat het eigenlijk niet waar kan zijn. En ja, Frahm laat de muziek deze stemmetjes gelijk geven, als hij wisselt van zijn vleugel naar zijn keyboards en met een verandering van klankleur de utopie als een dansend en vallend kaartenhuis ineen laat storten. Grondtonen brengen ons terug naar de aarde en de muziek wordt voller, stijgt dan weer enigszins, maar ditmaal met een soort zweem van ironie in de klanken. Plots lijkt er zowaar een eighties vibe te onstaan in de muziek en de zwaarte maakt plaats voor een glimlach.

De muziek van Frahm, alleszins zoals hij deze live speelt (want live tovert hij nummers die op plaat vijf minuten duren om tot grotendeels geïmproviseerde kathedralen van ruim een kwartier), is als een lange reis langs vele verschillende affecten. Dit is misschien tegelijk het enige kleine minpuntje dat iemand zou kunnen benoemen tijdens deze show, dat Frahm wellicht iets te veel wilt. Maar aan de andere kant is dat tegelijk een beloning voor de luisteraar, als deze tenminste welwillend is de reis in al zijn facetten te aanvaarden. Er zijn lichte momenten van euforie, waarbij het volstaat met de ogen dicht te luisteren en te voelen. Maar ook met de ogen open is het genieten. Van het laatste daglicht dat hoog in de kerk naar binnen glipt via de ramen, waar val daar onder de gele lampen eenvoudig voor kaarsen aangezien kunnen worden. Van het gezicht en de houding van Frahm op het podium, waar de passie en intensiteit vanaf druipt. Het vrijwel vlekkeloze spel doet een zekere mate van eenvoud en gemak bij Frahm impliceren, maar zijn gezicht laat een geheel andere wereld zien. Hij is getergd, kijkt indringend en het is duidelijk dat zijn spel hem emotionele en spirituele moeite kost, welke hij overigens dubbel en dwars terugkrijgt, getuige zijn oprecht blijde ogen na ieder nummer. Toch komt een citaat uit de film Control op in onze gedachten, als Ian Curtis zegt: “They don’t know how much I give…”.

Frahm beseft goed wanneer hij het publiek weer wat lucht moet gunnen en vraagt bij het laatste nummer of er geen pianist in de zaal zit die samen met hem wil spelen. Na enige aarzelingen staat er toch iemand op: pianist Erik gaat Frahm vergezellen. Na een korte uitleg van Frahm (“Ik speel de lage noten en heb wat meer verantwoordelijkheid, jij speelt de hoge noten!”) en een kleine kwinkslag (“Als het echt verschrikkelijk klinkt dan glimlachen we gewoon naar het publiek”) schuiven de heren naast elkaar aan bij de vleugel. Het publiek houdt zijn adem in, de spanning voelend of het wel goed zal gaan. De twijfel maakt echter al snel plaats voor bewondering, als na een aarzelend en aftastend begin duidelijk wordt dat ook Erik goed kan spelen en, belangrijker nog, Frahm goed aanvoelt. De muziek wordt voller en er wordt op momenten met volle overtuiging gespeeld. De improvisatie die de twee heren hier neerzetten is indrukwekkend en levert een kwetsbare intensiteit op, die uiteindelijk culmineert in een terecht lang en warm applaus. Frahm maakt van de gelegenheid gebruik om snel even naar de bar te rennen voor een drankje, maar hij komt gelukkig terug voor een slotakkoord. Het laatste stuk is, zeker in vergelijking met al het voorgaande van deze avond, een zeer gebalanceerd stuk. Het is een fijn einde, omdat het lijkt alsof na vele strubbelingen een uiteindelijk equilibrium gevonden is. De individuatie is compleet en zowel Frahm als de luisteraars lijken een te zijn verworden met hun Zelf.

Met dit optreden bewijst Frahm dat hij een geweldige live pianist is, die zowel kan ontroeren als de mensen kan laten (glim)lachen. Net als labelgenoot bij Erased Tapes Records Ólafur Arnalds (met wij hij onlangs nog samen heeft opgenomen), weet hij een brug te slaan tussen (neo)klassiek en modern. Indien u de kans heeft om Frahm live te aanschouwen, aarzelt u dan niet. De komende weken is hij nog een aantal maal in de buurt tijdens zijn speciale Recording Tour, waarbij hij zijn live show opneemt voor een eventuele toekomstige release.

