ESSAY: Muziek voor kattenkoppen

8 november, 2012 door  
Categorie Magazine

Bedenkingen en bekentenissen bij de geschiedenis van de MP3

De mp3 is een audio-format waarin een expliciet (wiskundig) model van de ‘gemiddelde luisteraar’ alias de kattenkop zit voorgebakken. Muzikant en auteur Harold Schellinx bekent dat ook hij een beetje een kattenkop is, zich lavend aan muzikale overdaad.

Cover: MP3, The Meaning Of A Format

Een kleine honderd jaar geleden kreeg AT&T (American Telephone & Telegraph) het voor elkaar om het telefoonverkeer over grote delen van haar toenmalige netwerk te verviervoudigen, door slim gebruik te maken van binnen het bedrijf verworven kennis over de manier waarop mensen spraak waarnemen. Psychoakoestiek – onderzoek naar de manier waarop wij horen – werd een essentieel onderdeel van AT&T’s bedrijfsstrategie. De gevonden lacunes in onze verwerking van geluid maakte het bedrijf gretig te gelde.

Kattenoren

De fascinerende en merkwaardige geschiedenis van die research, waarbij ‘telefoon’ en ‘oor’ twee kanten van eenzelfde medaille werden, is één van de rode draden in Jonathan Sterne’s ‘MP3, the meaning of a format’. De mp3 is voor Sterne niet zozeer een vervolg op de bekende reeks van audioformats (vinyl, cassette, cd), als wel een uitvloeisel van de op optimalisering van bedrijfsresultaat gerichte ‘theoretische telefonie’ van AT&T.
Van de hersens van (levende) kattenkoppen, die onderzoekers in 1929 met een paar draadjes aan de luisterkant van een van AT&T geleend telefoonsysteem schakelden, via het gestyleerde kattenkopjeslogo van Napster (icoon van de mp3-revolutie die rond de milleniumwisseling de tot dan toe gangbare wijzen van muziekdistributie, maar vooral ook van onze omgang met muziek, op zijn kop zette), tot aan onze eigen kattenkopjes toe. Kattenkopjes die nu al sinds jaar en dag, al of niet via dopoortelefoontjes, een eindeloze stroom van ‘perceptueel gecodeerde’ muziek tot zich nemen.