Nils Frahm – Recording Tour 

Voorstanders van terugkeer naar oude hiërarchische verhoudingen noch ‘netwerk’-believers hebben tot op heden een passend antwoord weten te verzinnen. En daar is het nieuwste buzzwoord: meshwork. Een slim, veelgelaagd concept dat al een tijdje rondzingt onder ingewijden en zowel bron van inspiratie voor kunstenaars als voor onze toekomstige samenleving kan zijn. Zijn ‘vital beauty’ en ‘meshwork’ in staat het ‘systeem’ te veranderen? Of is het maar de vraag hoe lang zal het duren voor ongeïnspireerde ambtenaren en gehaaide consultants ‘the meshwork’ hebben ontdaan van haar schoonheid en tot een ‘tool’ voor ‘out-of-the-box’-denken hebben gedegradeerd. Of is het, zoals Thierry Bardini, onmogelijk om de ‘meshwork’ en ‘vital beauty’ te verenigen met alles waar bureaucraten voor staan?

Vital Beauty

Philip Beesley - Protocell Field

De hoofdvraag van ‘Vital Beauty’ was waarom en hoe schoonheid – een concept dat volgens het modernisme uit ons leven en de kunst diende te worden geweerd – juist in de 21ste eeuw haar rechtmatige plaats opnieuw moet innemen. Het concept is ontleend aan John Ruskin die in de negentiende eeuw zocht naar een manier om recht te doen – zeer kort samengevat – aan het feit dat we in een imperfecte wereld vol tegenstrijdige krachten en stromen leven en dat juist dit ‘voortdurend in beweging zijn’ schoonheid voortbrengt. DEAF richt zich expliciet op elektronische kunst, die juist bij uitstek drager blijkt te zijn van ‘vital beauty’: het kunstobject is niet langer passief te ontleden door de toeschouwer, maar het proces is belangrijk, het (elektronische) kunstwerk is voortdurend in beweging wat telkens een nieuwe andere ervaring oplevert of anders geformuleerd: elke keer als je het ziet, moet je het opnieuw voelen en construeer je als het ware opnieuw een kunstobject. En de manier om dat te doen is volgens hoogleraar Lars Spuybroek – die ons en passant nog even zijn uitgesproken mening over enkele voormalige collega’s architecten meegaf – einfühlung, een concept dat hij ontleent aan de esthetische opvatting waarbij de tegenstelling tussen het zelf en het object verdwijnt door een vorm van ‘internal mirroring’ waardoor het kunstwerk actief wordt in de ‘toeschouwer’ (die eigenlijk geen toeschouwer meer is dan). Wendy Steiner ging verder in op die interactie die als uitkomst uiteindelijk ‘sympathy’ tussen kunst en toeschouwer dient op te leveren.

In de zes lezingen – sommige best wel taai en wel eens ‘lost in Deleuze’, andere inspirerend, maar als geheel wel logisch opgebouwd – werd getracht om vanuit verschillende disciplines (politieke theorie, antropologie, kunstgeschiedenis en architectuur) ‘vital beauty’ te (her)definiëren, verfijnen en aan te passen aan onze tijd waarin we niet alleen maar met natuurlijke ‘levensvormen’ worden geconfronteerd, maar ook ‘technologische’. Daarnaast werd nagegaan – aan de hand van voorbeelden – hoe we onze omgeving, voorwerpen en ons eigen leven en samenleving kunnen ‘vormgeven’ door de immer aanzwellende informatie- en datastromen, ‘zelforganiserende/zelflerende’ materialen en de prachtige totaal nieuwe ‘vormen’ die daaruit voortkomen te verweven in een ‘meshwork’.

Troost en genot

In de zoektocht naar het wezen van ‘vital beauty’ kwamen verschillende sprekers immers al snel uit bij de meshwork. Hoewel dat oorspronkelijk staat voor een regelmatig geweven object, zoals mandjes of visnetten, staat het hier voor een veelgelaagd, complex en ook wel eens onregelmatig weefsel waarin zowel herhaling van patronen als verandering door afwijkende kopieën (zoals fout gekopieerd DNA), entropie et cetera mogelijk zijn en waarin a niet noodzakelijk en lineair tot b leidt of waarin niet alles noodzakelijk verknoopt is, zoals in een netwerk. Het accepteren van beweging, tijd en tijdverloop, rusteloosheid, imperfecties, afwijkingen, onzuiverheid, instabiliteit, verval, variëteiten, verlies van controle en zelfs ‘junk’ wordt binnen het meshwork als inspirerend en niet als bedreigend ervaren en juist de basis vormen van het scheppen van schoonheid, het ontwerpen van nieuwe ‘levensvormen’ en zelfs het bieden van troost.

De Nederlandse bioloog en media-theoreticus Arjen Mulder haalde het werk ‘Terrain 01’ (1993) van Ulrike Gabriel aan om dit te illustreren. Het werk bestaat uit een grote ronde metalen plaat met daarop kleine robots die aangedreven worden door zonnecellen. Er is dus licht nodig om ze laten bewegen. En ook de interactie met de toeschouwer: deze zit op een stoel met een hoofdband die de alfagolven in het brein meet. Denk je na dan, dan worden er alfagolven waargenomen en gaat het licht niet aan. Denk je niet na dan zijn er geen alfagolven, gaat het licht aan en bewegen de robots naar elkaar toe in ongelijke patronen. Mulder vergelijkt het met het hoofd van een warrige geliefde: als je probeert het te begrijpen, gebeurt er niets. Als je het loslaat, dan worden patronen duidelijk. Het was maar een voorbeeld van agency art – volgens Mulder een adequater benaming om relevante kunst anno 2012 aan te duiden dan interactieve kunst, het vereist immers ook een sociale context en ethische keuzes van de ‘toeschouwer’. Het resultaat van agency art is volgens Mulder therapeutisch, troostend en doet ons beseffen dat controle overschat is. Een gewaagde stelling, waar zeker niet iedereen het mee eens zal zijn en de wereld wellicht nog lang niet klaar voor is.

Junk

Ook in Thierry Bardini’s lezing – met wie je een interview in Gonzo (circus) #110 kunt lezen – aandacht voor het loslaten van controle en het imperfecte. Helaas verzandde zijn voordracht door zenuwen en een overdaad aan lange citaten van veelal Franse filosofen, in een iets te lang betoog. Aan het einde smokkelde hij de idee van het belang van puur plezier in tegenstelling tot perfectie als drijvende kracht voor het bereiken van schoonheid nog even snel erin. En dat is jammer want onderliggend deed Bardini wel een poging om aan te geven hoe ‘junk’ en meshwork kunst zouden kunnen verlossen uit de wurggreep van het utilitaristische en competitieve begrippenkader waarbinnen ze vaak opereert heden ten dage.

Maar waar gaat het allemaal heen? En hoe moet dat er concreet uitzien? Dat kwamen we te weten van architect en kunstenaar Philip Beesley – zijn wonderlijke installatie ‘Protocell Field’ maakt deel uit van de DEAF-tentoonstelling. Op zoek naar andere dan de klassieke, volgens hem beknottende architecturale vormen en naar een integere en vitale band met de aarde die we volgens hem in de architectuur de afgelopen eeuw zijn kwijtgeraakt, werd hij geïnspireerd door uitstulpende en terugtrekkende bewegingen van bijvoorbeeld de uitstulpende bewegingen van amoebes en het lymfatisch systeem van de mens, dat met een beetje goede wil ook als een meshwork kan worden beschouwd. Hij zoekt daarbij naar diffuse vormen die volgens hem een beter antwoord zullen bieden op de vragen die de onstabiele scharniertijd waarin we ons bevinden, oproept. Bij de uitwerking liet hij zich onder andere inspireren door zogenaamde ‘geotextiles’: slimme weefsels die bijvoorbeeld helpen bij het bouwen van een nieuwe ‘natuurlijke’ waterdam waarbij het weefsel dient als basis en verdwijnt als de dam klaar is. Het getoonde werk – een driedimensionale ongestructureerd jungle-achtig geheel van fragiele palmbladachtige weefsels, een wildgroei van transparante buisjes die refereren aan allerlei structuren die we in de natuur ontmoeten, en kleine met vocht gevulde blaasjes. Deze protocelformaties reageren op de mens van zodra deze de installatie fysiek en mentaal (Beesley onderzoekt ook de invloed van gedachtenpatronen op deze protocelformaties) benadert door rimpelingen en bewegingen van de weefsels, terwijl wie zich in het midden van de installatie begeeft een sterke geur van klamme aarde en hoge vochtigheidsgraad ervaart. Een overweldigend voorbeeld van ‘responsive architecture’ die ons toont hoe in de toekomst onze leefomgeving drastisch zal veranderen en we misschien weer meer gaan genieten zodra we controle en de eenzijdige focus op economisch nut loslaten en ons overgeven aan ‘vital beauty’. Wie durft te genieten?

Symposium ‘Vital Beauty’, 16 mei, De Balie, Amsterdam

Op 18 mei vindt in de Gouverne (Rotterdam) de Evening of Philip Beesley plaats. Meer info, vind je hier.

Dingen... die gebeuren in LAC

Hieperdepiep! Morgen gaan we allemaal naar Les Ateliers Claus in Brussel, waar het 20-jarig verjaardagsfeest van Gonzo (circus) plaatsvindt. Het wordt een groot feest, met live: Alkerdeel, Puin + Hoop, Sayona en de Gonzo (circus) DJ’s. 

Waarom in Les Ateliers Claus? Omdat dit een van de meest paradijselijke oorden op aarde is.

“Uit eigen beleving ben ik ervan overtuigd dat de bijzonderste plekjes in Brussel de kleinere plekken en initiatieven zijn die onafhankelijk en deels los van subsidies fungeren. Met name La Compilotheque en Les Ateliers Claus.” Aldus Seb Bassleer (DJ Sebcat) in zijn artikel ‘Is Brussel echt het nieuwe Berlijn?’

Kom je naar ons feestje op 18 mei in Les Ateliers Claus in Brussel? Breng je speciale Gonzo (circus)-lezers kortingsbon mee en betaal slechts 6 euro!

DJ Sebcat

Overmorgen is de grote dag! Dan is Gonzo (circus) 20 jaar oud en jij bent uitgenodigd! Eerder las je al over Alkerdeel, Puin + Hoop en Sayona. Aan nachtzwarte, magische en occulte live klanken geen gebrek. Maar een verjaardagsfeest is niet compleet zonder DJ’s en daarom hebben we onze beste huis-DJ’s van de Gonzo circusstal gehaald! 

Ontmoet DJ Bouwheer, DJ Diederik (De Geluidsarchitect) en DJ Sebcat. De eerste kennen we als Gonzo auteur Stijn Buyst. Over zijn draaistijl windt de Bouwheer geen doekjes: “Verwacht vooral geen samenhang, mensen op de dansvloer of handjes in de lucht. Het zou ook kunnen dat om negen uur iedereen al naar huis is gestuurd.” U bent gewaarschuwd.

De sfeermuziek van ons aller Geluidsarchitect laat zich samenvatten als: Chemikal Underground, Constellation, DeSoto, Dischord, Divot, Headhunter, Homesleep, Monitor, Monotreme, Neurot, Own, Quarterstick, Rock Action, Secretly Canadian, Skin Graft, Slowdime, Southern, Temporary Residence, Tigerstyle, Touch and Go, Thrill Jockey. Duidelijk?

En onze meest globale DJ Sebcat sluit het feestje af en reken maar dat dan ‘de handjes wel in de lucht gaan’. Aangezien hij net terug is van een reisje door Zuid Amerika, zal hij de ruimte aardig opwarmen met Latin goodies.

Kom je naar ons feestje op 18 mei in Les Ateliers Claus in Brussel? Breng je speciale Gonzo (circus)-lezers kortingsbon mee en betaal slechts 6 euro!

Het Droste Effect in Eindhoven

Het Droste Effect – met roots in de buurt van Nijmegen – debuteerde in 2011 met hun mix van postrock, mathrock, stoner, psychedelica jazz, field recordings en ambient. Ze werden prompt door de Gonzo (circus)-redactie tot ‘Signalement’ verheven en hun ‘balsem voor de oren’ sierde de Mind The Gap-cd. Ook over Moon Duo niets dan goeds: zowel het debuut ‘Escape’ als hun meest recente ‘Mazes’ kreeg lof toegezwaaid in de Gonzo (circus)-kolommen. Moon Duo is het project van zanger/gitarist Erik Johnson van Wooden Shjips en Sanae Yamada. Liefhebbers van Neu!, The Jesus And Mary Chain en Suicide kunnen genieten van fuzzy gitaren en door drumcomputers gedreven ritmes. Een mooie line-up voor een juni-avond in de Eindhovense Effenaar!

www.effenaar.nl

WIN!WIN!WIN!

Wat?  3 x 2 combitickets voor 14 juni Eindhoven.

Hoe?  Mail je naam, adres en waarom je erbij wilt zijn voor 25 mei naar klikenwin@gonzocircus.com

Sayona

Kom je ook naar het verjaardagspartijtje van Gonzo (circus) aanstaande vrijdag in Les Ateliers Claus? Jouw favoriete tijdschrift heeft de respectabele leeftijd van 20 jaar bereikt en dat vieren we samen met jou en een paar fantastische acts. Een van die acts is Sayona. 

In de nieuwste Gonzo (circus) kon je lezen dan Sayona het nieuwe, nog vrij onbekende duo project is van Shazzula (ex-Aqua Nebula Oscillator / Black Mass Rising Society) en Ernesto González (Bear Bones, Lay Low / Sylvester Anfang II). Samen roepen ze morbide psychedelische geesten op door geïmproviseerde rituelen van analoge synths en primitieve drum machines en andere occulte ondersteuners. Hun eerste release zal uitkomen op Living Tapes (US), ooit voor het nakende EINDE.

Een mooi voorproefje van hun duistere elektronische sferen kun je hier horen.

Kom je naar ons feestje? Breng je speciale Gonzo (circus)-lezers kortingsbon mee en betaal slechts 6 euro!